Кіріспе
Британдық фельдмаршал (1881–1964) оның қарындасы Генри Мэйтленд Уилсон, 1-ші барон Уилсон (5 қыркүйек 1881 – 31 желтоқсан 1964), сондай-ақ «Джамбо» Уилсон деп те аталады, 20-шы ғасырдағы британдық армияның жоғары шенді офицері. Ол Екінші Бур соғысында және Бірінші дүниежүзілік соғыста Сомма және Пасшендейлде белсенді қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Мысырдағы британдық әскерлерінің Бас қолбасшысы (ГОК) болып қызмет етті, осы қызметінде 1940 жылдың желтоқсанында итальяндық күштерге қарсы сәтті «Компас» операциясын бастады. 1941 жылдың ақпанында Киренаиканың әскери губернаторы болды, 1941 жылдың сәуірінде Грекияға Комонвеллтің экспедициялық корпусын басқарды және 1941 жылдың мамырында Палестина мен Трансиорданиядағы британдық күштердің Бас қолбасшысы болды. Уилсон 1941 жылдың қазанында Сирия мен Палестинадағы 9-шы армияның Бас қолбасшысы, 1942 жылдың тамызында Парсы және Ирак командованиесінің, ал 1943 жылдың ақпанында Таяу Шығыс командованиесінің Бас қолбасшысы болды. Ол 1944 жылдың қаңтарынан бастап Жерорта теңізіндегі Одақтас әскерлерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы, ал 1945 жылдың қаңтарынан 1947 жылға дейін Вашингтондағы британдық Бірлескен штаб миссиясының бастығы болды.
his uncle
Field Marshal Henry Maitland Wilson, 1st Baron Wilson, (5 September 1881 – 31 December 1964), also known as Jumbo Wilson, was a senior British Army officer of the 20th century. He saw active service in the Second Boer War and then during the First World War on the Somme and at Passchendaele. During the Second World War he served as General Officer Commanding in Chief (GOC in C) British Troops in Egypt, in which role he launched Operation Compass, attacking Italian forces with considerable success, in December 1940. He went on to be Military Governor of Cyrenaica in February 1941, commanding a Commonwealth expeditionary force to Greece in April 1941 and General Officer Commanding (GOC) British Forces in Palestine and Trans Jordan in May 1941. Wilson became GOC Ninth Army in Syria and Palestine in October 1941, GOC Persia and Iraq Command in August 1942 and GOC Middle East Command in February 1943. He was Supreme Allied Commander in the Mediterranean from January 1944 and Chief of the British Joint Staff Mission in Washington D. C. from January 1945 until 1947.
Ерте өмір және әскери қызмет
Лондон қаласында, Англияда дүниеге келген, капитан Артур Мэйтленд Уилсон мен оның әйелі Харриет Уилсонның (туған тегі Кингскот) ұлы Уилсон Итон колледжінде және Сандхерстте білім алған. 1900 жылдың 10 наурызында 2-ші лейтенант болып атқыштар бригадасына қабылданып, Екінші Бур соғысында Оңтүстік Африкада 2-ші батальонмен қызмет етті. 1900 жылдың тамызында операцияларға қатысып, 1901 жылдың 18 наурызында лейтенант қызметіне тағайындалды. Батальонымен бірге Мысырға, содан кейін 1907 жылы Үндістанға жіберілді. Уилсон Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет етіп, 1914 жылдың 15 қазанында 48-ші бригаданың бригад майоры болып тағайындалды. 1914 жылдың желтоқсанында майор міндетін атқарды, ал 1915 жылдың 15 қыркүйегінде майор шеніне көтеріліп, 1915 жылдың желтоқсанында Батыс майданда қызмет ету үшін Францияға жіберілді. 1923 жылдың тамызында Альдершоттағы атқыштар бригадасының 2-ші батальонының орынбасары болды. 1930 жылдың маусымында Камберлидегі оқытушылық қызметке оралған Уилсон 1933 жылы 9 ай бойы жартылай жалақымен жұмыс істеді, осы қызметте Әбіссиниядан Парсы шығанағына дейінгі бірқатар елдерге әскери кеңес беруге жауапты болды. Штабын Каирде құрып, египеттік үкіметпен Александриядағы жазғы резиденциясында сәтті келіссөздер жүргізді. 1936 жылғы келісімде Египет армиясы соғыс жағдайында британдық қолбасшылық астында күресуге және оның қарамағындағы шектеулі күшті күшейтуге міндеттелді – сол кезде оның тастамалында болған күшті толықтыруға арналған броньдық дивизия құрылып жатқан еді (кейін 7-ші броньдық дивизия болады) және сегіз британдық батальон. Ол қорғаныс күштерін Ливия шекарасынан 100 шақырым қашықтықтағы Мерса Матрухқа шоғырландырды. Тамыз айының басында сэр Арчибальд Уэвелл Таяу Шығыс қолбасшылығының Бас қолбасшысы болып тағайындалды және Вильсон сұраған күшейткіштерді – бастапқыда 4-ші Үндістан жаяу әскер дивизиясы мен 6-шы Австралия дивизиясының алдыңғы қатардағы бөлімдерін жіберді. Мерса Матрухтағы күшейту жалғасқан кезде Ричард О'Коннор мен оның Палестинадағы 7-ші жаяу әскер дивизиясының штабы Вильсонның қолбасшылық құрылымын нығайту үшін Мысырға көшірілді. О'Коннор штабы, бастапқыда британдық 6-шы жаяу әскер дивизиясы деп белгіленген, қараша айында белсенділенді және Мерса Матрухтағы әскерлерге жауапкершілік жүктеді. 1940 жылдың маусымында Батыс Шөл күштері деп қайта аталды. 1940 жылдың 10 маусымында Италияның диктаторы Бенито Муссолини соғыс жариялады. Вильсонның әскерлері дереу Ливияға басып кірді. Алайда, Франция 17 маусымда қарулы келісімге келгендіктен, олардың ілгерілеуі кері қайтарылды, итальяндықтар батыстағы Тунис шекарасынан күштерін жылжытып, шығыста Вильсонға қарсы тұрғандарды 4 дивизиямен нығайта алды. Италия әскерлері 1940 жылдың қыркүйегінде Мысырға басып кірді және Сиди Барраниді басып алу үшін шамамен 60 миль (97 км) алға жылды. Вильсон өте басым күштерге қарсы тұрды. Оның 31 000 әскері итальяндықтардың 80 000-ына, 120 танкысі 275 танкысіне, 120 артиллериялық құралы 250-ге қарсы болды. Ол дәстүрлі оқулықтар бұл жағдайды шеше алмайтынын түсінді. 1940 жылдардағы басқа қолбасшылар сияқты ол стратегия мен құпиялылық бойынша жақсы оқыған, олардың кеңейтілген желілеріне дұрыс жерлерде шабуыл жасап, басым күштердің ілгерілеуін бұзуды жоспарлады. Қазан айында Энтони Иден мен Уэвеллмен кеңескеннен кейін және Уэвеллдің екі бағыттан шабуыл жасау ұсынысын қабылдамағаннан кейін, Вильсон 1940 жылдың 7 желтоқсанында «Компас» операциясын бастады. Стратегия ерекше сәтті болды және итальяндық күштер тез арада екіге бөлінді. «Компас» операциясы 1941 жылы сәтті жалғасып, Солтүстік Африкада итальян армиясының толық жеңілісіне әкелді. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы полк әріптесі және қазіргі Соғыс хатшысы Энтони Иден жоғары бағалаған Вильсон Черчилльдің өзіне де сенім артты. Черчилль сөйлеген сөзінде: «Ніл армиясын іс жүзінде басқаратын генерал Вильсон біздің ең жақсы тактиктеріміздің бірі деп есептелді, енді оған бұл сапаны жоққа шығаратын адамдар аз» деді. 1941 жылдың ақпан айында Вильсон Каирге қайта шақырылып, Киренаиканың әскери губернаторы лауазымына тағайындалды және оны қабылдады.
Сирия, Ирак және Палестина (1941-1943 жж.)
1941 жылдың мамыр айында Грекиядан оралғаннан кейін Уилсон Палестина мен Транс-Иорданиядағы британдық күштердің бас қолбасшысы болып тағайындалды және Сирия мен Ливан науқанын сәтті жүргізуді бақылады, онда негізінен австралиялық, британдық, үнділік және еркін француз күштері қатал шайқаста Виши Франциясының күштерін жеңді. 1941 жылдың шілдесінде Черчилль Уилсонды Батыс Шөлейт күштеріне басшылық етуге және Африка корпусына қарсы жоспарластырылған шабуыл операциясын жүргізуге ұсынды, ол 1941 жылдың қарашасындағы "Крестовый походы" операциясы болды, бірақ генерал сэр Клод Очинлек оның орнына генерал-лейтенант сэр Алан Каннингхэмді таңдады. 1941 жылдың қазан айында Уилсон Сирия мен Палестинадағы Тоғызыншы армияға қолбасшылық етті және корольдің жеке кеңесшісі деген құрметті атаққа ие болды. Уилсон Уинстон Черчилльдің сеніміне ие болды және Черчилльдің 1942 жылдың тамызында Сегізінші армияның командирі ретінде Очинлектің орнын басатын кандидат ретінде қарастырылды. Алайда, Императорлық Бас штабтың бастығы генерал сэр Алан Бруктың ұсынысымен генерал сэр Бернард Монтгомери осы лауазымға тағайындалды. Оның орнына Уилсон 1942 жылдың 21 тамызында жаңадан құрылған тәуелсіз Персия және Ирак командованиесіне басшылық етуге тағайындалды. Бұл командование, бұрын Таяу Шығыс командованиесінің құрамында болған, Германияның Оңтүстік Ресейдегі сәттіліктерінен кейін Персияға (Иранға) шабуылдауы мүмкін деген қауіп туғанда құрылды.
Орта Шығыс бас қолбасшысы (1943)
1943 жылдың ақпан айында Монтгомеридің Аламейндегі жемістілігінен және Солтүстік Африкадан Орталық державалардың әскерін ығыстырғаннан кейін Уилсон Таяу Шығыстың Бас қолбасшысы болып тағайындалды. Джамбо Уилсон "Андеркат" алдау жоспарын іске асыруға ниеттенді, бірақ күтпеген жағдайда немістер Грекиядан толығымен шығуға шешім қабылдады. Дэдли Кларк бұл қадамның кері тиюі мүмкін екенін және қажетсіз екенін кеңес бергенімен, Уилсон саяси ахуалдың стратегиялық қиындықтарын жақсы түсінді. 1944 жылға қарай әрбір жоспар Бас штабта көлеңкеленді, ал стратегиялық барлық деңгейде американдық одақтастармен үйлестірілді; тіпті Монтиді сомдайтын актерді Алжирдегі Джамбо штабына келтіруге дейін барды.
Вашингтон миссиясы (1945-1947 жж.)
1944 жылдың желтоқсан айында фельдмаршал сэр Джон Диллдің қайтыс болуына байланысты Уилсон Жоғарғы Бас қолбасшы лауазымынан босатылып, 1944 жылдың 29 желтоқсанында фельдмаршал шеніне көтерілді және 1945 жылдың қаңтарында Вашингтонға британдық Бірлескен штаб миссиясының бастығы болып жіберілді. 1955 жылдан 1960 жылға дейін ол Лондон мұнарасының констеблі болды. Уилсон 1914 жылы Хестер Уайкхэмге (1890–1979) үйленді және олардың бір ұлы мен қызы болды. Ұлы, подполковник Патрик Мейтленд Уилсон, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әкесімен бірге Таяу Шығысқа барды, ол барлау офицері болған. Ұлының "Нацистер келген жерлер" атты естеліктері әкесінің соғыстағы қызметінің маңызды оқиғалары туралы әңгімелер мен сипаттамаларды қамтиды. Ешқашан бай болмаған Уилсон фельдмаршал лорд 1964 жылдың 31 желтоқсанында Букингемширдегі Чилтон қаласында қайтыс болды. Ол Саффолк графтығының Стоулангтофт қаласында жерленді, ал барондық атағы оның жалғыз ұлы Патрикке көшті.