Кіріспе

Генерал сэр Эдвард Пеллоу Куинан (9 қаңтар 1885 – 13 қараша 1960) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық армияның қолбасшысы болған. Әскери мансабының басында ол Британдық Радж кезінде Үндістан империясының Солтүстік-Батыс шекарасында Ауғанстан және Вазиристан науқандарында Үндістан армиясының құрамында қызмет еткен. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Франция мен Месопотамиядағы Үндістан армиясының әскерлерімен бірге қызмет етіп, жарақат алған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Куинан ағылшын-ирак соғысы, Сирия-Ливан науқаны және Иранға жасалған англо-советтік жорықтарында британдық және үнді армиясының күштеріне басшылық етті. Ол 1943 жылға дейін Таяу Шығыста қызмет етті, содан кейін Солтүстік-Батыс армиясына қолбасшылық ету үшін Үндістанға оралды, бірақ сол жылы денсаулығының нашарлауына байланысты отставкаға шықты.

Индия армиясындағы алғашқы жылдары мен мансабы

Квинан ағылшын-ирланд тегінен шыққан, 1885 жылдың 9 қаңтарында Калькуттада дүниеге келген. Оның әкесі он жасында қайтыс болды. Кейін анасы қайта тұрмысқа шыққанмен, ол 1903 жылы Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжге түскенге дейін Дублинде әжесі мен әпкелерінің тәрбиесінде өсті. 1904 жылдың 9 қаңтарында екінші лейтенант болып тағайындалған Квинан 1905 жылдың 25 наурызында Үндістан армиясына (27-ші пәнджаб полкі) қатарына қосылды. Келесі жылдың 9 сәуірінде лейтенант атағын алды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Британдық Үнді империясының Солтүстік-Батыс шекарасында активті қызмет етті және 1913 жылдың 9 қаңтарында капитан болып көтерілді. Соғыс жылдарында Франция мен Месопотамияда шайқасты, 1915 жылдың 7 наурызында провист-маршал болып тағайындалды. Ол Нойв-Шапель, Лоос шайқастарында және Кут-эль-Амараны азат етуге жасалған әрекеттерде қатысты; Бейт-Айсада жараланды. 1917 жылдың 10 мамырында 3-ші дәрежелі ГСО болып тағайындалып, 1918 жылдың 1 қаңтарында майор шеніне патенттелді және 2 қарашада майор міндетін атқаруға көтерілді. Үндістанға және шекараға оралды, 1919 жылғы Ауған соғысында және одан кейінгі Вазиристан науқанында штаб офицері болды. Бір рет барлау жұмыстарын жүргізіп ұшқан ұшағы апатқа ұшырады, бірақ ол зардапсыз құтылды. Ол әскери сарапшылардың пікірінше, науқан тарихының үлгісі саналатын Вазиристан науқанының ресми тарихын жазды. Осы науқан кезіндегі штабтық жұмысы үшін Британ империясы орденінің офицері атанды. 1920 жылы қазіргі Пәкістанның Кветта қаласындағы Үндістан армиясының штаб колледжіне оқуға түсті. 1923-1926 жылдары Мератта DAQMG қызметін атқарды. 1927 жылы Белгаумдағы Аға офицерлер мектебін бітіргеннен кейін 1928 жылы 8-ші Пәнджаб полкінің 3-ші батальонына (қазіргі 3-ші Балуч полкі) жіберілді. 1930 жылы 8-ші Пәнджаб полкінің 3-ші батальонына қолбасшы болып тағайындалды және жоғары басшылыққа лайықты екенін көрсете отырып, Императорлық қорғаныс колледжіне оқуға жіберілді. 1930 жылы Жансидегі гарнизон командирі болып тұрғанда, әйгілі британдық ұшқыш Эми Джонсон Лондоннан Австралияға жасаған тарихи рейсі кезінде парад алаңына қауіпті қону жасады. Квинан оның "Gypsy Moth" ұшағын жөндеуге көмектесті. 1933 жылы полковник шеніне жеткен соң Кветтадағы штаб колледжінде оқытушы болып тағайындалды. Колледждегі тікелей алдыңғыларының арасында Очинлек, ал 1934 жылғы ізбасары Монтгомери болды. Содан кейін ол Жансиге 9-шы (Жанси) бригадасына командир болып оралды. 1936 жылы король Эдуард VIII-дің қысқа билігі кезінде Квинан король императорының бригадирлік көмекшісі болып тағайындалды және Бат орденінің серігі атанды. Ол Дакаға Үндістан тәуелсіздігі үшін күрескен террористерге қарсы операцияларға көмектесу үшін жіберілді. 1937 жылы Вазиристанның Ипи факиріне қарсы науқанда әскерлеріне басшылық етті және "Еңбегі үшін орден"мен марапатталды. 1937 жылдың соңында генерал-майор болып тағайындалды, бірақ 1938 жылдың наурыз айында жоғары қан қысымынан ауруға шалдығып, Осборн үйінде емделді. 1938 жылдың шілдесінде қайтадан активті қызметке жарамды деп танылды және Батыс тәуелсіз округіне басшылық етуге кірісті.

Екінші дүниежүзілік соғыста Орта Шығыста қызмет ету

Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы жылдарында Куиннан Солтүстік-Батыс шекарасында болды, бірақ 1941 жылдың наурыз айында генерал-лейтенант болып, Каирде генерал сэр Арчибальд Уэвеллмен кеңес алды және Басрадағы десантта Үндістан армиясы корпусына қолбасшылық етуге жіберілді. Сол кезде Рашид Али әл-Кайлани бастаған Германияға жақын Ирак үкіметі Хаббаниядағы RAF базасын басып алуға және британдықтарды елден кетуге мәжбүрлеуге тырысты. Ұзақ болмаған ағылшын-ирак соғысы кезінде Куиннанның оңтүстіктен, Транс-Иорданиядан британдық әскерлердің қолдауымен шабуылы Осіге жақын ирак үкіметін құлатып, оны британдықтарға адал үкіметпен алмастырды. Ол Персия және Ирак командованиесіндегі 10-шы армияның GOC-і болды. Люфтваффе Сириядағы базаларды ирақтықтарды қолдау үшін пайдаланғандықтан, Сирияға Палестинадан шабуыл жасау, Куиннанның Ирактағы әскерлерімен қолдау көрсету және Виши француз үкіметін Сирия мен Ливандағы еркін француз үкіметімен ауыстыру операциясы жоспарланды. Бұл операция сәтті аяқталды. 1941 жылы ол Персияға шабуыл жоспарын жасап, оны іске асырды. Мұның басты себебі – Кеңес Одағына жабдықтау жолдарын қамтамасыз ету және Абадандағы британдық мұнай нысандарын қорғау болды. Иран шахы Реза Пахлавидің Германияға жақындығы байқалғандықтан, ол тақтан алынып, ұлы Мұхаммед Реза Пахлави оның орнына келді. 1942 жылдың ақпанында Куиннан басқаратын әскерлер, «10-шы армия» деп аталды. Германияның Кеңес Одағына қарай жылжуы қауіптілік тудырған кезде бұл әскерлер күшейтілді. 1942 жылдың соңына қарай оның қол астында 8 дивизия және екі тәуелсіз бригада (екі корпусқа бөлінген), сондай-ақ ресейліктер босатып берген поляк әскери тұтқындарынан құрылған, жаңа құрылған поляк корпусы болды. 1942 жылдың тамызында ол толық генерал дәрежесіне көтерілді. Неміс қауіп-қатері Сталинград түбіндегі жеңілістен кейін азайды және Куиннан басқаратын әскерлердің саны төмендеді. 1943 жылдың екінші тоқсанына қарай Армия штабының азайған жауынгерлік күштерді басқаруы қажет болмады, сондықтан 10-шы армия штабы жабылды. Алайда, Куиннан Таяу Шығыстан тек 1943 жылдың сәуір айында ғана кетіп, Үндістанның Солтүстік-Батыс армиясының GOC-і болып тағайындалды. 1943 жылдың 16 қарашасында ол денсаулығына байланысты зейнеткерлікке шықты, бұрынғы жоғары қан қысымының қайталануына байланысты, және Ұлыбританияға оралды. 1945 жылдың қарашасында ол 8-ші Пенджаб полкінің полковнигі болып тағайындалды. 1946 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде ол Бат орденінің кавалер-командующийы болып тағайындалды. Ол Сомерсет графтығындағы Барингтон қаласына зейнеткерлікке шығып, 1960 жылдың 13 қарашасында қайтыс болды.

Бағалау

Куинанның егжей-тегжейге назар аударуымен кеңінен танылғандығы Times газетіндегі некрологында көрсетілген, онда ол "өзінің бағыныштыларын ең кішкентай бөлімшелердің міндеттерін де аса мұқият орындауымен таң қалдырып, кейде тіпті қорқытып жіберген" делінген.