Кіріспе
De Havilland Firestreak – британдық бірінші буын, пассивті инфрақызыл (жылу іздейтін) әуеден әуеге зымыран. Ол 1950 жылдардың басында de Havilland Propellers (кейін Hawker Siddeley) компаниясымен әзірленді және 1957 жылы қолданысқа енгізілді. Бұл қару Корольдік әуе күштерінде (RAF) және Флоттың әуе күштерінде қызметке түскен алғашқы құрал болды, сондай-ақ English Electric Lightning, de Havilland Sea Vixen және Gloster Javelin ұшақтарымен жарақтандырылды. Ол нысананың арт жағынан атуға арналған, "атып қой, ұмыт" принципімен жұмыс істейтін, нысананың екі жағында 20 градусқа дейін шабуылдау мүмкіндігі бар зымыран. "Blue Jay" кодолық атымен әзірленген Firestreak, АҚШ-тың AIM 4 Falcon және AIM 9 Sidewinder зымырандарынан кейін, өткен жылы қолданысқа енгізілген үшінші жылу іздейтін зымыран болды. Бұл зымырандармен салыстырғанда Firestreak үлкенірек және шамамен екі есе ауыр, оның соғыс бөлігі де әлдеқайда ірі. Жылдамдық және қашықтық көрсеткіштері жағынан олар ұқсас болды. Сонымен қатар, бұл өте күрделі жүйе болды, оның ішкі құрылымы ерекше еді. Зымыранды ұшыру үшін ұшақ түтікшелі электрониканы салқындату және ұшыру алдында жылжымалы бөліктердің қатып қалмауы үшін қыздыру қажет болды. "Blue Vesta" атты жақсартылған нұсқасы Операциялық талап F.155 жобасы аясында жасалды, бірақ 1957 жылы жоба тоқтатылғандықтан аяқталмады. Даму жұмыстары Lightning үшін біршама жеңілдетілген нұсқа ретінде қайта басталды және ол "Red Top" деп аталды. Бұл нұсқада транзисторлы электроника және қарапайымдатылған ішкі құрылым қолданылды. Кодтық атауын сақтап, ол Lightning және Sea Vixen ұшақтарында Hawker Siddeley Red Top ретінде қолданысқа енгізілді. Red Top Lightning ұшағының алғашқы нұсқаларында орнатыла алмады, сондықтан Firestreak 1988 жылға дейін қызметте болды, содан кейін RAF-тың соңғы Lightning ұшақтары зейнетке шықты.
Қызыл шоқбалық
Firestreak – OR.1056 Red Hawk зымырасымен басталган жобалардың нәтижесі болды, ол кез келген бағыттан нысанаға шабуылдай алатын, барлық бағыттарды анықтайтын іздеу жүйесін қажет етті. Бұл технологияның сол кездегі деңгейіне тым қиын болғандықтан, барлық бағыттарды анықтау талабынсыз жаңа талап Blue Sky деген атпен жарияланды, ол Firestreak-тен бір жыл бұрын Fireflash ретінде қысқа мерзімге қолданысқа енді.
Көк жаңғақ
1951 жылы зымырандарды дамытумен айналысатын Корольдік авиациялық мекеме (RAE) инфрақызыл іздеу технологиясы жетілгенін сезіп, Red Hawk қажеттілігін қайта қарастырды. Бірақ ол да сол кездегі іздеу құрылғылары үшін тым қиын болып шықты, алайда жақын мақсатты анықтауға арналған, құйрық бөлігіне бағытталған қарапайым конструкцияны жасау мүмкін еді. Бұл 1951 жылы OR.1117 ретінде жарияланған және Жабдықтау министрлігінің «Blue Jay» атты кодтық атауымен белгіленген, төмен өнімділік көрсеткіштері бар жаңа талапнамаға әкелді. Іздеу құрылғысы фильтрленген ауаны аммиак салқындатқыштары бар жылу алмастырғыш арқылы өткізу арқылы салқындатылды. Жарылыс басының оптикалық жақындық қозғалтқыштары алдыңғы фюзеляждың айналасында екі қатарға орналасқан үшбұрышты терезелердің артында орналасқан. Жарылыс басының зиян келтіру радиусы 40 фут (12 метр) құрады және ол жарылыс басының алдыңғы жағына орнатылған төрт жанасу немесе жақындық датчиктері арқылы іске қосылды. Жарылыс басының сыртқы қабығы 50 градус бұрышпен алға шашыратылатын бөліктерге бөлінуге арналған. Вакуумдық лампалардан жасалған электроника көп мөлшерде жылу шығарды. Осы себепті, сынақтан өтіп жатқан Firestreak зымыраны Арктонмен салқындатты, ал ұшу кезінде зымыранның артқы бөлігіндегі баллондардан аммиак сорылды. Баллондарда 15 минутқа жететін аммиак болды, сондықтан зымыранды мақсатқа жақындағанда ғана іске қосуға болады. Фюзеляжда орналасқан қару жиынтығындағы ауа баллоны аммиак баллондарын ұшыру алдында қысыммен ұстады. Қозғалтқыш компрессорларынан шыққан ыстық ауа ұшыру құрылғысының артқы бөлігіне қосылып, зымырандарға жіберілді. Ұшу кезінде бұл әртүрлі жылжымалы бөліктерді жылы ұстады, олардың 13 секундтық ұшу уақытында қатып қалмауы үшін.
Қызмет
"Көк Жей" зымыранының алғашқы әуеден іске қосылуы 1954 жылы "Де Хавилленд Веном" ұшағынан жасалды, ал нысаналық дрон – "Фэйри Файрфлай" – жойылды. Іске қосу үшін зымыранның іздеу құрылымы ұшыру ұшағының радарына (Lightning үшін Ferranti AIRPASS және Sea Vixen үшін GEC AI.18) нысананы анықтағанға дейін және қару іске қосылғанға дейін байланыстырылды, бұл соңғысының басқа нысананы іздеуіне мүмкіндік берді. Кемшілігі – зымыранның жоғары уытты болуы (Magpie зымыран қозғалтқышы немесе аммиак салқындатқышының әсерінен) және RAF қаруланушылары зымыранды ұшаққа қауіпсіз орнату үшін CRBN қорғанысының кейбір түрлерін киюге мәжбүр болды. "Қазіргі [1990 жылдардағы] зымырандардан өзгеше, Firestreak тек бұлттан тыс жерде ғана атылуы мүмкін еді, ал қыста Ұлыбритания аспанында көк аспан сирек кездесетін".
Жағдайдың жақсаруы
Екі шағын Blue Jay нұсқасы зерттелді, бірақ қабылданбады. Blue Jay Mk.2 үлкен қуатты Magpie II қозғалтқышымен және жақсырақ анықтау қабілетіне ие PbTe іздеушісімен жабдықталды. Blue Jay Mk.3 қанаттарының ұзындығы арттырылды, ал қозғалтқыш қуаты төмендетілді. Қуаты төмендетілген қозғалтқыш Saunders Roe SR.177 және Avro 720 сияқты, үстін-басқан зымырандардан ұшырылғанда жылдамдықты шектеу үшін жасалған. Magpie II қозғалтқышының қосымша жылдамдығы оған ең жоғары жылдамдық беретіндей болды, бұл оның аэродинамикалық қызуына әкелуі мүмкін еді. 1955 жылы Әуе министрлігі, F.155 операциялық талаптарына сәйкес келетін, жақсырақ қару іздеу үшін OR.1131 нұсқаулық шығарды, ол жау ұшақтарының 2 Мах жылдамдығымен қозғалуына қарсы толық көріс бұрышында жұмыс істейтіндей болуын қамтамасыз ететін. De Havilland бұл талапқа Blue Jay Mk.4 нұсқасымен жауап берді, кейіннен оған Blue Vesta деген жеке код берілді. Бұл нұсқа Mk.2-нің PbTe іздеушісін қабылдады, одан әрі жақсарту үшін, сезімталдығын арттыру мақсатында оны салқындатты, бұл "Violet Banner" іздеушісі деп аталды. Қозғалтқыш жаңа Magpie III үлгісіне дейін жаңартылды. Аэродинамикалық қызу мәселесін шешу үшін қанаттар алюминийден емес, болаттан жасалды және олардың артқы бөліктерін Мах конустарының әсерінен қорғау үшін кесілген бөліктері болды, бұл ерекшелік "мах ұштары" деп аталды. 1956 жылдан кейін Mk.4 жобасының жұмысы тоқтатылды, себебі RAE екі Mach 2+ ұшағының жақындасу жылдамдығы соншалықты жоғары болады, зымыран іздеушінің қашықтығында іске қосылуға мүмкіндік болмайды деп шешті. 1956 жылдың тамызында Fleet Air Arm Blue Jay Mk.5 нұсқасымен Blue Jay желісін дамытуды өз қолына алды, IR іздеушісін жартылай белсенді радиолокациялық жүйемен (SARH) алмастырды. Бұл жүйе De Havilland Sea Vixen ұшағының AI.18 радиолокациялық станциясымен, арнайы үздіксіз толқынмен жарықтандыру режимінде жұмыс істеуге арналған. Бұл нұсқа Mk.4-ке ұқсас болды, тек іздеуші бөлігі радиолокациялық қабылдағыш антеннасын орналастыратын ұзын сүйір мұрын конусымен ауыстырылды. Sea Vixen ұшағына жарықтандыру антеннасын орнатудағы қиындықтар осы жобаның жұмысын тоқтатты. 1957 жылдың қарашасында басқа радармен басқарылатын жобалар тоқтатылғаннан кейін, бұл жоба Blue Dolphin деген атпен қысқа мерзімге қайта жандандырылды, бірақ ол ешқашан қолданысқа енгізілген жоқ.