Кіріспе
Too Late the Hero - Роберт Олдричтің 1970 жылы түсірген американдық соғыс фильмі. Басты рөлдерде Майкл Кейн, Клифф Робертсон, Йен Бэннен және Гарри Эндрюс ойнаған.
Too Late the Hero is a 1970 American war film directed by Robert Aldrich and starring Michael Caine, Cliff Robertson, Ian Bannen and Harry Andrews.
Сюжет
1942 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы театр сарайында, лейтенант-мүше Сэм Лоусон, АҚШ Әскери-теңіз күштері, жапон тіліндегі аудармашы, ол әзірге жауынгерлік қимылдардан қашып жүр. Оның командирі, капитан Джон Г. Нолан күтпеген жерден демалысын үзіп, Лоусонға Жаңа Гебрид аралдарындағы жауынгерлік миссияға британдық жаяу әскерінің коммандо бөліміне тағайындалатынын хабарлайды. Британдық база үлкен ашық алаңның ортасында, джунглидің шетінен бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан; джунглидің екінші жағында жапондық бақылау және байланыс бекеті орналасқан. Лоусон базаға келгеннен кейін көп ұзамай, британдық сарбаздар тобы джунглиден ашық алаңға жүгіріп шығып, жапондықтардың қууына түседі. База командирі, полковник Томпсон, өз әскеріне жаудың ату қашықтығынан алыс тұруға бұйрық береді; олар патрульдің жапондық мылтықтан атылған оқтардан құлағанын көреді. Лоусонның коммандо тобы үш күннен кейін көкжиекте пайда болатын американдық теңіз конвойы туралы ескерту беруді болдырмау үшін жапондық радио хабар тарату стансасын жоюға тапсырылады. Посттың радио операторы әр түнде түнгі жарты сағатта "барлығы жақсы" деген сигнал береді; Лоусонның міндеті одақтастарға тағы 24 сағат беру үшін (жапон тілінде) жалған сигнал беру болады. Коммандо тобын капитан Хорнсби басқарады, ол - ержүрек болғанымен танымал жоғары шенді офицер. Отрядтың басқа мүшелері Сингапурдан келген, бірақ соғысқа құлшынысы жоқ сарбаздар: Пте. Тош Хирн, циникпен көзқарасы бар кокни, сонымен қатар отрядтың фельдшеры; Пте. Джок Торнтон, Лоусон бастапқыда патрульді өткіріп, "Аюлардың пикникін" ән салғаны үшін ақылдан безген деп ойлаған бойжеткен шотландиялық; Пте. Кэмпбелл, ақылды Глазго тұрғыны; сұр шашы бар сержант Джонстон; радиооператор Скотт; Cpl. Маклин және Гриффитс, Роджерс, Кьюри және Риддл сарбаздары. Жапондық постқа жеткенде, Риддл, Коннолли және Кьюри сәтті өтпеген шабуылдан қаза табады – Хирн Лоусонға бұл Хорнсбидің нашарлығынан болғанын айтады. Жапондық патрульге атып жатқанда, жолдың екі жағында орналасқан британдықтар өз серіктерін жаудан атып өлтірген көрінеді. Джонстон тағы бір кездесуде жараланғанда, Хорнсби оны тастап кетеді, ол жапондықтармен көп ұзамай өлтіріледі. Скотт радионы құлатып, сындырғаннан кейін, Хорнсби жапондық радионы пайдалануға шешім қабылдайды. Лоусон мұндай жоспарға қатысудан бас тартады, себебі Хорнсби Томпсонның бұйрығын бұзуда дейді. Хорнсби жапон лагері арқылы жүріп, мұнара күзетшісінің көзіне түспей радио бөлмесіне кіреді. Ол радиооператорды есінен айырып, Лоусон мен Скоттқа ишара жасайды. Скотт бөлмеге барады, бірақ Хирннің өтініштеріне қарамастан, Лоусон тағы да бас тартады. Жапондық радиооператор есіне келіп, Скотты атып өлтіреді; содан кейін болған қақтығыста Хорнсби қаза табады. Лоусон қазір жоғары шенді офицер, тек Хирн, Кэмпбелл, Джок, Гриффитс және Маклин тірі қалды – және Джок осы оқиғада жараланған. Жапон майоры Ямагучи оларды жасырын жапондық әуежайының және олар тапқан ұшақтарының бар екендігі туралы хабарлаудан тоқтатуға бекінеді. Ағаштардағы динамиктер арқылы Ямагучи адамдарды өздерін беруге шақырады. Лоусон мен Хирн Ямагучиге сенуге болмайтынына келіседі, бірақ Кэмпбелл капитуляцияны қолдайды. Лоусон мен Хирн ұйықтағанда, Кэмпбелл жасырын қашуға тырысады, бірақ Джок оны көріп, қайда бара жатқанын сұрайды. Кэмпбелл Джокты тұншықтырып, Гриффитс пен Маклинды оятып, үшеуі де қашып кетеді. Ямагучи Гриффитс пен Маклиннің өмірін келісім шарты ретінде пайдаланады, Кэмпбелл британдық патруль өлтірген офицерден жеке заттарын алғаны үшін жапондықтармен қорқынышты жағдайда өлтірілді. Лоусон мен Хирн британдық базаға жақын ашық алаңның шетіне жеткенде, Ямагучи оларға берілуге үш минут уақыт берілгенін жариялайды; жапондық сарбаздар алаңды мылтықтар мен пулеметтермен жауып тастады. Хирн Ямагучиді өлтіріп, жапондықтарды басшысыз қалдыруды ұсынады. Жапон майорын өлтіргеннен кейін Лоусон мен Хирн зигзаг қозғалыспен алаңға жүгіріп шығады. Базадан оқ жаудырғанмен, біріншісі, содан кейін екіншісі жараланады. Біреуі орнынан тұрып, қауіпсіз жерге шалқалайды. Бұл Хирн, ол мақсатқа жетпей алаңда құлайды. Полковник Томпсон екінші адам кім болғанын сұрағанда, Хирн: "Батыр. Ол жалғыз өзі он бес жапонды өлтірді, тілесеңіз, отызды да".
Даму
Олльдрих кейінірек 1959 жылы Роберт Шерманмен бірге алғаш рет осы тарихты жазғанын айтты. 1963 жылы Олдрич өзінің «The Associates and Aldrich Company» өндіріс компаниясы үшін сегіз көркем фильм мен бір телесериалды түсіруге 14 миллион доллар жинауды жоспарлаған. «Бейби Джейнге не болды?», «Содом мен Гоморра» және «Техас үшін 4» фильмдерінің табысын қаржы жинау үшін пайдаланды. Киножобалардың қатарында Лукас Хеллердің «Темір айқасы», «Шыбыр-шыбыр, тәтті Шарлотта», Роберт Шерманның «Цардың қалыңдығы», Джордж Таборидің «Бруха», «Лила Клэр туралы аңыз», «Кәделік бүркіт», «Алтын кен орны болды» («Вера Круз» фильмінің жалғасы) және «Чингисханның велосипеді» болды, ал телесериал Хеллердің «Адам» туындысы еді. Джон О’Хара мен Халстед Уэллстің «Енді білеміз», «Кек менікі», «Померойға дастархан», Роберт Шерманның «Кешіккен батыр» сценарийлері де дайын болған. Олльдрих кейіннен бастапқы нұсқаны өзі жазғанын, сосын Лукас Хеллер оны қайта жазғанын, ол «мұны әлдеқайда жақсы сценарийге айналдырды» деді. Бірақ фильм Олдричтің «Жылы ондық» фильмі үлкен жетістікке жеткеннен кейін ғана түсірілді. Роберт Олдрич ABC Films өндіріс компаниясының өзінің «Жылы ондық» фильмінің тағы бір нұсқасын жасауды қалағанын, ал «Кешіккен батыр» фильмі, сол элементтердің біразын пайдалануға болатын фильм, он жылдан астам уақыт студия қоймаларында жатқанын еске алды. Олльдрих кейіннен былай деді: «Егер сіз үлкен жетістікке жетсеңіз, жақсы білуі керек адамдар сіздің қате жасамайтыныңыз туралы көзқарасын жоғалтады. Бірден: «Тағы бір фильм жасайық!» деп айтады. Он романнан кейін хитке айналған жазушының алғашқы романын сатып алуға барады. Бұл абсурд. Сізде жақсы жобалар болуы мүмкін, бірақ жақсы жобаларды сата алмайсыз, шынымен де сата алмайсыз». 1967 жылдың қазан айында Олдрич бұл фильмді Palomar ABC компаниясымен жасасқан төрт фильмнің бірі ретінде түсіретінін хабарлады. Басқа фильмдер: «Джордж әпкенің өлтірілуі», «Алиса әпкеге не болды?» және «Ең ұлы ана». Қараша айында Майкл Кейн басты рөлге келісімшарт жасады. 1968 жылдың қазан айында Клифф Робертсон қосымша рөлге келісімшарт жасады. Олдрич басты рөлге «Клифф Робертсоннан басқа кез келген адамды» қалағанын айтты, бірақ студия оның пікірін қабылдамады. Денхолм Эллиотт Робертсоннан кейін жақын арада актерлер тобына қосылды.
Тарихи ақиқат
Жапондықтар Екінші дүниежүзілік соғыста Жаңа Гебрид аралдарында болған емес; американдық әскерлер 1942 жылдың мамыр айында келді. Вьетнам соғысы кезінде түсірілген Екінші дүниежүзілік соғыс туралы фильмдегі көзқарастар 1960 жылдардың рухын көрсетеді, бір кейіпкер "ұзын шашты, адалдыққа қарсы шығушылар" туралы айтады. Фильмді жарнамалаған плакатта 1960 жылдардағы американдық форма киген, қолында М16 винтовкасы бар құлаған солдат бейнеленген.
Атыс
Фильм түсірілімі 1969 жылдың ақпан айында басталды. Фильмнің көп бөлігі Филиппиндегі Боракай аралында, сол командамен және Джек Старреттің "Жаңғырықсыздар" фильміндегі көптеген декорацияларды пайдаланып түсірілді. Бастапқы және соңғы сахналар Субик шығанағы әскери-теңіз базасының сыртында, матростар мен американдық азаматтарды эпизодтық рөлдерге тартып түсірілді. Түсірілім кезінде Робертсон "Чарли" фильмі үшін "Оскар" сыйлығын жеңгенін білді. Ол келісімшарт бойынша марапатты алу үшін оралмауға келіскендіктен, Франк Синатра оны оның орнына қабылдады. "Ешқандай дау болған жоқ", - деді ол кейін. "Егер кінәлі біреу болса, ол мен болдым". Бір жыл өткен соң ол өндіріс кестесінен бар болғаны екі күн кеткенін және өндіріс шығындарын өтеуге дайын екенін, бірақ "әуескерлік үшін" бас тартылғанын айтты. Ол Олдричтен американдық және британдық көрермендер үшін екі түрлі аяқтау түсіруді сұрады, біреуінде Робертсон тірі қалатын еді. 1969 жылдың сәуір айында түсірілім аяқталды. Олдрич пен Робертсон арасындағы қарым-қатынас осыншалықты нашарлап кетті, Олдрич фильмді ерте тастап кетіп, аяқтау жұмысын Оскар Рудольфқа тапсырды. Бірақ 1969 жылдың маусымында Олдрич Лос-Анджелестегі Олдрич студиясында өткен презентацияға қатысты, онда Робертсонның құрметіне тақта ашылды. Олдрич кейін Робертсонның кейіпкері "мен қалағандай ойналғанда, тірі қалған Майкл Кейнге қарамастан, жеңіске жетер еді" деді. Түсірілім аяқталғаннан кейін Робертсон Екінші дүниежүзілік соғыста жапондықтарға қарсы күрескені үшін атқыланған Бланш Уокер Юриканың тарихына негізделген "Аңыздың өлімі" фильмінің құқықтарын сатып алды. Ол оларды актерлік құрамда болған Майкл Парсонстан сатып алды. Парсонс 1969 жылдың мамыр айында гашиш иелігі үшін тұтқындалды.
Сыни жауап
Rotten Tomatoes шолу агрегаторында фильмнің мақұлдау рейтингі 62%, 13 ретроспективті жиналған шолулар негізінде, орташа бағасы 6/10. The New York Times газетінен Роджер Гринспун: "Соғыс – сатқындықтың толыққанды жүйесі деген тұжырымға берілгенімен, фильм осы тұжырымды жоққа шығарып, оның орнына сәнді ирониялар мен едәуір дәстүрлі джунглидегі соғыс сахналарын ұсынады" деп жазды. Variety журналынан Артур Д. Мерфи оны "бір жақты Екінші дүниежүзілік соғыс мелодрамасы" деп атап, "нәтижесі көңіл көтеріп, автор Олдричтің жалпы бақылауымен, жай ғана тиімділіктің үлкен көлемімен шектеледі" деді. Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың біреуін беріп, "Экшн фильмнің мәні – әрекет, ал Роберт Олдричтің 'Кешіккен батыр' фильмінде осының өзі жетіспейді. Таңғажайып, бірақ 'Жыйырма төрттік' фильмінің режиссері Олдрич, жалықтыратын ұзақ пролог, қайталама көріністер және тығыз кеңістіктегі шайқас арқылы әрекеттің орнына жалықтыруды таңдады" деп жазды. Los Angeles Times газетінен Кевин Томас оны "соғыс фильмінің ең әдеттегі түрі" деп сипаттап, "Шындығында, қаншама күш-жігер мен қаржы жұмсалып, одан қанша аз нәтиже алынғанын ойлағанда, көңіл көңілсіздікке толады" деді.
Кассалық жинақ
Фильм Солтүстік Америкада 615 000 доллар, ал басқа елдерде 975 000 доллар табыс тапты (Францияда 294 232 көрермен қарады). 1971 жылы бұл фильм британдық прокаттағы ең танымал фильмдердің бірі болды. Барлық шығындар есептелгеннен кейін фильм 6 765 000 долларлық жалпы зиянға ұшырады, осылайша ABC Films тарихындағы ең көп қаржы жоғалтқан фильмдердің қатарына енді.
Үй медиасы
"Too Late the Hero" фильмі MGM Home Video компаниясы тарапынан 2004 жылдың 25 мамырында 1-ші аймаққа арналған кең экранды DVD форматында шығарылды.
Жаңалықтар
Географиялық жағдайға байланысты құқықтардың бөлінуінен Too Late the Hero фильмі екі түрлі нарық үшін екі рет романға түсірілген ерекше туындылардың бірі болып табылады. Тікелей және көбірек жұмыс істелген бейімделуді Уильям Хьюз жазған (Хью Уильямстың ресми псевдонімі, актермен шатастырмаңыз) және ол Ұлыбританияда Sphere Books баспасынан шыққан. АҚШ-тағы роман Сэмнің көзқарасынан толығымен жазылған, сана ағынындай керемет туынды, оны Кон Селлерс Pyramid Books үшін жазған.