Кіріспе

Гарни — Арменияның Қотайқ облысындағы ірі ауыл. Ол жақын жердегі ежелгі грек ғибадатханасымен әйгілі. 2011 жылғы халық санауы бойынша ауылдың халқы 6 910 адамды құрайды.

Тарих

Елді мекеннің ежелгі тарихы бар және ол эллиндік Гарни ғибадатханасымен ең жақсы танымал. Бұл аймақ б.з.д. 3 мыңжылдықта Азат өзенінің иілістерінің бірінде, қорғануға қолайлы жерде алғаш рет қоныстанды. Б.з.д. 8 ғасырда бұл аймақты Урарту патшасы Аргишти I жаулап алды. Гарнидегі бекініс, шамамен б.з.д. 3 ғасырда Армениялық Оронтид және Артаксиад патшалық династияларының жазғы резиденциясы ретінде салынған. Кейін, б.з. 1 ғасыры шамасында Гарни бекінісі Армения патшасы Митридаттың соңғы панасы болды, және оның ұлы мен туысы Радамистпен бірге осы жерде қаны төгілді. Бекініс 1386 жылы Тимур Ленк тарапынан тоналып бұзылды. 1679 жылы болған жер сілкінісі аймақты қиратты, ғибадатхананы жойды.

Ескерткіштер мен ескерткіштер

Гарни қаласы 1-ғасырға дейінгі Гарни ғибадатханасы, Сурб Аствацацин шіркеуі, Маштоц Хайрапет шіркеуі, қираған 4-ғасырлық бірнегізді шіркеу, қираған Тух Манук қасиетті орны, Сент Саргис қасиетті орны және Катранид патшайым қасиетті орнымен танымал. Жақын жерде Гогот өзенімен ойылып жасалған, жақсы сақталған базальт бағаналары бар Гарни шатқалы орналасқан. Шатықалдың бұл бөлігі көбінесе "Тастардың симфониясы" деп аталады. Оған Гарни ғибадатханасына жеткенге дейін шатқалға қарай солға бұрылатын жол арқылы жетуге болады. Елді мекен арқылы басқа жол шатқалға апарады, тас жолмен төмен түсіп, аңғарға жетеді. Аңғарға кіргеннен кейін оңға бұрылу Гарни шатқалына, 11-ғасырлық ортағасырлық көпірге және "Тастардың симфониясына" алып келеді. Солға бұрылу өзен бойымен, балық шаруашылығынан өтіп, Хосров мемлекеттік қорығына және одан сәл әрі Хавуц Тар монастырына (Гарни ғибадатханасынан көрінеді) жетеді. Ортағасырлық көпір 2013 жылы АҚШ үкіметі ұйымдастырған және оның Мәдени мұраны сақтау жөніндегі елшілер қоры арқылы қаржыландырылған жобада қайта жаңартылды. Сынаушылар бұл жұмыстың бастапқы көпірді жойып, оны тарихи ескерткіш ретінде құндылығы жоқ жаңа құрылысқа айналдырғанын айтты. Хосров қорығында 13-ғасырға жататын Агжоц Ванк, Киелі Степанос шіркеуі және Какаваберд бекінісі орналасқан. Гарни ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Гегард монастырына баратын жол бойында орналасқан (оңтүстік-шығысқа қарай тағы 7 км).