Радиальды қол тірекшелі лабиринт: Жануарлар мен адамдардың кеңістіктік жадысын зерттеу құралы

Кіріспе

Радиалды қол лабиринтін Олтон мен Самуэльсон 1976 жылы егеуқырлардың кеңістіктік білім алу және есте сақтау қабілетін бағалау үшін жасаған. Алғашқы құрал сегіз тең арақашықтықта орналасқан, әрқайсысы шамамен 4 фут (1.2 метр) ұзындығындағы қолдардан тұрады, барлығы кішкентай дөңгелек орталық платформадан сәулеленеді (кейінгі нұсқаларында үштен 48-ге дейін қолдар қолданылды). Әр қолдың соңында тамақ орны бар, оның ішкі мазмұны орталық платформадан көрінбейді. Осы тапсырманы орындау барысында анықталатын екі түрлі жад – анықтамалық жад және операциялық жад. Анықтамалық жад, егер егеуқырлар лабиринтте сыйлық орналасқан қолдарға ғана барып, басқаларын жаңғыртпаса бағаланады. Мұндай жағдайда анықтамалық жад қатесі туындайды. Операциялық жад егер егеуқырлар әр қолға бір рет кірсе бағаланады. Егер егеуқырлар бір қолға қайта кірсе, операциялық жад қатесі болады. Бұл құрылым тышқан әр қолдың соңында тамақ бар-жоқ екенін тексергеннен кейін, келесі таңдау жасамас бұрын міндетті түрде орталық платформаға оралуын қамтамасыз етеді. Нәтижесінде, тышқан әрқашан сегіз мүмкін таңдауға ие болады. Тышқандардың иіс сезу арқылы тамақ іздеуіне немесе өз іздерін табуына мүмкіндік бермейтін қатаң бақылау шаралары қолданылады. Олтон мен Самуэльсонның зерттеуі тышқандардың барған және бармаған қолдарды жақсы есте сақтайтынын көрсетті. Олар алғашқы 8 таңдауында орташа есеппен 7,0 жаңа қолға барып, 88% дұрыс жауап берді. Робертс радиалды лабиринттегі қолдардың санын 8-ден 16-ға, содан кейін 24-ке дейін арттырғанда дұрыс таңдаудың пайыздық көрсеткіші төмендемегенін анықтады. Коул мен Шапел Стивенсон 8-ден 48-ге дейін тамақ орналасқан жерлері бар радиалды лабиринтті пайдаланып, егеуқырлардың кеңістіктік жадының лимитін 24-32 аралығында деп бағалады. Тағы бір тәжірибеде Уильямс синдромы бар адамдардың визуалды-кеңістіктік жад, жалпы кеңістіктік қабілет және процедуралық дағдылар сияқты бірнеше параметрлер бойынша бақылау тобынан айтарлықтай нашар нәтиже көрсеткені анықталды. Егеуқырларда әртүрлі тұқымдар арасында оқу қабілетінің айқын айырмашылықтары бар. Бұл айырмашылықтар гиппокамптың мохтық талшықтарының проекциясының бір бөлігінің мөлшерімен байланысты сияқты. Радиалды қол лабиринті дәрілердің есте сақтау қабілетіне қалай әсер ететінін зерттеу үшін тиімді құрал екені дәлелденді. Сондай-ақ, ол түрлі-түрлі уытты заттардың танымдық әсерін ажыратуға да көмектеседі. Радиалды қол лабиринті балалар мен ересектер арасында жүргізілген бірнеше зерттеулерде қолданылды. Л. Мандолези басқарған зерттеуде Уильямс синдромымен (WS) ауыратын адамдар қатысты, себебі олардың танымдық профиліне қызығушылық танытылды. Кеңістіктік өңдеу мен визуалды объектілерді өңдеу арасындағы айырмашылық WS синдромы бар адамдарда кеңістіктік функциялардың визуалды-қабылдау функцияларына қарағанда нашарлауын көрсетеді. Дәл осыны RAM тестімен анықтауға болады.

The radial arm maze was designed by Olton and Samuelson in 1976 to measure spatial learning and memory in rats. The original apparatus consists of eight equidistantly spaced arms, each about 4 feet long, and all radiating from a small circular central platform (later versions have used as few as three and as many as 48 arms). At the end of each arm there is a food site, the contents of which are not visible from the central platform. Two types of memory that are assessed during the performance in this task are reference memory and working memory. Reference memory is assessed when the rats only visit the arms of the maze which contains the reward. The failure to do so will result in reference memory error. Working memory is assessed when the rats enter each arm a single time. Re entry into the arms would result in a working memory error. The design ensures that, after checking for food at the end of each arm, the rat is always forced to return to the central platform before making another choice. As a result, the rat always has eight possible options. Elaborate controls are used to ensure that the rats are not simply using their sense of smell, either to sense unclaimed food objects or to sense their own tracks. Olton and Samuelson found that rats have excellent memories for visited and unvisited arms; they made, on average, about 7.0 novel entries in their first 8 choices, and thus were 88% correct. Roberts found no decline in the percentage of correct choices as the number of arms on a radial maze were increased from 8 to 16 and then to 24. Cole and Chappell Stephenson, using a radial maze with food locations ranging from 8 to 48, estimated the limit of spatial memory in rats to be between 24 and 32 locations. In another experiment, it was shown that subjects with Williams syndrome performed significantly worse compared to control subjects in multiple parameters such as visuo spatial memory, general spatial function, and procedural competence. In mice, large differences in learning ability exist among different inbred strains. These differences appear to be correlated with the size of a part of the hippocampal mossy fiber projection. The radial arm maze has shown to be practicable to investigate how drugs affect memory performance. It has also been shown to be useful in distinguishing the cognitive effects of an array of toxicants. The radial arm maze has also been use for several studies in children and adults. A particular study led by L. Mandolesi used subjects with William's Syndrome (WS) because of the interest placed on their cognitive profile. There is a dissociation between spatial processing and visuo object processing suggests that in WS subjects spatial functions are more severely impaired than visuo perceptual ones. This is what RAM tests for.