Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
18 ғасырдағы ағылшын актері, драматург және жазушы Теофилус Сибер (25 немесе 26 қараша 1703 – 1758 қазан) – ағылшын актері, драматург, жазушы және актер-басқарушы Колли Сибердің ұлы. Ол өте ерте жасынан актерлікпен айналысып, әкесінің қадамымен театр басқаруға келді. 1727 жылы Александр Поуп «Дунциада» поэмасында Теофилус Сиберді "бетіңізге өзін толығымен тығып қоятын" жас жігіт ретінде сатиралық бейнеледі (III 132). Сахнада ол «Генрих IV, 2-бөлім» пьесасындағы Пистоль рөлімен және әкесі жас кезінде ойнаған бірнеше комедиялық рөлдермен танымал болды, бірақ кейбір сыншылар оны тым артық ойын көрсеткендігі үшін кінәлады. Кейіннен оның жеке өмірі Теофилустың жаман атына және дау-дамаға себеп болды. Ол Ирландияға, Дублиндегі маусымға бағыт алған кеме апатында қаза тапты.
18th century English actor, playwright, and author
Theophilus Cibber (25 or 26 November 1703 – October 1758) was an English actor, playwright, author, and son of the actor manager Colley Cibber. He began acting at an early age, and followed his father into theatrical management. In 1727, Alexander Pope satirised Theophilus Cibber in his Dunciad as a youth who "thrusts his person full into your face" (III 132). On the stage, he was famous for playing Pistol in Henry IV, Part 2, and some of the comic roles his father had played when younger, but unsympathetic critics accused him of overemphasis. His private life later led Theophilus into bad reputation and scandal. He died in a shipwreck while bound for Ireland and a season in Dublin.
Ерте өмір және мансап
Теофилус Сибер 1703 жылғы Ұлы дауыл кезінде дүниеге келді және 1721 жылы 16 жасында Дрюри-Лейн театрында актерлік өнер көрсете бастады. Жастығында Сибер әйгілі еркек болған және Уортон герцогы сияқты бірдей ойлы, беделді жігіттермен байланыс құрған. Сибер кіші 1732–33 жылдар маусымында театр басқаруын өз қолына алды, бірақ ол ауырып қалды. Оның болмағанда Эллис пен Хаймордың жасаған іс-әрекеттері, көбінесе ақша табуға немесе жинауға бағытталған, Теофилусты ашуландырып, олардың арасында шиеленіс туды. Басқа менеджерлер Сибер ағасына жүгініп, оның үлесін сатып алуды ұсынды. Теофилуспен кеңеспей, Колли Сибер өз үлесін 3000 гинеяға сатты, ал олар дереу Теофилуске жұмыстан шығу туралы хабарлады. Теофилус актерлерді шеруге шығарды және олар Хеймаркетте бәсекелес, бірақ ресми емес, актерлер труппасын құрды. Сиберлер Хеймаркетте өнер көрсетуге рұхсат алу үшін патент сұрады, бірақ оларға бас тартылды, ал Дрюри-Лейн менеджерлері оның жетекші актері Джон Харперді босқындықпен айыптап, аресттеу арқылы Сиберді жабуға тырысты. Халықтың пікірі Теофилустың жағына бұрылды және Харпер босатылды. Дрюри-Лейн менеджерлері жеңіліске ұшырады, ал Теофилус компанияны өз шарттарымен қайта бақылауға алды. Теофилус актриса Джейн Джонсонға үйленді және олардың төрт баласы болды: 1726 жылы Колли Джордж, 1727 жылы Кэтрин, 1729 жылы Джейн және 1732 жылы Елизавета. Колли Джордж пен Кэтрин сәби кезінде қайтыс болды, ал аналары Елизавета туғаннан кейін 26 жасында шешек қызылдан қайтыс болды. Джейн мен Елизавета әкесі Колли Сибердің үйінде өсіп-өнді.
Theophilus Cibber was born during the Great Storm of 1703 and began acting in the Drury Lane Theatre at the age of 16 in 1721. As a young man, Cibber was a notorious rake, and associated with young men of a similar mind and reputation, such as the Duke of Wharton. Cibber junior took the lead in the management of the theatre during the 1732–33 season, until he fell ill. The actions of Ellys and Highmore in his absence, which appear to have been largely centred on saving or making money, irritated Theophilus and friction grew between them. The other managers approached Cibber senior and offered to buy out his share. Without consulting Theophilus, Colley Cibber sold them his share for 3,000 guineas, and they promptly gave Theophilus his notice. Theophilus led the actors in a walkout and they set themselves up as rival, but informal, company of players in the Haymarket. The Cibbers applied for a letters patent to perform at the Haymarket, but it was refused, and the Drury Lane managers attempted to shut down Cibber by conspiring in the arrest of his leading actor, John Harper, on a charge of vagrancy. Public opinion swung to Theophilus' side, and Harper was released. The Drury Lane managers were defeated, and Theophilus regained control of the company on his own terms. Theophilus married actress Jane Johnson and they had four children: Colley George in 1726, Catherine in 1727, Jane in 1729, and Elizabeth in 1732. Colley George and Catherine died in infancy, and their mother died at the age of 26 just after the birth of Elizabeth from puerperal fever. Jane and Elizabeth were raised in the house of their grandfather, Colley Cibber.
Неке адалдығын бұзу туралы даулы оқиға
Бірінші әйелі Джейн қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң, 21 сәуірде 1734 жылы музыкант Томас Арнның әпкесі, әнші және актриса Сусанна Мария Арнға үйленді. Сусанна Мария өзінің мүлігі мен кірісін екі сенімдіге тапсырып, оны оған үнемді түрде қайтарып беру арқылы қорғауға арналған неке шартын талап етті. Теофилдің ақшаға қол жеткізуі болмады, ал келісім бойынша, егер ол баласыз қайтыс болса, ақша күйеуінің емес, оның ата-анасының мұрасына тиесілі еді. Олардың 1735 жылы Сусанна және 1736 жылы Кай Габриэль деген екі баласы болды, бірақ екеуі де бір жасқа толмаған кезде қайтыс болды. 1738 жылы ерлі-зайыптылар танымал сот процесіне қатысты, ол Сиббердің әйеліне жасаған ізгілікке жұртшылықтың назарын аударды. Сибберлер Джон Слопермен, елдік помещикпен, үштік қарым-қатынас құрды, одан Теофил ақша алды. Үшеуі Кенсингтонда бірге тұрды, Слопер жалға және күтімге төледі, бірақ Сиббер кредиторларынан қашу үшін Францияға қашып кетті. Оның қорқынышына орай, Сусанна Мария оған Слопер үшін кетіп бара жатқанын айтып хат жазды. Сиббер Англияға оралып, Сусанна Мария мен Слопермен келісімге келу үшін келіссөздер бастады, бұл Слопердің ауылдық үйінен Сусанна Марияны ұрлауға жасалған абсурдты, бірақ сәтті әрекетпен аяқталды, нәтижесінде Слопер Сиббердің басына тапанша оғы атқанға қарамастан, үшеуі де бір қонақүйге орналасты. Теофил әйелін Уайлд-корттағы үйге қамады, сол жерден оны оның ағасы Томас құтқарып, күзетшіні естен шығарды. Теофил Томасты уақытша Брайдуэллге қамады, ал Сусанна Мария Слоперге қайтып оралды. Қорғау тарапы Сиббер туралы былай деді: "Ол ақшасын алады, отбасын асырайды, әйелін оған береді, содан кейін сотқа әділдік іздеп, зиянды өтеуді талап етеді". Адвокат "залалдың орнын толтыру үшін монетада жеткілікті ұсақ номинал жоқ" деген қорытындыға келді. Қазылар алқасы келісіп, Сибберге 10 фунт стерлинг төледі. Келесі жылы, 1739 жылы, Сиббер Слоперге қарсы әйелін "ұстағаны" үшін 10 000 фунт стерлинг талап етті. Бұл жолы оған 500 фунт стерлинг берілді. Сусанна Ирландияға барып, Генделмен концерттік маусым өткізді, ал дау жанжал басылғаннан кейін Дрюри Лейнде сәтті мансапқа ие болды, Дэвид Гаррикпен жұмыс істеді және трагикалық актриса ретінде танымал болды. Сиббер театрдағы ықпалын жоғалтып, қалған өмірін сахнадан сахнаға ауысып, кейде эпизодтық рөлдерді ойнап өткізді. Әкесі 1757 жылдың 11 желтоқсанында қайтыс болды, Теофилге өсиетінде 50 фунт стерлинг қалдырды, ал келесі күні Теофил Ньюкасл герцогы Лорд Чемберленге театрда жұмыс сұрап хат жазды. Теофилдің қайғылы киім киіп сахнада айтқан әкесін еске алу сөздері сәтті болмады, сондықтан ол басқа жұмыс іздеуге мәжбүр болды. Томас Шеридан оған Дублиндегі Смок Аллей театрында жұмыс ұсынды. Ирландияға бара жатқанда, оның кемесі, Дублин трейдері, бортында 60-қа жуық жолаушысымен бірге дауылға ұшырап, Шотландия жағалауында сүңгіп кетті. Ол теңізде жоғалып кетті.
Two years after the death of his first wife, Jane, Cibber married the singer and actress Susannah Maria Arne, the sister of musician Thomas Arne on 21 April 1734. Unusually, Susannah Maria insisted on a prenuptial agreement that protected her own property and income by placing it in the hands of two trustees, who released it to her in small amounts. Theophilus had no access to the money, and the agreement stipulated that if she died without children, then the money was to be inherited by her parents rather than her husband. They had two children, Susannah in 1735 and Caius Gabriel in 1736, but both died aged less than a year. In 1738, the couple were involved in a notorious lawsuit which drew public attention to Cibber's connivance in his wife's adultery. The Cibbers had established a ménage à trois with John Sloper, a country squire, from whom Theophilus accepted money. The three of them set up house together in Kensington, for which Sloper paid the rent and maintenance, until Cibber slipped away to France to escape his creditors. To his dismay, Susannah Maria wrote him a letter to say that she was leaving him for Sloper. Cibber returned to England, and began negotiating a settlement with Susannah Maria and Sloper, punctuated by an absurd but successful attempt to abduct Susannah Maria from Sloper's country house that ended with all three of them staying at the same inn, despite Sloper firing a pistol over Cibber's head. Theophilus confined his wife to a house in Wild Court, Great Wild Street, from where she was rescued by her brother Thomas who broke in and knocked out the guard. Theophilus had Thomas imprisoned in Bridewell temporarily, and Susannah Maria returned to Sloper. The defence said of Cibber: "He takes his money, lets him maintain his family, resigns his wife to him, and then comes to court for justice, for reparation in damages." Counsel concluded that "there is no denomination in coin small enough to give in damages." The jury concurred, and awarded Cibber a nominal £10. The following year, 1739, Cibber brought an action against Sloper for £10,000 for "detaining" his wife. This time he was awarded £500. Susannah went to Ireland and a concert season with Handel while the scandal died down, but later returned to have a successful career at Drury Lane, working with David Garrick and becoming famous as a tragic actress. Cibber lost his influence in the theatre and spent his remaining years switching from venue to venue, taking the occasional part. His father died on 11 December 1757, leaving Theophilus just £50 in his will, and the following day Theophilus wrote to the Lord Chamberlain, the Duke of Newcastle, asking for work in a theatre. Theophilus' eulogy to his father, delivered on stage dressed in mourning, was not a success, and he was forced to look for work elsewhere. Thomas Sheridan offered him work at the Smock Alley Theatre in Dublin. On the trip to Ireland, his ship, the Dublin Trader with about 60 passengers on board, foundered in a storm, and was wrecked on the Scottish coast. He was lost at sea.
Авторлығы
17 жасында Сибер Шекспирдің "Генрих VI, король Генрих VI тағында отырған кезеңдегі азамат соғыстарының тарихи трагедиясы" пьесасын бейімдеді. 1981 жылы Дэвид Манн оны заманауи басылымда жариялады. Теофилдің "Ұлыбритания және Ирландия ақындарының өмірі" (1753 ж.) кітабының авторлығы күмәнді; Сэмюэл Джонсон оны Роберт Шилс жазғанын айтты. 1740 жылдың сәуір айында Теофилдің әкесі "Коли Сибер, комедияшының өміріне қатысты кешірім" атты автобиографиясын жариялады, ол коммерциялық сәттілікке жетті. Ол жарық көргеннен кейін көп ұзамай Теофил өзінің өмірбаянын жазу жөніндегі ұсынысын жасап, болашақ оқырмандардан аванс жинауға кірісті. Шілде айында "Комедияшы мырзаның өміріне қатысты кешірім: Коли Сибер мырзаның өміріне қатысты кешірімге лайықты жалғасы, қазіргі жылға дейінгі сахнаның тарихи шолуы / Лауреат ақынның стилі мен әдісімен өзі жазғандай" кітабы жарық көрді, бірақ Теофил оның авторы емес еді. Бұл Сиберлерге қарсы анонимді шабуыл болды, ол Коли Сибердің автобиографиялық "сенсациялық скандалына" негізделген. Теофил жазылымдарды қайтарып бергенін және баспагерлерді сотқа берумен қорқытқанын мәлімдеді, бірақ оның қорқытулары нәтижесіз аяқталды. Авторы ешқашан табылған жоқ, бірақ Генри Филдинг күдік тудырды. Филдингтің 20 ғасырлық биографы Уилбур Люциус Крос Филдингтің "кітапты жазбағанын, [бірақ] құпияда болғанын және мұнда-сонда көмектескенін" ойлады.
At the age of 17, Cibber adapted Shakespeare's Henry VI, An Historical Tragedy of the Civil Wars in Reign of King Henry VI. They were published in a modern edition by David Mann in 1981. Theophilus' authorship of Lives of the Poets of Great Britain and Ireland, to the Time of Dean Swift (1753) is disputed; Samuel Johnson claimed that it was written by Robert Shiels. In April 1740, Theophilus' father published an autobiography, An Apology for the Life of Colley Cibber, Comedian, which was a commercial success. Shortly after its release, Theophilus drew up a proposal for his own autobiography and began to collect advances from prospective subscribers. In July, An Apology for the Life of Mr. , Comedian: Being a Proper Sequel to The Apology for the Life of Mr. Colley Cibber, Comedian, with an Historical View of the Stage to the Present Year / Supposed to be Written by Himself in the Style and Manner of the Poet Laureate, was published but Theophilus was not the author. It was an anonymous attack against the Cibbers patterned on Colley Cibber's succès de scandale autobiography. Theophilus claimed he returned the subscriptions and threatened the publishers with a lawsuit, but nothing came of his threats. The author was never discovered, but Henry Fielding was suspected. Fielding's 20th century biographer Wilbur Lucius Cross thought that Fielding "did not actually write the book, [but] was doubtless in the secret, and may have lent his aid here and there".