Кіріспе
Манхэттендегі солтүстік-оңтүстік даңғыл, Нью-Йорк. Алтыншы даңғыл – сонымен қатар Америка даңғылы деп те аталады, бірақ бұл атауды Нью-Йорк тұрғындары көбінесе қолданбайды – Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы маңызды магистраль, онда көлік солтүстікке қарай, яғни "жоғарғы қалаға" қатынайды. Оның көп бөлігі коммерциялық мақсатта пайдаланылады. Алтыншы даңғыл Канал көшесінен төрт блок төмен, Трибекадағы Франклин көшесінде басталады, онда солтүстікке қарай бағытталған Чёрч-стрит сол жаққа Алтыншы даңғылға, ал оң жаққа Чёрч-стриттің жергілікті жалғасына бөлінеді, ол кейін Канал көшесінде аяқталады. Осы бастапқы нүктеден Алтыншы даңғыл Сохо және Гринвич-Виллидж аудандарынан өтеді, шамамен Челсиді Флэт Айрон және Номад аудандарынан бөліп тұрады, Киім ауданынан өтіп, Театр ауданының жиегімен өтеді және Манхэттеннің орталық бөлігінен өтеді. Алтыншы даңғылдың солтүстік соңы Орталық паркке кіретін Артистер қақпасының жанында, Орталық Драйв арқылы Орталық паркіне жақын орналасқан. Тарихи тұрғыдан Алтыншы даңғыл Орталық парктің солтүстігіне қарай жалғасқан жолдың атауы болған, бірақ бұл бөлігі 1887 жылы Ленокс даңғылы деп, ал 1987 жылы Малкольм Х бульвары деп аталды.
Sixth Avenue – also known as Avenue of the Americas, although this name is seldom used by New Yorkers – is a major thoroughfare in New York City's borough of Manhattan, on which traffic runs northbound, or "uptown". It is commercial for much of its length. Sixth Avenue begins four blocks below Canal Street, at Franklin Street in Tribeca, where the northbound Church Street divides into Sixth Avenue to the left and the local continuation of Church Street to the right, which then ends at Canal Street. From this beginning, Sixth Avenue traverses SoHo and Greenwich Village, roughly divides Chelsea from the Flatiron District and NoMad, passes through the Garment District and skirts the edge of the Theater District while passing through Midtown Manhattan. Sixth Avenue's northern end is at Central Park South, adjacent to the Artists' Gate entrance to Central Park via Center Drive. Historically, Sixth Avenue was also the name of the road that continued north of Central Park, but that segment was renamed Lenox Avenue in 1887 and co named Malcolm X Boulevard in 1987.
Тарих
Алтыншы даңғыл 1811 жылғы Комиссарлар жоспарында белгіленген. Алғашқы жоба бойынша Алтыншы даңғылдың оңтүстік шегі Гринвич Виллидждегі Кармин көшесінде орналасқан, ал солтүстікке қарай Гарлемдегі 147-ші көшеге дейін созылған. 1857 жылы Орталық саябақ көшелер желісіне енгізіліп, 59-шы және 110-шы көшелер аралығында Алтыншы даңғылда үзіліс жасады. 1860 жылдардың ортасында қаланың Алдермендер кеңесінде Кармин көшесінен оңтүстікке қарай көшені кеңейту туралы ұсыныстар талқыланды. 1878 жылы Алтыншы даңғылда IRT Алтыншы даңғыл желісінің эстакадалық темір жолы ("Эль") салынды, ол көшені қараңғылатып, жылжымайтын мүліктің құнын төмендетті. 1800 жылдардың басында және ортасында Алтыншы даңғыл 11-ші көше бұрышында орналасқан, сол кезде қаланың солтүстік шекарасы болған, танымал "Ескі жүзім" тавернасы мен мейрамханасынан өтті. 1887 жылдың соңында Гарлемдегі Алтыншы даңғылдың бөлігі қайырымдылық шаралармен аты шыққан Джеймс Ленокс атымен Ленокс даңғылы деп аталды. Бір ғасырден кейін ол құрбан болған азаматтық құқықтар қозғалысының көшбасшысы Мэлком Икс құрметіне Мэлком Икс бульвары деп аталып, екі аталысқа ие болды. 1926 жылдан бастап Голландия туннелінің құрылысы аясында Алтыншы даңғыл кеңейтіліп, Минетта-лейннен Канал көшесіне дейін созылды. Кеңейту бағытындағы кішігірім көшелер де бұзылып, кеңейтілген даңғылға біріктірілді. Кеңейту құрылысы нәтижесінде он мың адам Алтыншы даңғыл кеңейтуіне кедері келтірмейтіндей етіп шығарылып, жергілікті тұрғындардың жағдайына елеулі өзгеріс енгізілді. Бір тарихшының сөзіне сүйенсек, көшірілгендердің көп бөлігі "Америкада басқа үйді білмейтін итальяндық иммигранттар" болған. WPA Guide to New York City басылымында кеңейтудің нәтижесінде "көрнекі емес жолға" қарап тұрған бос қабырғалар мен кішкентай кеңістіктер пайда болғаны айтылған. Түпнұсқадағы Помпеидегі Әйелдер шіркеуі сияқты ондаған ғимараттар бұзылды. 1929 жылы көшенің үйлеріне жаңа нөмірлер берілгеннен кейін, 1930 жылы Алтыншы даңғылдың кеңейтілген бөлігі қозғалысқа ашылды, ал метро желісі екі жылдан кейін аяқталды. Осылайша, Хьюстон көшесінен оңтүстікке қарай созылатын жалғыз нөмірленген даңғыл – Алтыншы даңғыл Манхэттендегі ең оңтүстік нөмірленген даңғылға айналды. Барлық ғимараттардың үй нөмірлері түзетілді. Алтыншы даңғылдың эстакадалық темір жолын бұзу Мидтаундағы даңғылдың коммерциялық дамуын жеделдетті. 1960 жылдардан бастап 42-ші көшеден жоғары орналасқан даңғыл толығымен қайта жаңартылып, халықаралық модернизм стиліндегі шыныдан жасалған мұнараларда орналасқан корпоративтік кеңселердің бірінен бірі үздіксіз даңғылына айналды. Салынған ғимараттардың арасында Эро Саариненнің (1965) 52-ші көшедегі CBS ғимараты болды, ол толық биіктігіндегі қара гранит тіректері үшін "Қара тас" деп аталды. Қала ортасындағы Алтыншы даңғыл бойындағы модернизмдік құрылымдардың тағы бір тобы 1211, 1221 және 1251 Алтыншы даңғылдардағы "XYZ ғимараттары" (1971–1974) болды. Даңғылдың қалған бөлігі 1963 жылдың 10 қарашасында аяқталды. 1970 жылдардың ортасында қала көшені "әдемілеу" үшін үлгілі кірпішпен жасалған жаяу жүргіншілер өткелдерін, көше шамдарын қайта бояу және жаңа жаяу жүргіншілер алаңдарын қосты. Қаланың қалған бөлігінде сирек кездесетін арнайы жарықтандыру да орнатылды.
Атауын өзгерту және қос атау
1945 жылы қала кеңесі мэр Фиорелло Ла Гвардияның тікелей тапсырысымен аллеяның ресми атауын Америкалар даңғылы деп өзгертті, ол 1945 жылғы 2 қазанда заңға қол қойды. Мақсаты – «Панамерикалық идеалдар мен принциптерді» және Орталық және Оңтүстік Америка елдерін құрметтеу, сондай-ақ осы елдерді даңғыл бойында консулдықтар ашуға ынталандыру еді. Ол кезде бұл атауның көшені көркейтіні және Батыс жарты шармен сауданы дамытуға себін тигізеріне сендірілді. Атау өзгергеннен кейін, даңғыл бойындағы көше шамдарына құрмет көрсетілген елдердің ұлттық мөрлері мен гербтерін бейнелейтін дөңгелек белгілер орнатылды. Бірақ, Нью-йорк тұрғындары жаңа атауды көбінесе қолданбады. Бұл қадамды бастапқы атауға оралуды қалағандар «насиха» деп сынады. Содан бері бұл магистраль соңғы жылдары «Америка даңғылы» және «Алтыншы даңғыл» деп аталады. Елдердің эмблемалары бар ескі дөңгелек белгілердің көп бөлігі 1990 жылдардың соңында жоғалып кетті, ал қалғандары, Гринвич Виллидждегі Канал көшесі мен Вашингтон Плейс арасында және Мидтаундағы 57-ші көше маңында ғана сақталды, олар уақыттың өтуімен тозу белгілерін көрсетті.
Ерекше ғимараттар мен оқиғалар
Алтыншы даңғыл бойындағы көрікті орындарға Хуан Пабло Дуарте алаңы; қазіргі уақытта Джефферсон нарық кітапханасы орналасқан, көп түсті Виктория стиліндегі готикалық Джефферсон нарық соты; 1880-1900 жылдарға дейінгі әйелдер дүкендері тарихи ауданындағы (Лейди Майл) 18-ші көшеден 23-ші көшеге дейінгі сақталған бөлігі; бұрынғы көтерме гүл сату ауданы; 34-ші көшедегі Геральд алаңы, Мейсис дүкенінің орны; және 40-шы көшеден 42-ші көшеге дейінгі Брайант паркі кіреді. 42-ші көшеден жоғарырақ орналасқан корпоративтік аймақта Bank of America Tower, W. R. Grace Building, International Center of Photography, Рокфеллер орталығы (Time Life Building, News Corp Building, Exxon Building, McGraw Hill Building және Radio City Music Hall) және CBS ғимараты орналасқан. Алтыншы даңғыл – Гринвич Виллидждегі жыл сайынғы Хэллоуин шеруі мен Мидтаундағы Доминикан күні шеруінің өтетін жері.
Жаппай көлік
Sixth Avenue Нью-Йорк метрополитенімен Хьюстон көшесінің солтүстігінде IND Sixth Avenue Line және Гринвич даңғылының оңтүстігінде IND Eighth Avenue Line желілерімен қызмет көрсетеді. Алтыншы даңғылдың Гарлем бөлігі (Ленокс даңғылы) IRT Lenox Avenue Line желісімен, 110-шы көшеден (Central Park North) солтүстікке қарай қызмет көрсетеді. PATH Uptown Hudson Tubes Нью-Джерсиге Алтыншы даңғыл астымен (JSQ–33, HOB 33 және HOB арқылы JSQ 33 пойыздары) 9-шы көшеден 33-ші көшеге дейін қатынайды.
Танымал мәдениетте
Бұл даңғыл The Wallflowers тобының "6th Avenue Heartache" әнінде атауында да, мәтінінде де еске алынады.