Кіріспе

Американдық ақын және эссеші Мэри Карр (16 қаңтар 1955 жылы туған) – Шығыс Техастан шыққан американдық ақын, эссеші және мемуаршы. Ол 1995 жылғы «Өтірікшілер клубы» атты бестселлер мемуарымен кеңінен танымал. Карр Сиракуз университетінде ағылшын әдебиеті профессоры.

Ерте өмір және білім

Карр 1955 жылғы 16 қаңтарда Техас штатының Гроувс қаласында дүниеге келді және 1972 жылы Лос-Анджелеске көшіп келгенге дейін сонда тұрды. Оның ата-анасы, Чарли Мари Мур және Пит Карр, алкоголизмнен зардап шекті, ал ол өсіп келе жатып жиі есірткі қолданды. Карр екі жыл бойы Миннесота штатының Сент-Пол қаласындағы Макалестер колледжінде оқыды және сол уақытта оның наставниктерінің бірі, ақын Этеридж Найтпен танысты. Апартеидке қарсы қозғалысқа қатысу үшін оқудан үзіліс жасағаннан кейін Карр Годдард колледжіне түсіп, көркем өнер саласында жоғары білім алды.

Мемуарлары

1995 жылы жарық көрген Каррдың "Өтірікшілер клубы" атты мемуары бір жылдан астам уақыт бойы New York Times бестселлер тізімінде тұрды және жылдың үздік кітаптарының бірі деп танылды. Онда ол өте қиын балалық шағын, оның көп бөлігі 1960-шы жылдары Оңтүстік-Шығыс Техастың қарапайым өнеркәсіптік аймағында өткенін зерттейді. Карр жеке тарихын жазуға досы Тобиас Вольф оны ынталандырды, бірақ ол бұл жобаға тек некесі ажырасқаннан кейін кіріскенін айтады. Ол бұл кітабынан кейін "Cherry" (2000) атты екінші мемуарын жазды, онда жасөспірімдік шағы мен ерте әйелдікке қатысты әңгімелейді. Оның үшінші мемуары "Lit: A Memoir" (2009 жылдың қарашасында жарық көрді), ол онда "қара белдеулі күнәкар және өмір бойы агностик болғаннан күмәнді католикке дейінгі саяхатымды" баяндайды. Мемуарда Каррдың алкоголизммен күресіп, католицизмге келу арқылы құтқарылу тауып алғаны туралы айтылады. Ол өзін "кафедегі католик" деп сипаттайды.

Поэзия

Карр 1989 жылы поэзиясы үшін Уайтинг сыйлығын жеңіп алды. Ол 2005 жылы поэзия саласында Гуггенхайм стипендиясын алды және өлеңдері мен эсселері үшін Пушкарт сыйлығына ие болды. Карр бес томдық өлеңдер жинағын жариялады: «Абакус» (Wesleyan University Press, CT, 1987, «Жаңа ақындар» сериясы), «Шайтанның саяхаты» (New Directions NY, 1993, түпнұсқа TPB), «Viper Rum» (New Directions NY, 1998, түпнұсқа TPB), «Күнәкарларға қош келдіңіз» (HarperCollins, NY, 2006) және «Жамандық тропигі» (HarperCollins, NY, 2018). Оның өлеңдері «Poetry», «The New Yorker» және «The Atlantic Monthly» сияқты маңызды әдеби журналдарда жарияланды. Каррдың Пушкарт сыйлығын жеңіп алған «Бейнелеуге қарсы» эссесі алғаш рет 1991 жылы тоқсандық «Parnassus» журналында жарық көрді, кейін «Viper Rum» жинағында қайта басылды. «Бейнелеуге қарсы» эссесінде Карр поэзиялық стильден гөрі мазмұнға басымдық беруді жақтады. Ол эмоциялар тікелей білдірілуі керек екенін және түсініктілік маңызды екенін айтты: кейіпкерлер тым тұйық, бейнеленген физикалық әлем көбінесе «тұманды» (яғни, нақты емес), сілтемелер «көзге жақын» (мағынасыз және жиі қолданылады), метафоралар күтілетін мағынаны жабатын, ал тілдің тәсілдері (көп буынды сөздер, архаизмдер, күрделі синтаксис, «шегі жоқ сөздер») тек «оқырманның түсінуін баяулатады». «Құдайға бет бұру: поэзия және дұға» атты тағы бір эссесі алғаш рет 2005 жылы «Poetry» журналында жарияланды. Карр агностик алкоголиктен католикке айналғанын, бірақ «әртүрлі таңдаулар» жасайтынын, сондай-ақ күніне екі рет ыстық ниетпен дұға ететінін айтады. Бұл эсседе Карр поэзия мен дұғаның біздің ішкі әлемімізден шығатын бірдей бастаудан туындайтынын көрсетеді.

Басқа

2015 жылдың мамыр айында Карр Сиракуз университетінің 161-ші бітіру салтанатында сөз сөйледі.

Жеке өмір

Карр он үш жыл бойы ақын Майкл Милбернге үйленген. Ажырасқаннан кейін ол жазушы Дэвид Фостер Уоллеспен кездесе бастады. Карр Уоллестің зорлық-зомбылық көрсетуі туралы айтты, оның ішінде маңдайшалап аңдып жүру, оған кофе үстелі лақтыру және оның бес жасар ұлын мазалау. Католик дініне кіргеніне қарамастан, Карр католик шіркеуімен келіспейтін пікірлерді қолдайды, мысалы, абортқа (ол абортты жақтаушы) және әйелдерді дін қызметкері қызыметіне бекітуді қолдайды. Карр өзін он екі жасынан бері феминист деп есептейді.