Кіріспе
Мадисон даңғылы – Нью-Йорк қаласындағы Манхэттен ауданындағы солтүстік-оңтүстік бағыттағы, бір бағытты қозғалысқа арналған даңғыл. Ол Мэдисон скверінен (23-ші көшеде) басталып, 142-ші көшеде оңтүстікке қарай Harlem River Drive көшесімен қиылысады, Мидтаун, Жоғарғы Шығыс жағы (Карнеги төбесін қоса алғанда), Шығыс Харлем және Харлем аудандарынан өтеді. Даңғылдың аты АҚШ-тың төртінші президенті Джеймс Мэдисонның есімімен аталған Мэдисон алаңынан шыққан. Мадисон даңғылы 1811 жылғы Комиссарлар жоспарында құрылған Манхэттеннің бастапқы көше желісіне кірмеген. Ол 1836 жылы адвокат және жылжымайтын мүліктерді дамытушы Сэмюэл Б. Рэгглстің күш-жігері арқасында Парк даңғылы (бұрынғы Төртінші) мен Бесінші даңғыл арасында салынды. Рэгглс бұрын 1831 жылы Нью-Йорктің Грэмерси паркін сатып алып, дамытқан және билікті Төртінші даңғыл (қазіргі Парк даңғылының оңтүстік бөлігі) мен Үшінші даңғыл арасында Лексингтон даңғылы мен Ирвинг Плейс көшелерін құруға көндірген. 1920 жылдан бері көшенің аты американдық жарнама индустриясымен байланысты қолданылып келеді. Сондықтан, "Мадисон даңғылы" термині жарнама агенттіктері мен әдістемесін білдіреді. Уильям Сафайрдің сөзіне сүйенсек, "Мадисон даңғылының әдістері" – "эмоцияларды ояту үшін коммуникация құралдарын шеберлікпен пайдалану".
Madison Avenue is a north south avenue in the borough of Manhattan in New York City, United States, that carries northbound one way traffic. It runs from Madison Square (at 23rd Street) to meet the southbound Harlem River Drive at 142nd Street, passing through Midtown, the Upper East Side (including Carnegie Hill), East Harlem, and Harlem. It is named after and arises from Madison Square, which is itself named after James Madison, the fourth President of the United States. Madison Avenue was not part of the original Manhattan street grid established in the Commissioners' Plan of 1811, and was carved between Park Avenue (formerly Fourth) and Fifth Avenue in 1836, due to the effort of lawyer and real estate developer Samuel B. Ruggles, who had previously purchased and developed New York's Gramercy Park in 1831, and convinced the authorities to create Lexington Avenue and Irving Place between Fourth Avenue (now Park Avenue South) and Third Avenue in order to service it. The street's name has been metonymous with the American advertising industry since the 1920s. Thus, the term "Madison Avenue" refers specifically to the agencies and methodology of advertising. "Madison Avenue techniques" refers, according to William Safire, to the "gimmicky, slick use of the communications media to play on emotions."
Бағыт
Мэдисон даңғылы бір жақты қозғалысты (солтүстікке қарай) Шығыс 23-ші көшеден Шығыс 135-ші көшеге дейін жүзеге асырады, екі жақты қозғалыстан 1966 жылдың 14 қаңтарында өтті, сол кезде Бесінші даңғыл бір жақты қозғалысқа (оңтүстікке қарай) ауыстырылды. 1 қаңтарда басталған көлік ереуілі салдарынан бұл ауысу жеті аптаға дейін үдетілді. Шығыс 135-ші және Шығыс 142-ші көшелер арасында Мэдисон даңғылы тек оңтүстікке қарайғы қозғалысты жүзеге асырады және Харлем өзені бойымен параллель жүреді.
Жарнама индустриясындағы рөлі
"Мэдисон авенюі" термині американдық жарнама индустриясын білдіру үшін метоним ретінде жиі қолданылады. Мэдисон авенюі 1920 жылдары осы салада жарнаманың қарқынды өсуінен кейін жарнамамен байланыстырылды. "Америкада жарнаманың қалыптасуы" кітабында айтылғандай, 1861 жылы Нью-Йоркте 20 жарнама агенттігі болған, ал Нью-Йорк жарнама агенттіктерінің қауымдастығы 1911 жылы құрылды, бұл Америка жарнама агенттіктерінің қауымдастығы құрылғанға дейін бірнеше жыл бұрын болды. MarketPro маркетингтік жұмысқа орналастыру фирмасының зерттеуіне сәйкес, қаладағы ірі агенттіктердің тұрақты болуы Нью-Йоркті 2016 жылы АҚШ-тағы жан басына шаққанда үшінші ірі жұмыс нарығына айналдырды. Бүгінде бірнеше агенттік әлі де Мэдисон авенюінде орналасқан, оның ішінде StrawberryFrog, TBWA Worldwide, Organic, Inc. және DDB Worldwide. Дегенмен, бұл термин әлі де агенттік бизнесін, әсіресе Нью-Йорк негізделген ірі агенттіктерді сипаттау үшін қолданылады. Мэдисон авенюі бойындағы 26-шы көшеден 23-ші көшеге дейін созылатын қоғамдық саябақ. Ол батысында Бесінші авеню және Бродвей көшелерімен шектеседі. Парк АҚШ-тың төртінші президенті Джеймс Мэдисонның құрметіне аталған. "Мэдисон Сквер Гарден" өзінің атын осы атаумен аталған алғашқы ғимараттың орналасқан жерінен алды, ол Мэдисон авенюінің солтүстік-шығыс бұрышында, 26-шы көшеде, саябақтың қарсы бетінде орналасқан. Алғашқы Гарден Парк-авенюдің негізгі желісіндегі бұрынғы теміржол терминалы болды, оны 1871 жылы П.Т. Барнум ашық аспандағы циркке айналдырды және 1879 жылы "Мэдисон Сквер Гарден" деп атады. (Қазіргі уақытта Нью-Йорк өмірді сақтандыру ғимараты осы қалалық блоктың барлығын алып жатыр.) Алғашқы Гарден 1889 жылы бұзылып, Стэнфорд Уайт жобалаған жаңа жабық аренамен ауыстырылды, ол келесі жылы ашылды. Екінші Гарденде спорт аренасының мұнарасында римдік Диана құдайының қола мүсіні орналасқан. 1925 жылы 50-ші көше мен Сегізінші авенюдегі жаңа ғимаратқа көшкен кезде ол өзінің ескі атын сақтап қалды. "Мэдисон Сквер Гарден" қазір 31-ші және 33-ші көшелер арасындағы Сегізінші авенюде орналасқан; алайда ол әлі де сол атауды сақтап қалды.
Экономика
Мэдисон даңғылында орналасқан бөлшек сауда брендтері: Burberry, Manrico Cashmere, Brooks Brothers, Alexander McQueen, Hermès, Tom Ford, Céline, Proenza Schouler, Lanvin, Valentino, Stuart Weitzman, Damiani, Emporio Armani, Prada, Chloé, Roberto Cavalli, Davidoff, Dolce & Gabbana, Gucci, Calvin Klein, Cartier, Christian Louboutin, La Perla, Jimmy Choo, Jacadi, Mulberry, Victoria's Secret, Barneys New York, Coach, Rolex, Giorgio Armani, Oliver Peoples, Vera Wang, Anne Fontaine, Baccarat, Carolina Herrera, Ralph Lauren және тағы да басқалар.
Автобустар мен автобус жолақтары
Мэдисон даңғылына жергілікті Нью-Йорк қалалық көлік автобустары, экспресс Нью-Йорк қалалық көлік автобустары және BxM4C экспресс Bee Line автобусы қызмет көрсетеді. Бұл автобустар 42-ші және 59-шы көшелер арасындағы екіталай автобус жолағын пайдаланады, ол даңғыл бойындағы жалғыз арнайы автобус жолағы болып табылады. Нью-Йорк метросының бірде-бір станциясы Мэдисон даңғылының атымен аталмаса да, Fifth Avenue/53rd Street станциясының кіреберісі Мэдисон даңғылында орналасқан. Нью-Йорк қаласының Жол қозғалысы ережелерінің 4 12(m) тармағына сәйкес, 42-ші және 59-шы көшелер арасындағы белгіде көрсетілген шектеулі уақыт ішінде Мэдисон даңғылындағы автобус жолағында автобустан басқа көлік құралын оңға бұруға тыйым салынады, бірақ 60-шы көшеде рұқсат етіледі. Алайда, жолаушы тасымалдайтын такси 46-шы көшеде оңға бұрылу үшін автобус жолағын пайдалана алады. Велосипедтерге бұл тыйым қолданбасқа тиіс.
Қала ортасындағы велосипедтерге тыйым салуды жою
1987 жылдың шілдесінде Нью-Йорк қаласының мэрі Эдвард Кох апта күндері Бесінші, Парк және Мэдисон даңғылдарында велосипед жүргізуге тыйым салуды ұсынды, бірақ көптеген велосипедшілер наразылық білдіріп, тыйымды күштен шығарды. 1987 жылдың 24 тамызында басталған 90 күндік сынақ кезеңінде, апта күндері сағат 10:00-ден 16:00-ға дейін осы үш даңғылда 31-ші көшеден 59-шы көшеге дейін велосипед жүргізуге тыйым салынды, бірақ мопедтерге тыйым қойылған жоқ.