Кіріспе

Ағылшын психоаналиті және психиатры Уилфред Рупрехт Бион DSO (/b//iː/'/ɒ//n/; 8 қыркүйек 1897 – 8 қараша 1979) – аса ықпалды ағылшын психоаналиті, ол 1962 жылдан 1965 жылға дейін Британдық психоаналитикалық қоғамның президенті болды.

Ерте өмір және әскери қызмет

Бион Үндістанның Солтүстік-Батыс провинциясындағы Матура қаласында дүниеге келді және Англиядағы Бишоп Стортфорд колледжінде білім алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Францияда танк командирі ретінде танк корпусында қызмет етті. 18 ақпанда Камбрей шайқасындағы ерлігі үшін «Құрмет көрсету орденімен» (18 ақпан 1918 ж.) және «Құрмет легионының кресімен» марапатталды. Ол алғаш рет 1917 жылғы 26 маусымда соғыс аймағына кірді, 1918 жылғы 10 маусымда уақытша лейтенант, ал 1918 жылғы 22 наурызда капитан міндетін атқарушы болып тағайындалды. Танк бөліміне басшылық еткен кезде, ол 1918 жылғы 19 қазанда танк ротасының екінші командирі болғанда шенін сақтап қалды және 1919 жылғы 7 қаңтарда одан бас тартты. 1921 жылғы 1 қыркүйекте демобилизацияланды және капитан шені берілді. Оның DSO-сының толық мақтауы:

«Құрмет көрсету орденімен марапатталды». [ ]

Уақытша/2-ші лейтенант, Уилфред Рупрехт Бион, танк корпусы. Көрінетін батырлығы және міндетке деген адалдығы үшін. Шабуыл кезінде танкке қолбасшылық еткенде, ол жаудың көптеген пулеметтерін күшті бекіністердегі қарсыластарымен шайқастырып, жаяу әскердің алға жылжуына көмектесті. Танкі тікелей оққа түскенде, ол өз әскерімен бірге окоптың бір бөлігін басып алып, жауға атыс ашты. Ол ашық жерде жүріп, келген басқа танктерге бағыт берді және бір кезде танк үстінен Льюис пулеметінен тиімді оқ атты. Сондай-ақ ол жаудан түскен пулеметті қолданысқа енгізіп, күштер келгенде, командирі қаза тапқан жаяу әскер ротасына басшылық етті. Өте қиын жағдайда зор батылдық пен бастамашылық танытты. «Бионның қызы Партенопа әкесінің соғыс кезеңіндегі тәжірибелері оны талдаушы ретінде қалай (және қаншалықты) қалыптастырғаны туралы сұрақ қояды, бұл Бионның кейінірек регрессивті немесе примитивті саналық күйлердің дамыған күйлермен қатар өмір сүруіне қатысты алаңдаушылығын тудырады».

Білім және ерте мансап

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Бион Оксфордтағы Король колледжінде тарихты оқып, 1922 жылы бакалавр дәрежесін алды, содан кейін Лондон университетінің колледжінде медицинаны оқыды. Алғашында "психоанализ деп аталатын жаңа, ерекше пән" оны Лондонға тартты, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстың қасіреттеріне негізделген 1916 жылғы "Тыныш және соғыс кезіндегі үйір инстинкттері" атты танымал еңбегін жариялаған көрнекті ми хирургі Уилфред Троттермен кездесіп, оның ықпалына түсті. Бұл Бьонның топтық мінез-құлыққа деген қызығушылығына маңызды ықпал етті. 1930 жылы медициналық біліктілік алғаннан кейін (MRCS Англия, LRCP Лондон) Бион Тависток клиникасында жеті жыл психотерапиялық оқытудан өтті, кейін бұл тәжірибенің кейбір шектеулері болғанын мойындады. Дегенмен, ол Сэмюэл Беккетпен жемісті қарым-қатынас орнатты. Ол психоанализді оқығысы келді және 1938 жылы Джон Рикменмен талдау оқуын бастады, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуы осы оқуды тоқтатты. 1940 жылдың 1 сәуірінде Бион Корольдік армияның медициналық корпусына лейтенант болып қайта бекітілді және Нортфилд әскери ауруханасы (Холлимур ауруханасы, Бирмингем) сияқты бірнеше әскери ауруханаларда жұмыс істеді, онда ол алғашқы Нортфилд экспериментін бастады. Топтардың психоанализі жөніндегі осы идеяларды С. Х. Фолкс, Рикман, Бриджер, Мэн және Патрик Де Маре сияқты басқалар дамытып, қабылдады. Тависток тобының барлық мүшелері әскерге шақырылып, психикалық жарақат алғандарды (кейіннен посттравматикалық стресс, ал сол кезде "соққы" деп аталған) емдеудің жаңа әдістерімен жұмыс істеді. Осыдан туған оның топтық динамикадағы новаторлық жұмысы, "Тависток тобымен" байланысты, 1940 жылдардағы жұмысын сипаттайтын Бьонның еңбектері көп уақыттан кейін жинақталды және 1961 жылы оның ықпалды кітабында, "Топтардағы тәжірибелер және басқа да еңбектерде" бірге жарияланды. Бұл кітап топ ішінде немесе топ арқылы жеке тұлғалардың терапиясы үшін нұсқаулық емес, топта болудың күрделі тәжірибесінен туындаған процестерді зерттеу болды. Кітап топтық теорияны әр түрлі салаларда қолданудың маңызды еңбегіне айналды. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бионның әйелі Бетти Жардн қызды дүниеге әкелді, бірақ Бетти бірнеше күннен кейін қайтыс болды. Оның қызы Партенопа Италияда психоаналитик болып, әкесінің еңбектері туралы жиі дәріс оқып, жазды. Партенопа 1998 жылдың шілдесінде Италияда болған жол апатында 18 жасар қызы Патрициямен бірге қаза тапты.

Кейінгі мансап

Тависток клиникасына оралған Бион, Тавистокты жаңа Тависток Адам қатынастары институтына қайта ұйымдастырған жоспарлау комитетінің төрағасы болды, сонымен қатар, жаңадан құрылған Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің бір бөлігі болған жаңа Тависток клиникасы да құрылды. Психоанализге деген қызығушылығы күшейген сайын, ол 1946-1952 жылдар аралығында Мелани Клейннің жетекшілігімен психоанализдік тағылымдамадан өтті. 1951 жылы Тавистокта екінші әйелі Франческамен танысты. Ол Клейннің студенттерінен (соның ішінде Ханна Сегал және Герберт Розенфельд) құралған зерттеу тобына қосылды, олар психоздық бұзылылары бар пациенттерді талдау үшін Клейннің параноидті-шизоидті және депрессивті позициялар теориясын жетілдіріп дамытты. Ол шизофренияны талдау және осындай пациенттердің когнитивтік, сезімталдық және жеке бастық проблемалары туралы өте жаңа және әсерлі мақалалар жинағын жариялады («Екінші ойлар», 1967). Осыған қоса, ол «Түсіндірме» деп аталатын құнды қосымша бөлімді қосты, онда клиникалық және теориялық мәселелер бойынша оның кейбір көзқарастары қалай өзгергенін көрсетті. Бионның теориялары әрқашан аналитикалық сеанстардың құбылыстарына негізделген, Зигмунд Фрейд пен Мелани Клейннің негізгі идеяларының ұқсастығын және кеңейтілуін аңғарды. Бір кезде ол ойлар мен ойлауды «алгебралық», «геометриялық» және «математикалық» тұрғысынан түсінуге тырысты, қазіргі қолданыстағы лексикада жеткілікті дәлдік жоқ деп санады, бұл процестің нәтижесі «Тор» (The Grid) болды. Кейін ол математиканың күрделі, абстрактілі қолданылуын және «Торды» тастап, көбірек интуитивті тәсілге көшті, ол «Назар және Түсіндіру» (1970) еңбегінде жақсы бейнеленген. 1968 жылы Бион Лос-Анджелеске көшіп, 1977 жылға дейін онда тұрды. Ол сол жылдары Клейншіл тәсілдерге қызығушылық танытқан бірнеше психоанализшілерге, соның ішінде Джеймс Гучқа (психоанализші) және Калифорния психоаналитикалық орталығының негізін қалаушыларға кеңес берді. Өмірінің соңында ол Оксфордширге қайтып келді.

Қабылдау және мәртебе

Бион Ұлыбританияда да, халықаралық деңгейде де нығайып келе жатқан беделді қалдырды. Кейбір сарапшылар оның жазбаларын көбінесе тұспалдағыш және қынжырлы деп санайды, бірақ олар ешқашан ой қозғамай қоймайды. Ол Кляйн немесе Фрейдтің ізбасары ретінде жіктелуге қарсы тұрады. Бион психоаналитикалық қауымдастықтан тыс жерде топтық динамика бойынша жұмысымен танымал болғанымен, оның еңбектерін зерттейтін психоаналитикалық әңгіме көбінесе оның ойлау теориясына және ойлау қабілетін дамыту моделіне қатысты. Уилфред Бион психоанализге құнды және жаңаша үлес қосты. Ол психоздық күйдегі пациенттерді өзгеріссіз талдау әдісін қолданып талдаған алғашқылардың бірі болды; ол проекциялық процестердің қолданыстағы теорияларын кеңейтті және жаңа тұжырымдамалық құралдарды жасады. 1950 жылдардың соңында Ханна Сегал, Уилфред Бион және Герберт Розенфельдтің психозбен ауыратын пациенттермен жұмыс істеудегі ынтымақтастығы және сол кезде Мелани Кляйнмен болған әңгімелері, олардың бөліну, проективті идентификация, санасыз қиял және қарсыкөшіру теориясын дамытуға нақты жеке үлестерін анықтауды қиын жасайды. Дональд Мелцер (1979, 1981), Денис Карпи (1989, 287-бет) және Майкл Фельдман (2009, 33, 42-беттер) атап өткендей, бұл үш пионер-аналитик Кляйннің клиникалық және теориялық тәсілдерін ғана қолдаған жоқ, сонымен қатар проективті идентификация және қарсыкөшіру тұжырымдамасын кеңейту арқылы оны тереңдетіп, дамытты. Бионның клиникалық жұмысында және супервизиясындағы мақсат – трансференс-қарсыкөшіруді тәртіпті түрде сезіну арқылы психикалық шындықты түсіну және тұлғаның толыққанды дамуына көмектесу болып табылады. «Бионның идеялары ерекше», сондықтан ол «көптеген адамдар үшін өмірден асқан тұлға болып қала берді». Невилл Симингтон оны Фрейдтен кейінгі «ең ұлы психоаналитикалық ойшыл» деп санады. Бионның еңбегі Антонино Ферро, Томас Огден немесе Элиас Малет да Роша Баррос сияқты заманауи психоаналитикалық ойшылдарға күшті әсер етті. Тарихи мәліметтерге сәйкес, 1930 жылдардың ортасында Юнгпен болған кездесуде Бионға қоршау идеясы ұсырылған болуы мүмкін: Бион 1935 жылы Тависток клиникасында Юнгтің лекцияларына қатысты, онда ол белсенді қатысушы болды (Юнгтен оның ойлауының әртүрлі аспекттері туралы үш сұрақ қойды). Бұл тәжірибені Бионның өмірбаян авторы және «Бионның ең ықпалды шәкірттерінің бірі» Джеймс Гроттштейн Бионға «драматикалық әсер еткен» деп сипаттады.

Топтық тәжірибелер

Бион әскери аурухананың оқу бөлімін басқарған кезде көптеген топтық тәжірибелер жүргізді. Бұл топтардағы қайталанатын негізгі болжамдарды бақылаудан бөлек, ол қоғамға да қатысты болуы мүмкін деп ойлаған қызықты құбылыстарды да байқады. Бьон топтардағы тәжірибесі туралы былай деп жазды: "Әдеттегі әлеуметтік қарым-қатынас стандарттарымен өлшенгенде, топтың қызметі интеллектуалды мазмұннан дерлік құрылған. Сонымен қатар, егер болжамдар факт ретінде сұрақсыз қабылданатынын және осылай қабылданатынын ескерсек, сын тұрғысынан бағалаудың жоқтығы айқын көрінеді". Ол бұл байқауды топтық мінез-құлықтың астында жатқан жаңасалмаған (белгісіз) мотивациялардың болуына назар аудару арқылы түсіндірді. Бұл байқау Густав Ле Бонның "Халық" атты кітабында айтқан топтар туралы тұжырымдарымен келіседі. Бьон сондай-ақ "топтағы адамның айтқандары мен іс-әрекеттері оның жеке тұлғасын да, топқа деген көзқарасын да көрсетеді; кейде оның үлесі біреуін екіншісінен гөрі анық көрсетеді" деп мәлімдеді. Бұл байқау проекцияның психологиялық құбылысымен байланысты. Бион "жасырын" үлестердің топқа табысты қашу және жоққа шығару жүйесінің негізін құрайтынын айтты.

Топтық динамика "негізгі болжамдар"

Уилфред Бионның топтық процестердің топтық динамикадағы рөлі туралы тұжырымдары 1940 жылдары жазылған, бірақ 1961 жылы жинақталып, жарияланған «Топтардағы тәжірибелер және басқа да мақалалар» атты еңбегінде баяндалған. Онда ол топтардың қайталамалы эмоционалдық күйлерін «негізгі болжамдар» деп атайды. Бион әрбір топта екі топтың бар екенін айтады: жұмыс тобы және негізгі болжамдар тобы. Жұмыс тобы – топтың негізгі міндетімен байланысты топтың жұмыс істеуінің бір бөлігі, топ не үшін құрылғандығы және ол «топты күрделі және рационалды мінез-құлық деңгейінде ұстап тұруға» көмектеседі. Негізгі болжамдар тобы топтың мінез-құлқына негіз болатын жасырын, түпкілікті болжамдарды сипаттайды. Бион үш негізгі болжамды анықтады: тәуелділік, қашу-күресу және жұптасу. Егер топ осы негізгі болжамдардың кез келгенін қабылдаса, ол топтың орындауға тырысатын міндетіне кедергі келтіреді. Бион терапевттің топтық динамиканың осы аспектісін түсіндіруі, қарсылыққа ұшырағанымен, тиімді, ынтымақтастық жұмысқа қатысты түсініктерге әкеледі деп сенді. Тәуелділікте топтың басты мақсаты – бір адам арқылы қауіпсіздікке қол жеткізу және оның мүшелерін сол адам қорғауы. Бұл топтық мәдениеттегі негізгі болжам – жетілмеген адамға қауіпсіздік беруге арналған сыртқы объектінің бар екендігі. Топ мүшелері пассивті түрде әрекет етеді және көшбасшы, керісінше, шексіз күшті және білімді болып көрінеді. Мысалы, көшбасшы сұрақ қойғанда, оған жауап ретінде үнсіздікпен келеді, тіпті ол сөйлемегендей. Көшбасшы балаларына қамқорлық жасай алатын құдайға айналуы мүмкін, ал кейбір амбициялы көшбасшылар осы рөлге құмар болуы мүмкін. Тәуелділікке деген наразылық топ мүшелерін көшбасшыны «құлатуға» итермелеуі мүмкін, содан кейін процесті қайталау үшін жаңа көшбасшы іздеуге. Қашу-күресу негізгі болжамында топ өзін кез келген құнмен сақтап қалу үшін жиналғандай әрекет етеді, бұл тек біреуден қашу арқылы немесе біреумен немесе бір нәрсемен күресу арқылы ғана мүмкін. Күресте топ агрессивтілік пен жаушылдықпен сипатталуы мүмкін, ал қашуда топ әңгіме-дүкендерге баруы, оқиғалар айтуы, кешігіп келуі немесе қолдағы міндетті орындаудан аулақ болуға көмектесетін басқа да әрекеттер жасауы мүмкін. Осындай топ үшін көшбасшы – топты шабуылға жұмылдыратын немесе қашуға бастайтын адам. Соңғы негізгі болжам – жұптасу – топтың ұрпақ беру мақсатымен жиналғанын болжайды. «Екі адамның бір мақсат үшін ғана кездесе алатындығы туралы негізгі болжам – жыныстық қатынас». Екі адам, жынысына қарамастан, үздіксіз өзара әрекеттесу арқылы топтың жұмысын жүзеге асырады. Қалған топ мүшелері қатты қуанышпен және үмітпен тыңдайды. Бион «үш негізгі болжамдық топтың әрқайсысы өз кезегінде Эдиптік жағдайдағы бір кейіпкердің сипаттамаларын бөлісетін жеке тұлғалардың жиынтығы болып көрінеді» деп есептеді. Алайда, Эдиптік деңгейден гөрі, Бион одан да примитивті, жартылай объектілік фантазиялардың бар екенін болжады және «топ неғұрлым алаңдаулы болса, осы примитивті фантазиялар мен механизмдерді анықтау оңайрақ». Мұндай фантазиялар Бионның екінші талдауынан кейін басты қызығушылығына айналды.

Ойлау туралы биология

1950-ші және 1960-шы жылдары Бион Мелани Клейннің балалық қиял туралы теориясын өзінің эпистемологиялық «ойлау теориясына» айналдырды. Бион аналитикалық сағаттың феноменологиясын бастапқы тұсы ретінде пайдаланып, «ақиқаттың пайда болуы және психикалық өсу» деген екі принципті атап көрсетті. Ақыл-ой шындыққа ұшырағанда өседі. Бион үшін психикалық даму мен ақиқаттың негізі – эмоционалдық тәжірибе. Эмоционалдық тәжірибенің ойлау қабілетіне қарай дамуы және осы процестің бұзылу мүмкіндігі – Бионның моделінде сипатталған басты құбылыстар. Ол өз гипотезалық альфа және бета элементтері арқылы аналитикалық сағатта қандай процестер жүзеге асып жатқанын ойлауға көмектесетін тілді ұсынады. Бұл құралдар клиницистің рефлексивті процесінде сағаттан тыс қолдануға арналған. Оның модельдерін талдау сессиясы кезінде қолдануға тырысу – Бионның «әрбір сессияны «естеліксіз, тілексіз немесе түсініксіз» бастауды» жақтаған негізгі принципті бұзу болып табылады, бұл аналитикалық процесті бұрмалау қаупі бар сыртқы ықпалдарға қарсы құрал».

Альфа элементтері, бета элементтері және альфа функциясы

Бион ойлау теориясын жасады, ол бета элементтерін (метаболизмге ұшырамаған психика/сома/эмоционалдық тәжірибе) альфа элементтеріне (ойлаушы ойлай алатын ойлар) түрлендіруге негізделген. Бета элементтері оның топтармен жұмысында анықталған «негізгі болжамдардың» негіздеріне ұқсас деп есептелді: «негізгі болжамдар тобының қарсылықтарының түбінде жатқан негізгі алаңдаушылықтар бастапқыда Бионның кейінгі тұжырымдамасы – бета элементтерінің протоментальдік құбылыстары ретінде қарастырылды». Олар сонымен қатар оның проективті идентификация жөніндегі жұмысынан дамыған тұжырымдамалық жаңалықтар еді – «психоздық индивид патологиялық проективті идентификация арқылы шығарып тастайтын, өте ұсақ бөлінген «бөлшектер»». Олар кейін «ашулы, өзін қудалап, бақылап отырғандай сезінетін, деп аталатын ерекше нысандарға орналастырылады». «Бұл шикі тәжірибе бөліктерін бета элементтері деп атады, оларды ақыл-ой белсенді түрде өңдеп, пайдалану үшін Бион айтқандай, альфа функциялары арқылы альфа элементтеріне айналдыру қажет». β элементтері, α элементтері және α функциясы – Бионның (1963) гипотезасы бойынша элементтер. Ол β элементтерінің, α элементтерінің және α функциясының іс жүзінде бар екенін санамайды. Бұл терминдер – байқалатын нәрсе туралы ойлау құралдары ғана. Олардың қасиеттері толыққанды емес, яғни олардың мағынасының толық көлемін немесе ауқымын біле алмаймыз, сондықтан олар нақты құндылықтарға қарағанда ойлау құралы ретінде қарастырылады (1962, 3-бет). Бион нәресте тәжірибеге төзімділікпен қарау және оны ұйымдастыру үшін ақыл-ойының қажеттігін ескерді. Бион үшін ойлар ойлау аппаратының дамуына дейін бар. Ойлау аппараты, ойларға ие болу қабілеті «ойлармен күресу үшін пайда болуы керек» (1967, 111-бет). Ойлар олардың іске асуынан бұрын пайда болады. Ойлау, қазірдің өзінде бар ойларды ойлау қабілеті, аналық арманның «контейнер» рөлі арқылы альфа функциясын қамтамасыз ететін басқа ақыл-ой арқылы дамиды (1962, 83-бет). Тәжірибеден үйрену үшін альфа функциясы эмоциялық тәжірибе туралы хабардар болуға тиіс; альфа элементтері тәжірибеден алынған әсерлерден туындайды; осылайша олар арман ойлары мен санасыз ойлау үшін сақталады және қолжетімді болады. Егер тек бета элементтері болса, оларды санасыз ету мүмкін емес, сондықтан бас тарту, басу немесе үйрену болмайды (Бион, 1962, 8-бет).

Альфа функциясы бета элементтерімен санаға түсірілмейтін, өңделмеген фактілер, әсерлер және сезімдермен жұмыс істейді. Альфа функциясы β элементтерін өңдейді, оларды ойлауға қолжетімді етеді (1962, 6-7-беттер). Бета элементтерін арман ойларында пайдалануға болмайды, бірақ проективті идентификацияда пайдалануға болады. Олар әрекет етуге ықпал етеді. Бұл – сөздерді немесе идеяларды алмастыратын сияқты, өздері болып табылатын нәрселерді манипуляциялауға негізделген ойлау түрі үшін қолданылатын немесе шығарылатын нысандар. Альфа функциясы сезімдік әсерлерді альфа элементтеріне айналдырады, олар түсінде таныс болатын визуалды бейнелерге ұқсас және шын мәнінде бірдей болуы мүмкін, атап айтқанда, Фрейд талдаушы оларды түсіндірген кезде жасырын мазмұнын береді деп санайтын элементтер. Альфа функциясының жетіспеуі науқастың түс көруіне және демек, ұйықтап қалуына кедерін келтіреді. Альфа функциясы эмоциялық тәжірибелердің сезімдік әсерлерін саналы және армандық ойларға қолжетімді ете отырып, арман көре алмайтын науқас ұйықтай да, ояна да алмайды (1962, 6-7-беттер).

Қалай ойлайсыз ?

Бионның пікірінше, ерекше заттар – сыртқы заттардың әсерлері, олар проективтік идентификация арқылы субъектінің жеке басының ерекшеліктерімен сіңген "экранды" құрайды; олар оның объектілер қатынастары теориясын түсіндіруінің бір бөлігі болып табылады. Бион объектілер арасындағы қалыпты байланысқа жасалған психотикалық шабуылдардың әлемді қиратып, науқастың өзін жауыз, ерекше заттармен қоршалғандай сезінуіне себеп болатынын айтады – бұл бұзылған байланыстардың нәтижесі. Мұндай заттар, олардың супер-эго компоненттері ішкі және сыртқы шекараны бұрмалап, құрбандарына сырттан таңылған моральдық қағидаларды жүктеуі мүмкін. Олар сондай-ақ, ойлау, сезіну және шындықпен санасудан қорғану мақсатымен жеке бастан шығарылған эго функцияларын да қамти алады: сондықтан адам өзінің телефонынан бақыланатынын немесе тыңдап жатқан музыка ойнатқышының өзіне керісінше тыңдап жатқанын сезінуі мүмкін.

Кейінгі дамуы

Ханна Сигал ерекше заттарды жақсы немесе жаман заттардан гөрі қайта қабылдау қиын деп есептеді, себебі олардың бөлінген жағдайына байланысты: бірлесіп, психикалық топқа біріккенде, олардың қауіпті қасиеттері агорафобияға себеп болуы мүмкін.

Білім, махаббат және жек көру

Альфа функциясын сәтті қолдану «оқумен байланысты нақты көңілсіздікке төзімділік қабілетіне» («К») әкеледі, оны [Бион] «тәжірибеден үйрену» деп атайды. «К» білімінің қарама-қарсысы Бион «−К» деп атады: «адамдарды, тәжірибелерді және идеяларды жолап, жалаңаштырып, құнсыздандыратын процесс». K және −K екеуі де аналитикалық қатынастағы байланыс ретінде Бион үшін Махаббат және Жек көрумен өзара әрекеттеседі. «Эмоционалдық байланыстың күрделілігі, ол Сүйіспеншілік, Ненависть немесе Білім [L, H және K – Биондық қарым-қатынастық үштік] болсын, талдау жағдайында үнемі өзгеріп отыратын «атмосфералық» әсерлерді тудырады. Пациент психоанализдік зерттеуде орынды түрде тәуекелге ұшыраған білімге (К) қарағанда «Махаббат пен Жек көруге (L және H) назар аударуды қалауы мүмкін». Бион үшін «білім – бұл бізде бар нәрсе емес, бірақ өзіміз бен білетініміздің арасындағы байланыс – К білуге дайындық, бірақ білімді талап ету емес». Керісінше, К – бұл «тек білімсіздік емес, білімнен белсенді түрде қашу немесе тіпті оған қабілеттілікті жою тілегі» – және «'Байланысқа шабуылдар' сезімге, шындыққа, тіпті өмірге деген жеккөрушілік деп атаған нәрсені іске асырады». Мұндай жеккөрушіліктің (H) көзін іздеу кезінде Бион «Тәжірибеден үйрену» еңбегінде былай деп атап өтті: «Зерттеудің әртүрлі кезеңдерінде −К-мен бейнеленген құбылыстың неге болуы керектігі туралы ойлануға болатыны анық. Мен тек бір факторды қарастырамын – қызғаныш. Бұл терминмен мен Мелани Клейн «Қызғаныш пен ризашылықта» сипаттаған құбылысты білдіремін» (1962, 96 б.).

Қайта түсетін перспектива және -K

"Қайтарымды перспектива" терминін Бион "психикалық ауыртпалыққа қарсы қорғаныс шарасы болып табылатын, ерекше және қауіпті аналитикалық тұйықталу түрін" түсіндіру үшін енгізген. Ол "бір-бірімен үйлеспейтін екі тәуелсіз түрде қабылданатын көзқарас немесе құбылыстың" қақтығысын көрсетеді. Бионның өзінің сөздерімен айтқанда, "Қайтарымды перспектива – ауырсынудың белгісі; пациент динамикалық жағдайды тұрақтандыру үшін перспективаны өзгертеді". Этшегоеннің қорытындысы бойынша, "Қайтарымды перспектива – ойлаудың ең жоғары дәрежедегі қаталдығы. Бион айтқандай, мұндай жағдайларда ең бастысы – айқын келісім мен жасырын келіспеушілік". Клиникалық жағдайда, аналитиктың "түсіндірмесі қабылданғанмен, алғышарттары қабылданбайды – түсіндірменің нақты ерекшелігі, мәні" жағдайы туындауы мүмкін. Қайтарымды перспектива – "білімнің жойылуы мен деформациялану мүмкіндігінің" бір қыры. Егер бақылаушы "факты мен ақылға ашуланып ұмтылудан" бас тартып, есте сақтау және апперцепция қабілеттерінің қалыпты жұмысын тоқтата алса, Бион білімдегі трансформация деп атаған нәрсе "эволюцияға" мүмкіндік береді, онда K-дағы трансформациялар (білім) Being (O) трансформацияларына әсер етеді. Бион мұндай сәттердің қауіпті және алағайлы болып сезілетініне, күнделікті "әңгімелік" қауіпсіздіктегі бекіністің жоғалу қаупіне сенді. Бион "O" деп аталатын, өте күшті, катастрофалық эмоционалды жарылыс туралы айтатын, оның салдары арқылы ғана білуге болатын жағдай. Бұрын ол білім саласын (K) басымдыққа қойса, енді ол "K (білім) қатысатын трансформациялардан O (Being) қатысатын трансформацияларға өтуге қарсылық – белгісіздікке қарсылық" туралы да айтатын. Сондықтан ол аналитикке естелік пен тілектерден аулақ болуға, "жарықтың" азаюын қамтамасыз етуге – қараңғылықтың терең сәулесіне, іздеу шамның кері нұсқасына шақырады. Егер қандай да бір нысан болса, оның әлсіздігіне қарамастан, ол өте анық көрінеді. Осылайша ол Фрейдпен байланыс жасайды, ол Лу Андреас Саломеге жазған хатында сананың скотопиялық, "тышқан сияқты көру" эквивалентіне сілтеме жасайды, осы арқылы бейсаналықтың әсерін сезінуге болады. Сондай-ақ, ол Бион көп рет сілтеме жасайтын Кресттік Иоанн сияқты ойшылдар қолданған апофатикалық әдіспен байланыс жасайды. Бион біздің қабылдауымыз бен назарымыздың көбінесе әрбір сәттегі шынайы және айқын жаңалықтарды көруге кедерілтінетінін жақсы білді.

Қиял

Бионның аналық "ревери" тұжырымы, нәрестеде болып жатқан жағдайды сезіну (және түсіну) қабілеті ретінде, пост-Клейниандық ойлаудың маңызды бір бөлігі болды: "Ревери – бұл санасыз процеске сену актісі, альфа-функция үшін өте қажетті". Ол Штерннің үйлесімділігіне немесе Винникотттың аналық алаңдаушылығына теңестіріледі. Терапияда аналитиктың "ревериді" пайдалануы – пациенттің материалдарына жауап берудегі маңызды құрал: "Бион пациенттің бейнелерімен ойнау қабілетін дамытуға шақыратын".

Кейінгі бион

Соңғы Бион үшін психоаналитикалық кездесудің өзі де алабұдыраңның ортасы болды, "әлі дамытылуы мүмкін жаңа идеяларға арналған ой кеңістігі". Осындай "ой кеңістігін" сақтауға тырысып, Бион "ұзақ және көрнекті кәсіби өмірінің соңғы жылдарын өзіне ғана жауапты болатын, болашақтың естеліктері" трилогиясын жазуға арнады. Бұл шығарма оның өзі айтқандай, "жасанды түрде құрылған арман, психоанализ туралы ғылыми фантастикалық әңгіме" деп аяқталады. Оның онда айтқан мақсатына жеткенін де айтуға болады: "Білімі бар адамның бос орынды толтыруына жол бермеу".