Кіріспе
Hawker Siddeley (кейін British Aerospace) Red Top – de Havilland Firestreak және Fireflash зымырандарынан кейін қызметке түскен үшінші британдық әуеден әуеге зымыран болды. Ол de Havilland Sea Vixen және English Electric Lightning ұшақтарының кейінгі модельдерінде Firestreak зымыранын алмастыру үшін қолданылды. Бастапқыда Firestreak зымыранының жетілдірілген нұсқасы ретінде жобаланған Red Top, одан әлдеқайда қабілетті қаруға айналды: оның ұшу қашықтығы шамамен екі есе артық, іздеу құрылғысының сезімталдығы жоғарырақ, бұл оған барлық бағыттан нысананы табу мүмкіндігін берді, ал оқ-дәрісі Firestreak-тегіден де ірі болды. Бірінші кезекте орта және жоғары биіктікте бомбалаушыларға қарсы қолданылатын қару ретінде, Red Top жалпы өнімділіктің айтарлықтай жақсаруын қамтамасыз етті. Red Top бастапқыда Firestreak зымыранын толығымен алмастыру үшін жасалған еді, бірақ Lightning ұшағында зымырандарды орналастыру үшін, оның тік қанатшасына жоғары жылдамдық кезінде тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін қосымша кеңістік қосу қажет болды. Осы себепті Firestreak зымыраны Lightning ұшағының ескі модельдерінде қолданыла берді. Екі зымыран да 1988 жылы соңғы Lightning ұшағы қызметтен шығарылғаннан кейін қолданыстан шығарылды.
Жақсартылған көк жаңғақ
Тіпті бастапқы Firestreak қызметке түсер алдында, оның өнімділігін арттыру үшін жақсартулар зерттеліп жатты. Әлі де "Blue Jay" ("Көк Жей") деген шағын код атымен танымал болған Blue Jay Mk. II жақсартылған оралымды іздеуші және Magpie II деп аталатын қуаттырақ қозғалтқышты енгізді. Mk. III жаңа үстін-желкіштерден ұшырылғанда аэродинамикалық үйкелістен туындаған қызуды болдырмау үшін жылдамдануды шектеу мақсатында қозғалтқыштың қуатын төмендетті. Ешбір жоба іске аспады.
Көк Веста
1954 жылдың соңында Әуе министрлігі жаңа кеңестік дыбыс жылдамдығынан асып түсетін бомбалаушы ұшақтардың жобалары туралы барлау ақпаратын алды. 1955 жылдың қаңтарында олар F.155 операциялық талабын жариялады, бұл осы бомбалаушыларды жеңуге қабілетті, әсіресе ұзақ қашықтықта, жаңа тосқауылдаушы ұшаққа арналған талап болды. Сонымен қатар, OR.1131 деген тағы бір талап қойылды, ол кез келген бағыттан шабуылдай алатын зымыранға арналған, бұл бомбалаушыларды қуып жете берудің қажеттілігін жояды, бұрынғы Blue Jay Mk. I зымыранымен қабылданған тәртіп бойынша. De Havilland компаниясы Blue Jay Mk. IV зымыранымен жауап берді, кейіннен оған жеке "Көк Веста" коды берілді. Blue Vesta Mk. II зымыранының PbTe іздеу құрылысын қабылдады және жаңа Magpie III қозғалтқышына жаңарту жасады. Аэродинамикалық қызу мәселелерін шешу үшін қанаттары алюминийден емес, болаттан жасалды және олардың артқы бөліктерін дыбыс жылдамдығы конусынан шығарып алу үшін кесілген бөліктері болды, бұл ерекшелік "дыбыс ұштары" деп аталды. 1956 жылдан кейін Blue Vesta бойынша жұмыс тоқтатылды, себебі Royal Aircraft Establishment (RAE) екі Mach 2+ ұшағының жақындасу жылдамдығы соншалықты жоғары болады, зымыран іздеу құрылысының қашықтығында іске қосылуға мүмкіндік болмайды деген қорытындыға келді. Олар әлдеқайда үлкен радиолокациялық басқаруы бар Red Hebe зымыранына көшуді ұсынды, бірақ Blue Vesta зымыранының негізгі технологиялары бойынша белгілі бір деңгейдегі жұмыстар жалғасты.
Қызыл төбе
F.155 1957 жылғы қорғаныс туралы ақ кітабы жарық көргеннен кейін жойылды, өйткені Дункан Сэндис жаңа советтік баллистикалық зымырандары адамдармен басқарылатын ұшақтардың қажеттігін жойғанша, ол қолданысқа енгізілмейтінін атап өтті. Бұл аргументке Әуе министрлігі қарсы шықты, Tupolev Tu-22 "Blinder" 1962 жылы қолданысқа енгізілетінін, нәтижесінде RAF-тың тиімді жауабы болмайтын бірнеше жылдық үзіліс туындайтынын көрсетті. Ағылшын электрлік "Найзағай" зымыранының әзірлеуін жалғастыруға шешім қабылданды, өйткені ол аяқталуға жақын болды. Бірақ оның жылдамдығы 2 Мах болса да, "Blinder"-мен салыстырғанда тиімділігі төмен болар еді, ал оған қарсы құйрықпен қуу қиын болар еді. 1957 жылдың шілдесінде "Көк Веста" жобасы қайта жандандырылды, ол "Найзағай" үшін барлық бағыттан нысананы анықтап, тікелей шабуылға мүмкіндік беру үшін қаруландыруды қамтамасыз етті. Қауіпсіздік мақсатында 1957 жылдың қарашасында тағы бір құпия код берілді, ол "Қызыл Үстіңгі" атауын алды. "Firestreak" зымыранының клапанмен басқарылатын электроникасы транзисторлық нұсқалармен ауыстырылды, олар кішкентай және сенімділігі жоғары болды. Ең маңыздысы, олар енді белсенді салқындатуды қажет етпейді, ол "Firestreak" зымыранында аммиакты пайдаланатын ұшаққа орнатылған жүйемен жүзеге асырылды, бұл жердегі қауіпсіздік мәселесін тудырды. Аммиак баллондарын және салқындату жүйелеріне арналған барлық құбырларды алып тастау электроника бөлімінде және ұшаққа орнатылған қару жиынтығында орын босатты. Электрониканы салқындатуды жою іздеу басының салқындатуын жоюдың қосымша салдарына әкелді, ол оның өнімділігін жақсарту үшін қолданылған. Аммиакты жақсы сүзілген ауамен салқындату жүйесімен ауыстырды. "Red Top" үшін "Blue Vesta" жобасында жасалған барлық бағыттан нысананы анықтайтын қорғасын теллуриді (PbTe) іздеушісі "Violet Banner" деп аталатын әлдеқайда арзан индий антимониді (InSb) жүйесімен ауыстырылды. Бұл іздеуші PbTe моделінің сезімталдығына ие емес және барлық бағыттан нысананы анықтау мүмкіндігін ұсынбады; ол тері үйкелісінен қыздырылған үстіркілді нысаналарға қарсы жұмыс істесе де, төмен жылдамдықты нысаналарға қарсы жұмыс істемейді және бұл жағдайларда құйрықтан нысананы анықтау қажет болды. Бұл көрсеткіштің төмендеуі 30 градустан 60 градусқа дейін көру бұрышын кеңейту арқылы өтемалдық берілді, бұл ұшаққа тактикалық икемділікті арттырды. Бастапқы "Firestreak" зымыранының физикалық құрылымының көп бөлігін сақтаған "Blue Vesta" жобасынан айырмашылығы, "Red Top" жобасы дизайнын айтарлықтай рационалдадырды. Фюзеляж тіктелді, "Firestreak" зымыранының қайық тәрізді құйрық бөлігі алынып тасталды. Бұрын "Серке" қозғалтқышы зымыранның ортасында орналасқан баллонда болды, ал оның түтіндері ұзын құбыр арқылы артқы жағына жететін. Жарылыс басы құбырдың айналасына оралған, бірақ бұл басқару қанаттарының итергіш механизмдеріне жеткілікті орын қалдырмады, олардың орнына ұзын итергіш таяқшаларды қолдана отырып, мұрынға орнатылған механизмдерден басқарылатын. "Red Top" зымыранында кішкентай электрондық жиынтық жарылыс басын алға жылжытуға мүмкіндік берді, бұл басқару механизмдерін тікелей қанаттарға орнатуға және итергіш таяқшаларға қажеттілікті жоюға мүмкіндік берді. Механизмдерді және оларды қуаттандыратын ауа баллонын артқа жылжыту жарылыс басына қарағанда әлдеқайда аз орын алды, бұл зымыран қозғалтқышын артқа қарай созу арқылы үлкендетуге мүмкіндік берді. Бұл бастапқы жобаға қарағанда айтарлықтай жоғары өнімділікке әкелді. Жарылыс басы алға жылжытылған және басқару электроникасы аз орын алғандықтан, жарылыс басының салмағы "Firestreak" зымыранының 22,7 кг (50 фунт) салмағынан 31 кг (68,3 фунт) дейін ұлғайтылды. Сондай-ақ, ол бұрынғы жарылыс фрагментациялық түрінің орнына кеңейтілген таяқшалы жарылыс басын қолданды. Бұл өзгеріс фюзеляждың артқы жағында IR жақындығының екі қатарынан бірін орнатуға мүмкіндік берді, олар бұрын ортаға орнатылған қанаттардың алдында орналастырылған. Бұл зымыранға нысананы жақсырақ көруге мүмкіндік берді. Жаңа "Green Garland" фиузі "Firestreak" зымыранының үлкен үшбұрышты терезелерімен салыстырғанда кішкентай төртбұрышты терезелерді қажет етті, бұл құрылымды одан әрі жеңілдетті. "Red Top" зымыраны "Firestreak" зымыранынан әлдеқайда жылдам және маневрлі болды, ал оның инфрақызыл іздеушісі ұрыс бұрыштарының кең ауқымын қамтамасыз етті. "Қазіргі заманғы [1990 жылдардағы] зымырандардан айырмашылығы, Red Top және Firestreak зымырандарын тек бұлттан тыс жерде ғана атуға болады, ал қыста Ұлыбританияда аспан сирек ашық болады".
Жақында тоқтатылды
Red Top Firestreak-қа қарағанда айтарлықтай жаңарту болғанымен, Sandys оны да тоқтатуға жақын болды. Ол Firestreak Bloodhound Mk. II SAM 1960 жылдардың басында қолданысқа енгенде және ұрыс ұшақтарының қажеттілігін толығымен жойғанда жеткілікті болады деп ойлады. Әуе штабы бұл мәселеге қарсылық көрсетіп, ақырында Sandys-ты Red Top-тың жаңа советтік үстінкү жылдамдықты бомбалаушыларға қарсы тікелей шабуыл мүмкіндігінің өте маңызды екеніне көндірді. 1958 жылдың ақпан айында басқарылатын қару-жарақ және электроника басшысының отырысында Red Top Lightning және Fleet Air Arm-ның de Havilland Sea Vixen ұшақтары үшін бөлінді. Red Top Sea Vixen ұшағының өнімділігін күрт арттырады деп күтілді, себебі оның үлкейтілген қозғалтқышы субсоникалық жылдамдықпен ұшқанда өнімділігін едәуір жақсартты, ал суперсоникалық Lightning ұшағынан ұшқанда жақсарту одан аз болды. Сонымен қатар, Blackburn Buccaneer ұшағына төрт Red Top орнату мүмкіндігі де талқыланды, бұл Sea Vixen ұшағын ұзақ мерзімді әуе шабуылынан қорғауға алмастыру үшін ұсынылған B.112 нұсқасы болуы мүмкін еді. 1959 жылы Hawker Aircraft компаниясының Джон Фозард Red Top-ты Hawker Siddeley P.1127 ұшағында пайдалануды қарастырды. Концепция ұшаққа қуаттырақ қозғалтқыш орнатуды, Lightning ұшағынан алынған AIRPASS радары мен екі Red Top зымыранын орнатуды көздейді.
Сынау және қызмет көрсету
Red Top сынақтары жаңа фюзеляж компоновкасымен, бастапқы Firestreak фасетті мұрын бөлігі және Blue Vesta бағдарламасынан қалған Magpie III қозғалтқыштарымен басталды. 1959 жылдың маусым айына дейін мұндай он сынақ жүргізілді. Жаңа қозғалтқыш пен оралымды іздеу құрылғысымен бағыттау сынақтары 1960 жылдың басында English Electric Canberra ұшағынан, ал 1961 жылдың қыркүйегінде Lightning ұшағынан жүргізілді. Red Top 1964 жылы Lightning және Sea Vixen ұшақтарында қолданысқа енгізілді. Ол 1988 жылы Lightning ұшағының толық тоқтатылуына дейін қызметте болды. Көбінесе, Red Top зымыраны алмастыруға арналған Firestreak зымыраны да 1988 жылға дейін Lightning ұшағында қызметте болды. Бұл Red Top-тың үлкен қанат ауданының Lightning ұшағының жоғары жылдамдықтардағы тұрақтылығын сақтау үшін үлкен вертикальды стабилизаторын қажет етуіне байланысты болды. Lightning ұшағының жаңа модельдері Red Top үшін модификацияланды, ал ескі модельдерде Firestreak қалды.
Қосымша жаңартулар
Red Top-ты әзірлеу барысында, бастапқы Firestreak-тың тағы бір бейімделуі қарастырылып, жартылай активті радарлық бағытталмалы нұсқасын жасау жоспарланды. Бұл бір ұшақ корпусын нос бөлігін ауыстыру арқылы ИК-ден радарға түрлендіруге мүмкіндік беретін болды. Алғашқыда Blue Jay Mk. V деп аталған, кейін "Көк дельфин" деп өзгертілді, бірақ 1958 жылы жоба тоқтатылды. Сонымен қатар, ұзақ қашықтықты Red Top Mk. 2 нұсқасы да ұсынылды, онда Linnet зымыраны MADI/RFNA отынымен жұмыс істейтін сұйық отын зымыранымен, шамасы de Havilland Spartan зымыранымен алмастырылу жоспарланған.
Фантомдық пікірталас
Ұлыбританияда McDonnell Douglas Phantom ұшағын енгізу жоспарлары басталғанда, Red Top зымыранын осы платформаға қосу мәселесі көтерілді. Бұл платформаның негізгі қаруы AIM 7 Sparrow болатыны алдын ала келісілді, бірақ екінші қаруды таңдау даулы болды, Red Top немесе AIM 9 Sidewinder үшін де аргументтер келтірілді. Red Top-ты жақтағандар, көбінесе Қорғаныс министрлігінде, оның жоғары жылдамдықпен ұшатын нысаналарға қарсы, әсіресе қолайлы жағдайларда қашықтықтан атылатын фронталдық шабуылдарда өте жоғары тиімділігін атап көрсетті. Сонымен қатар, радарлық бағыттау кезінде оның максималды кездесу бұрышы шамамен екі есе артады, бұл ұшқыштарға ұшу жолын таңдауда көбірек тактикалық икемділік береді. Ал Жер үсті және десанттық соғыс директоры (DSAW) бірнеше мәселені атап өтті. Зымыранды Phantom ұшағының радарымен интеграциялау үшін ұшақтың конструкциясын өзгерту қажет болар еді, бірақ бюджеттік себептермен бұл мүмкін емес деп шешілді. Бұл зымыранды өзінің іздеу құрылымын пайдаланып нысанаға бағыттау қажеттігін білдіреді, бұл оның атылатын бұрыштарын шектеуі мүмкін. Мұндай жағдайларда, оның атыс бұрыштары Sidewinder-мен шамалас болар еді. Егер радарлық бағыттау қосылса, онда ол Sparrow-тағыдай электрондық қарсы шараларға немесе ұшақтағы радардың істен шығуына ұшырар еді, ал осы мәселелерді шешу үшін екіншілік, инфрақызылға негізделген қаруды қосу туралы барлық аргументтер келтірілді. Осыған байланысты, Red Top-тың құны 18 000 фунт стерлинг болса, Sidewinder-дің құны 3 500-ден 3 900 фунт стерлингке дейін болды, сондықтан Red Top-тың бағасы айтарлықтай артықшылық бермеді. Сонымен қатар, Red Top ауыр болды, әсіресе орнату жүйесін ескерсек, бұл ұшақтың ұшу уақытын қысқартар еді. Sea Vixen эскадрильясынан қандай да бір Red Top зымыранын құтқаруға болғанымен, Phantom ұшақтарының үлкен эскадрильясын толықтыру үшін қосымша зымырандар сатып алу құны Sidewinder зымыраларының толық жиынтығын сатып алу құнымен тең болар еді. Осы аргументтер жеңіске жетті және Phantom ұшақтары қызметте Sidewinder зымыраларын қолданды.