Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай саясаткері және каллиграфы (303–361)
Chinese politician and calligrapher (303–361)
Ван Шижи (;; 303–361) – Жінь әулетінен (266–420) шыққан қытай саясаткері және жазушысы. Ван қытай каллиграфиясын меңгергендігімен танымал және қытай тарихындағы ең ұлы каллиграф деп есептеледі. Ол қытай каллиграфиясының барлық түрлерін, әсіресе жүйтіп жазу стилін (running script) жақсы білген. Тан әулетінің императоры Тайцзун оның туындыларын осыншалықты бағалағандықтан, Ванның «Орхидея павильонындағы өлеңдерге кіріспе» (немесе Лантинжи Сю) атты еңбегі императордың мазарында бірге жерленген деп айтылады. Ванның өнер таланты Қытайда бүгінгі күнге дейін жоғары бағаланып, Шығыс Азия каллиграфиясында, әсіресе жапон каллиграфиясындағы ықпалды тұлға болып табылады.
Wang Xizhi (; ; AD303361) was a Chinese politician and writer from the Jin dynasty (266–420) known for his mastery of Chinese calligraphy. Wang is often regarded as the greatest calligrapher in Chinese history. He was a master of all forms of Chinese calligraphy, especially the running script. Emperor Taizong of Tang admired his works so much that Wang's work, the Preface to the Poems Composed at the Orchid Pavilion (or Lantingji Xu) was said to be buried with the emperor in his mausoleum. Wang's artistic talent continues to be held in high esteem in China, and he remains an influential figure in East Asian calligraphy, particularly Japanese calligraphy.
Өмірбаян
Линь-И қаласында туған Ван Ланья әулетінің күшті және беделді Ван кланына жататын. Жастығында Сегіз ханзада соғысы және Бес варвардың көтерілісі Солтүстік Қытайда қырқыстар тудырып, Батыс Цзиньнің құлауына әкелді. Осылайша, он жасар Ван Шижи кланымен бірге оңтүстікке көшіп, өмірінің көп бөлігін қазіргі Чжэцзян провинциясының Шаосин және Вэньчжоу қалаларында өткізді. Ван Шижи қаз өсірумен шұғылдануымен ерекше есте қалады. Аңыз бойынша, ол жазу кезінде білегін икемдеудің құпиясы – қаздардың мойын қозғалысын бақылау екенін білген. Ол қаздарды өте жақсы көретін. Ол өзенде шашырап ойнаған қаздарға мас күйде қарайтын. Кейіннен ол қаздардың қозғалысынан каллиграфияның қағидаларын ұғып, оның каллиграфия шеберлігіне көмектескен. Сингапурдың Азия өркениеттері мұражайының Қытай галереясында Ван Шижидің «қаздарды серуендетуі» бейнеленген кішкентай фарфор кесесі бар. Кесенің екінші жағында «досына домбырамен бара жатқан» ғалым бейнеленген. Ол көлдің жанында жазу талғамдап жаттығушы еді, аяқтаған соң қалам мен сыя тасын көлге жуып тастайтын. Уақыт өте келе, тоғанның суы қара түске боялды. Бұл оның каллиграфияны үйренуге қаншалықты күш жұмсағанын көрсетеді. Сол кездегі император құрбандыққа бару үшін солтүстік маңына барғанда, Ван Шижиден ағашқа бата сөздерін жазып, оны ою үшін жұмысшыларды жіберуді сұрады. Оюшы таң қалды, себебі Ван Шижидің жазуы ағаштың үштен бірінен асып кеткен. Ол құрметпен: «Оң әскердің бас қолбасшысының жазуы – «Ру му сан фен», бұл күшті және әсерлі каллиграфиялық туындыларды сипаттау үшін, сондай-ақ нәрселерді терең түсінуді білдіреді», – деді. Ван Шижидің жеті ұлы болған, олардың барлығы да белгілі каллиграфтар еді. Ең көрнектісі – оның кіші ұлы Ван Сяньцзи. Оның қызы Ван Мэнцзян «Әлем аңыздарының жаңа тізімі» бойынша Наньянның Лю Чанға (劉暢) үйленді.
Born in Linyi, Langya Commandery (modern Linyi, Shandong), Wang belonged to the powerful and prominent Wang clan of Langya. In his youth, the War of the Eight Princes and subsequent rebellions of the Five Barbarians led to turmoil in northern China and the Western Jin's collapse; as such the ten year old Wang Xizhi moved south with his clan, and spent most of his life in present day Shaoxing and Wenzhou of modern day Zhejiang province. Wang Xizhi is particularly remembered for one of his hobbies, that of rearing geese. Legend has it that he learned that the key to how to turn his wrist whilst writing was to observe how geese moved their necks. He loved geese very much. He looked at the geese splashing in the river in a daze. Later, he comprehended the principle of calligraphy from the movements of the geese, which helped his calligraphy skills. There is a small porcelain cup depicting Wang Xizhi "walking geese" in the China Gallery of the Asian Civilisations Museum in Singapore. The other side of the cup depicts a scholar "taking a zither to a friend". He used to practice writing near a pond, and when he finished, he would wash his brush and ink stone in the pond. Over time, the water of the whole pond turned black. This shows how much effort he has made into practicing calligraphy. When the emperor of the time went to the northern suburbs for sacrifice, he asked Wang Xizhi to write the words of blessing on a piece of wood and send workers to carve it. The engraver was shocked because Wang Xizhi's handwriting penetrated more than a third of the wood. He said admiringly "the character of the general of the right army is "Ru mu san fen", which is used to describe strong and powerful calligraphy works, and also to describe a thorough understanding of things. Wang Xizhi had seven recorded sons, all of whom were notable calligraphers. The most distinguished was his youngest son, Wang Xianzhi. His daughter Wang Mengjiang married Liú Chàng (劉暢) of Nanyang (南陽) according to A New Account of the Tales of the World.
Шығармалары
Ол каллиграфия өнерін Вэй Шуо ханымнан үйренген. Ол барлық жазу түрінде шебер болды, бірақ ең бастысы жартылай көшірме жазуда ерекше дағды көрсетті. Оның ең танымал еңбектері, хронологиялық ретпен: «Юэ И туралы әңгіме» (樂毅論), «Сары сарай классикасы» (黃庭經), «Дунфан Шуо портретіне түсіндірмелер» (東方朔畫讚), «Императорлық кеңесшінің императорға насихаты» (太師箴), «Орхидея павильонындағы өлеңдер жинағына кіріспе» (蘭亭集序, сонымен қатар Лантинжи Сю деп белгілі) және «Ант беру мәлімдемесі» (告誓文). Өкінішке орай, оның түпнұсқа еңбектерінің ешқайсысы бүгінгі күнге жетпеді, тек олардың үлгілері сақталған. Ванның қолжаз үлгілерін классикалық қытай каллиграфиялық мәтіндерінде де кездестіруге болады, мысалы, Чунхуа императорлық каллиграфия үлгілерінің мұрағатында (淳化閣帖). Оның ең әйгілі туындысы – Лантинжи Сю, ол Шаосин қаласының жанындағы Лантинде көктемгі тазару мерекесінде бірнеше ақындардың жиналуында жазылған өлеңдер жинағына кіріспе. Түпнұсқасы қазір жоғалып кеткен, бірақ ол бірнеше мұқият көшірмелерде сақталған, ал ең ерте және ең құндысы Фэн Ченсудың шамамен 627-650 жылдары жасаған көшірмесі, ол Пекиндегі сарай мұражайында сақтаулы. 2010 жылы Қытайда төрт жолды жібекке жазылған Ванның каллиграфиялық шығармасының кішкентай Тан дәуіріндегі көшірмесі аукционда 308 миллион юаньға (48 миллион доллар) сатылды.
He learned the art of calligraphy from Lady Wei Shuo. He excelled in every script but was particularly skilled in semi cursive script. His representative works include, in chronological order, Narration on Yue Yi (樂毅論), The Yellow Court Classic (黃庭經), Commentaries on the Portrait of Dongfang Shuo (東方朔畫讚), Admonitions to the Emperor from the Imperial Mentor (太師箴), Preface to the Collection of Poems Composed at the Orchid Pavilion (蘭亭集序, also commonly known as Lantingji Xu), and The Statement of Pledge (告誓文). Unfortunately, none of his original works remains today, and only models of them exist. Samples of Wang's handwriting can also be seen in classical Chinese calligraphic texts such as the Chunhua Imperial Archive of Calligraphy Exemplars (淳化閣帖). His most well known work, Lantingji Xu, is an introduction to a collection of poems written by several poets during a gathering at Lanting (near the town of Shaoxing) for the Spring Purification Festival. The original is now lost, but the work survives in a number of finely traced copies, with the earliest and most well regarded copy being the one made between c. 627650 by Feng Chengsu, and is located in the Palace Museum in Beijing. In 2010, a small Tang dynasty reproduction of one of Wang's calligraphy scrolls on silk with four lines was sold in China at an auction for ¥308 million RMB ($48 million).
Мей Жи Тай
"Мэй Цзи Тэй" – Ван Сичжи жазған 17 таңбадан тұратын көшірме. Атауы мақаланың басындағы "мейжи" сөзінен алынған. Алғаш рет 1973 жылы "Шоуа Лантин еске алу көрмесінде" қойылған. Бұл туындыда жазулар мен жинау белгілері жоқ. 2006 жылғы 12 наурызда Шанхайда өткен "Қытай және жапон каллиграфиясының қазыналары көрмесінде" де көрсетілді.
"Mei Zhi Tie", is a copy featuring 17 characters written by Wang Xizhi. The name came from the word "meizhi" at the beginning of the article. It was first exhibited in 1973 at the "Showa Lanting Memorial Exhibition". The work does not include inscriptions and collection marks. It was exhibited by the "Chinese and Japanese Calligraphy Treasures Exhibition" on 12 March 2006 in Shanghai.
Пайдаланылған әдебиеттер
Ли, Сиён, "Уан Шижи". Қытай энциклопедиясы (қытай әдебиеті басылымы), 1-ші басылым. Кху Соу Хва және Пенроуз, Нэнси Л., "Жазу сызықтарының артында: қытай каллиграфиясы туралы әңгімелер". Сингапур: Грэм Браш, 1993 жыл.
Li, Siyong, "Wang Xizhi". Encyclopedia of China (Chinese Literature Edition), 1st ed. Khoo Seow Hwa and Penrose, Nancy L, Behind the Brushstrokes: Tales from Chinese Calligraphy. Singapore: Graham Brash, 1993.