Әлемдегі ең ірі жартылай марафон: Солтүстік-Шығыс Англия, қыркүйек

Кіріспе

Әлемдегі ең ірі жартымарафон, Солтүстік-Шығыс Англия, қыркүйек

Ұлы Солтүстік жүгіру (демеушілік мақсатымен AJ Bell Great North Run деп танылады) – әлемдегі ең ірі жартымарафон, жыл сайын қыркүйек айында Солтүстік-Шығыс Англияда өтеді. Қатысушылар Ньюкасл-апон-Тайн мен Саут-Шилдс қалалары арасында жүгіреді. Бұл жарысты бұрынғы Олимпиада чемпионы, 10 000 метрлік жүгіруде қола жүлдегері және BBC Sport комментаторы Брендан Фостер ойлап тапқан. Бірінші Ұлы Солтүстік жүгіру 1981 жылдың 28 маусымында өткізілді, онда 12 000 жүгіруші қатысты. 2011 жылға қарай қатысушылар саны 54 000-ға жетті. Алғашқы жылы ол жергілікті ойын-сауық ретінде жарнамаланды; шамамен отыз жыл өткен соң ол әлемдегі ең ірі жүгіру шараларының біріне, ал Ұлыбританиядағы ең ірі шараға айналды. Жыл сайын осындай көптеген спортшыларды тартуға Ұлы Манчестер және Лондон марафондары ғана жақын. Жарыстың 1992 жылғы басылымы IAAF жартылай марафон бойынша бірінші әлем чемпионатын қамтыды. Іс-шараға сонымен қатар жасөспірімдер мен мини-жарыстар қоса тіркелген, олар негізгі жарыстан бұрын, сенбі күні Ньюкасл кеуесінде өткізіледі. Мартин Матати 2011 жылы 58:56 көрсеткішімен ерлер арасындағы трасса рекордын иеленеді. 2019 жылы Бригид Косгейдің 64:28 көрсеткішімен өткен жарыста әйелдер арасындағы бұрынғы рекордтан бір минуттан астам басып өтті, сонымен қатар әйелдер арасындағы ең жылдам жартымарафондық нәтиже болды; алайда, трасса рекордтарға жарамды емес еді. Сол жылы Мо Фарах ерлер арасында Ұлы Солтүстік жүгіруде рекорды 6-шы рет жеңіске жетті.

Курс

Ұлы Солтүстік жүгіруі Ньюкасл-апон-Тайн қаласында A167 тас жолында (орталық автокөлік магистралі), қала орталығының және Таун-Мурдің шетінде басталады. Маршрут шығысқа және оңтүстікке қарай автокөлік магистралінің бөлігімен, қала орталығының шығыс жағын айналып өтеді, содан кейін Тайн көпірі арқылы Гейтсхедке өтеді. Ол Гейтсхед қаласының шығыс жағын айналып, содан кейін айналымда шығысқа бұрылып, Сандерленд бағытында A184 (Феллинг айналма жолы) бойымен төмен қарай жүреді. 6 км өткеннен кейін маршрут A184 тас жолынан бұрылып, Саут-Шилдсқа қарай A194 (Лим-Лейн) тас жолымен солтүстік-шығысқа қарай бағыт алады. Тағы 4 км өткен соң маршрут Джарроудың оңтүстік жағына жетеді және A1300 (Джон Рид жолы) бойымен шығысқа қарай бұрылады. Маршрут Оңтүстік Шилдс қаласының оңтүстігінен өтеді (Хартон және Марсден арқылы), шамамен 3,5 миль (6 км) кейін теңіз жағалауына жетеді, онда ол A183 жолымен солтүстікке бұрылады. Соңғы 1,6 км жол теңіз жағалауындағы жолмен Оңтүстік Шилдске дейін созылады. Жарыс басталғанға дейін бірнеше сағат бұрын жарысқа қатысатын барлық жолдар жабылады, алайда телеарналар, жедел жәрдем қызметі, іс-шара ұйымдастырушылары және қатысушылардың мүліктерін тасымалдайтын автобустар паркіне қатысушылардың алдында және артында жабық жолдармен Ньюкасл мен Оңтүстік Шилдс арасында жүруге рұқсат етіледі.

Тарих

Бұл жарысты бұрынғы Олимпиада ойындарының 10 000 метрлік жүгіруде қола жүлдегері және BBC Sport комментаторы Брендан Фостер құрастырды. Фостер 1979 жылы Жаңа Зеландияда өткен "Round the Bays" жарысына қатысқаннан кейін шабыттанды және Great North Run-ді басқа да Great Run жол жарыстары сериясымен толықтырды. Бірінші Ұлы Солтүстік жүгіруі 1981 жылдың 28 маусымында өтті, онда 12 000 жүгіруші қатысты. 2003 жылға қарай қатысушылар саны 47 000-ға жетті. 2011 жылғы жарысқа 54 000 адам қатысатыны хабарланды. 2007 жылы 35 777 адам жарысты аяқтады, бұл сол жылғы ең ірі жарты марафон және жүгіру жарыстарының 13-ші орыны болды. 2014 жылы жарыста 41 615 адам аяқтады, бұл оны 2016 жылы Гиннес рекордтары бойынша әлемдегі ең ірі жарты марафон деп таныды. 1990 жылдан бері жарыс ең ерте 7 қыркүйекте (2014) өткізілсе, ең кеш 22 қазан (2000) күні өтті. Bupa 1990 жылдардың басынан 2014 жылға дейін Ұлы Солтүстік жүгіруінің атау серіктесі болды, бұл Ұлыбританияның ең ұзақ спорттық демеушілік келісімдерінің бірі еді. 2015 жылы Morrisons компаниясы Great Run сериясын демеушілік ететінін жариялады. 2015 жылдың қарашасында Great Run компаниясы Great North Run-ді де қамтитын жаңа атау демеушісін іздеп жатқанын мәлімдеді. 2016 жылғы Ұлы Солтүстік жүгіруі атау демеушісіз өткен алғашқы жарыс болды. 2017 жылы Simplyhealth жаңа бас демеуші болды. 2023 жылы AJ Bell 5 жылдық серіктестік аясында Great Run сериясының жаңа бас демеушісі болып жарияланды.

Оқиғалар

2004 жылы жүгіруші қаза тапты (осы іс-шараның 24 жылдық тарихында сегізінші қайтыс болған адам). 2005 жылғы Ұлы Солтүстік жүгіру жарысы – жарыстың жиырма бесінші өткізілісі болды. Мерейтойға арналған шаралардың ішінде Садж Гейтсхедте Ұлы Солтүстік жүгіру мәдени бағдарламасының іске қосылуы болды. Жарысты 1981 жылы алғашқы жарыстың жеңімпазы Майк МакЛеод бастады. Жарыс барысында төрт қатысушы Саут-Шилдс бағытында қаза тапты. 2005 жылғы төрт өлімге қатысты тергеу 2006 жылдың 5 маусымында Гейтсхед қалалық сотында басталды. Келесі шараларда жеткілікті қамтамасыз етуді қамтамасыз ету үшін жедел жәрдем қызметінің қосымша қызметкерлері шақырылды. 2006 жылғы жарыста медициналық қамтамасыз ету күшейтілгеніне қарамастан, жиырма жастағы бір ер адам қаза тапты. 2007 жылғы Ұлы Солтүстік жүгіру 30 қыркүйекте өтті және оны Англия және «Ньюкасл Юнайтед» футбол клубының бұрынғы бас жаттықтырушысы сэр Бобби Робсон бастады. Қара Гучер Паула Рэдклифті жеңіп, американдық спортшы таңғажайып жеңіске жетті. Гучердің жеңіске жеткен уақыты – 1:06:57. 2008 жылғы Ұлы Солтүстік жүгіру 5 қазанда өтті және оны Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Тони Блэр бастады. 2009 жылғы Ұлы Солтүстік жүгіру 20 қыркүйекте өтті және оны музыкант Стинг бастады. 2010 жылғы Ұлы Солтүстік жүгіру – бұл іс-шараның 30-шы рет өткізілуі және 19 қыркүйекте өтті, оны тележүргізушілер Ант және Дек бастады. Жарыммарафонға 39 459 адам қатысты. 2011 жылғы Ұлы Солтүстік жүгіру 2011 жылдың 18 қыркүйегінде, жексенбі күні таңертең өтті. Жарысты 5000 метрге жүгіру бойынша әлем чемпионы Мо Фара бастады. 2013 жылы 33-ші Ұлы Солтүстік жүгіруіне 56000 адам қатысты, олардың көпшілігі қайырымдылыққа ақша жинады. Элиталық жарыстарға Олимпиаданың алтын медаль иегерлері мен әлем чемпионы ұзақ қашықтыққа жүгірушілер қатысты, оның ішінде ерлер жарысында Мо Фара, Кенениса Бекеле және іс-шараның тұрақты қолдаушысы Хайле Гебрселассие қатысты. Эфиопиялық Бекеле ерлер арасында Фарадан сәл озып, жеңіске жетті. Кениялық Приска Джепту әйелдер жарысында бірінші орынды иеленді, ал бірнеше Олимпиаданың алтын медаль иегері Дэвид Уэйр мүгедектер арбасымен жүгіруде жеңіске жетті. 2014 жылы 34-ші Ұлы Солтүстік жүгіруіне 57000 қатысушы қатысты, финиш сызығынан өткен 1 миллиондық жүгіруші атап өтілді және 29 жылдан бері британдық ер адамның жеңіске жеткені болды. Мо Фара жарысты дәл 1 сағатта аяқтады, ал Мэри Кейтани 1:05:39 секундта аяқтады, бұл Паула Рэдклиффтің бұрынғы 1:05:40 рекордын 1 секундқа арттырды. Трейси Крэмонд, ол Butterwick Hospices қайырымдылық қорына ақша жинады, жүгіруді аяқтаған 1 миллиондық адам болды және ол «таң қалғанын» және бұл оның «таққа отыру сәті» екенін айтты. Ұлы Солтүстік жүгіруі – әлемдегі Халықаралық жеңіл атлетика федерациясы (IAAF) іс-шараларының арасында осындай жетістікке жеткен алғашқы жарыс. 2015 жылы 58 жастағы жүгіруші қаза тапты. 2020 жылғы Ұлы Солтүстік жүгіру COVID-19 пандемиясының салдарынан тоқтатылды. 2022 жылғы жарыста Елизавета II-нің қазасына байланысты жасөсперімдер мен мини-жарыстар өткізілмеді. Эдди Хоу 2023 жылы 60 000 қатысушыға арналған Ұлы Солтүстік жүгіруін бастады. Бұл жарыс Мо Фараның мансабындағы соңғы жарыс болды. 2024 жылғы Ұлы Солтүстік жүгіру 8 қыркүйекте өтеді.

In 2004 a runner died (the eighth death in the event's then 24 year history). The 2005 Great North Run was the twenty fifth edition of the race. Events to mark the anniversary included the launch of the Great North Run Cultural Programme at the Sage Gateshead. The race was started by Mike McLeod, the winner of the inaugural race in 1981. During the race, four participants died en route to South Shields. An inquest into the four deaths from 2005 began on Monday 5 June 2006 at Gateshead Council Chambers. In subsequent events, more emergency service personnel were brought in to ensure there was adequate cover. In spite of increased medical provision at the 2006 race, a man in his twenties died. The 2007 Great North Run was held on 30 September and was started by former England and Newcastle United manager Sir Bobby Robson. Kara Goucher defeated Paula Radcliffe in an impressive victory for the American. Goucher's winning time was 1:06:57. The 2008 Great North Run was held on 5 October and was started by former Prime Minister of the United Kingdom Tony Blair. The 2009 Great North Run was held on 20 September and was started by the musician Sting. The 2010 Great North Run was the 30th running of the event and was held on 19 September and was started by TV presenters Ant & Dec. The number of finishers (half marathon only) was 39,459. The 2011 Great North Run took place on the morning of Sunday, 18 September 2011. The race was started by World 5,000 metre champion Mo Farah. In 2013 the 33rd Great North Run had 56000 participants, most of whom were raising money for charity. The elite races had Olympic Gold Medalists and World Champion long distance runners participating including in the men's race, Mo Farah, Kenenisa Bekele and a regular supporter of the event, Haile Gebrselassie. Ethiopian Bekele won the men's event just ahead of Farah. Kenya's Priscah Jeptoo came first the women's race and multi Olympic Gold Medalist David Weir won the wheelchair event. In 2014 the 34th Great North Run had 57000 participants, celebrated the 1 millionth runner to cross the finish line, and was the first to have a British man win in 29 years. Mo Farah completed the race in exactly 1 hour, while Mary Keitany completed in 1:05:39 seconds surpassing the previous course record of 1:05:40 by 1 second, a record held by Paula Radcliffe. Tracey Cramond, who was raising money for Butterwick Hospices, was the 1 millionth person to complete the run, stating she was "gobsmacked" and that it was her "moment of fame". The Great North Run was the first International Athletics Association Event (IAAF) event in the world to reach such a milestone. In 2015 a 58 year old male runner died. The 2020 Great North Run was cancelled due to the COVID 19 pandemic. The 2022 event cancelled its Junior and Mini events due to the death of Elizabeth II. Eddie Howe started the 2023 Great North Run for the 60,000 participants. The race was Mo Farah's last ever before his retirement. The 2024 Great North Run will take place on 8 September.

Нәтижелер

Бетлер, Марк (2012 11 17). Ұлы Солтүстік жартымарафон. Жол жарысы статистикасы қауымдастығы. 2013 жылғы 01 20 күні қарастырылды. Тарих және дәстүр Ұлы жарыс. 2013 жылғы 01 20 күні қарастырылды.