Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын драматургі, ақын және саясаткер (1670–1729)
English playwright, poet and politician (1670 1729)
Уильям Конгрев (24 қаңтар 1670 – 19 қаңтар 1729) – ағылшын драматургі, ақын және виг саясаткері. Оның шығармалары, Реставрация әдебиетінің маңызды бөлігін құрайды, сатира мен әдеп-ғұрып комедиясының қолданылуымен белгілі. Оның жазған танымал пьесалары: «Қарт бойжеткен» (1693), «Екі жүзді» (1694), «Махаббатқа деген махаббат» (1695), «Құдалықтағы қайғы» (1697) және «Әлемнің жолы» (1700). Ол Лондонда қайтыс болды және Вестминстер аббаттығындағы Ақындар бұрышында жерленді.
William Congreve (24 January 1670 – 19 January 1729) was an English playwright, poet and Whig politician. His works, which form an important component of Restoration literature, were known for their use of satire and the comedy of manners genre. Notable plays he wrote include The Old Bachelor (1693), The Double Dealer (1694), Love for Love (1695), The Mourning Bride (1697) and The Way of the World (1700). He died in London, and was buried at the Poets' Corner in Westminster Abbey.
Ерте өмір
Уильям Конгрев Йоркширдің Батыс Ридингінде, Ледстонның жанындағы Бардси Грейнджде дүниеге келді. Сэмюэл Джонсон бұл фактіге қарсы болғанмен, кейіннен «Бардси Грейнджде тұратын мистер Уильям Конгревтің ұлы Уильям, 10 ақпан 1669 жылы крещениеден өтті» [яғни, жаңа жылды есептеудің қазіргі тәртібі бойынша 1670 жылы] деген жазбамен расталды. Оның ата-анасы полковник Уильям Конгрев (1637–1708) және Мэри Браунинг (1636?–1715) болды, олар 1672 жылы Лондонға, содан кейін Ирландияның Югал портына көшті. Конгрев Килкенни колледжінде, онда ол Джонатан Свифтпен танысты, және Дублин Тринити колледжінде білім алды. Ол Лондонға заңгер болу үшін Мидл Темплге түсті, бірақ оған әдебиет, драма және әлеуметтік өмір қызықтырақ болды. Конгрев «Клеофил» деген псевдониммен 1692 жылы «Incognita: or, Love and Duty» атты туындысын жариялады. Бұл шығарманы шамамен 17 жасында жазған, ол оған әдебиетшілер арасында танымалдылық әкеліп, әдеби ортаға енуіне мүмкіндік берді. Ол Джон Драйденнің шәкірті болды, онымен Лондонның Ковент-Гарден ауданындағы Уиллдің кофеханасындағы әдеби жиналыстарда танысты. Драйден өмірі бойы оны қолдап, шығармаларына мақтау сөздерін жазды. Конгрев Леди Элизабет Гастингспен алыс туыс болды, оның отбасы Ледстонға иелік етті және Лондонның зиялы қауымының құрамында болды. Ол оның туралы бірнеше мақала «Тэтлер» журналында жариялады.
William Congreve was born in Bardsey Grange, on an estate near Ledston, West Riding of Yorkshire. Although Samuel Johnson disputed this, it has since been confirmed by a baptism entry for "William, sonne of Mr. William Congreve, of Bardsey grange, baptised 10 February 1669" [i. e. 1670 by the modern reckoning of the new year]. His parents were Colonel William Congreve (1637–1708) and Mary Browning (1636?–1715), who moved to London in 1672, then to the Irish port of Youghal. Congreve was educated at Kilkenny College, where he met Jonathan Swift, and at Trinity College Dublin. He moved to London to study law at the Middle Temple, but preferred literature, drama, and the fashionable life. Congreve used the pseudonym Cleophil, under which he published Incognita: or, Love and Duty in 1692. This early work, written when he was about 17 years of age, gained him recognition among men of letters and entry into the literary world. He became a disciple of John Dryden whom he met through gatherings of literary circles held at Will's Coffeehouse in the Covent Garden district of London. Dryden supported him throughout his life, often composing complimentary introductions for his publications. Congreve was distantly related to Lady Elizabeth Hastings, whose family owned Ledston and was part of the London intelligentsia. He wrote a number of articles about her in the Tatler magazine.
Әдеби мансап
Уильям Конгрев сатира мен жақсы жазылған диалогты пайдалану арқылы ағылшын әдепті комедиясын қалыптастырды. Конгрев 1693 жылы, Реставрация дәуіріндегі ең танымал ағылшын пьесаларының бірін жазғанда атаққа ие болды. Осы дәуірде әйел рөлін көбінесе әйелдер ойнай бастады, бұл Конгревтің туындыларында жақсы байқалады. Конгревтің сүйікті актрисаларының бірі – миссис Энн Брейсгирдл, ол оның көптеген пьесаларындағы әйелдердің басты рөлін сомдады. Оның алғашқы пьесасы «Ескі жалғызбасты» (The Old Bachelor), сауығу кезеңінде көңіл көтеру үшін жазылған, 1693 жылы Драри-Лейндегі Корольдік театрында қойылды. Ол сәттілікке ие болды және премьерадан кейін екі апта бойы сахнада тұрды. Конгревтің ұстазы Джон Драйден қойылымға жоғары баға берді және оны керемет дебюттік туынды деп атады. Екінші қойылған пьеса «Екі жүзді» (The Double Dealer) болды, бірақ ол алғашқы пьеса сияқты сәтті болмады. 30 жасқа толғанға дейін ол төрт комедия жазды, соның ішінде «Махаббатқа махаббат» (Love for Love), 1695 жылдың 30 сәуірінде Линкольн қонақүйі театрында көрсетілді, ол оның алғашқы үлкен жетістігіне жақын деңгейде қабылданды, және «Дүние жолы» (The Way of the World), 1700 жылдың наурыз айында премьерасы өткен. Бұл пьеса шығу кезінде сәтсіз болды, бірақ қазір оның шедеврлерінің бірі саналады және әлі де қайта қойылады. Ол сондай-ақ «Қайғылы күйеу» (The Mourning Bride) трагедиясын жазды (1697), ол жарық көрген кезде өте танымал болды, бірақ қазір оның ең аз бағаланатын драмаларының бірі болып саналады. «Махаббатқа махаббат» пьесасынан кейін Конгрев 1695 жылы Линкольн қонақүйі Филдс театрының директорларының бірі болды. Сол кезде ол мерекелік өлеңдер жазды. Өзінің жетістіктері мен әдеби еңбегі үшін ол хакни экипаждарына лицензия беру жөніндегі бес комиссардың бірі болып тағайындалды. Конгревтің драматург ретіндегі мансабы табысты, бірақ қысқа болды. Ол 1693 жылдан 1700 жылға дейін барлығы бес пьеса жазды. Бұл ішінара халықтың талғамының өзгеруіне байланысты болды, өйткені көпшілік оның ерекшелігі болып табылатын жоғары мәдениетті, жыныстық комедиядан бас тартты. Конгревтің театрлық комедияларының моральдық тұрғысы күмәнді болғандықтан сахнадан шеттетілген болуы мүмкін. Ол, әсіресе Джереми Коллиердің («Ағылшын сахнасының әдепсіздігі мен құдайсыздығына қысқаша шолу») жазған сын-пікіріне қатты ренжіді, сондықтан ол «Мистер Коллиердің жалған және толық емес цитаталарын түзетулер» деген ұзақ жауап жазды. Сахнадан кеткенімен Конгрев әдеби өнерін жалғастырды. Ол сол кезде дайындалып жатқан екі операның либреттосын жазды және Мольердің шығармаларын аударды. Виг Кит-Кат клубының мүшесі ретінде Конгревтің мансабы саяси салаға ауысты, тіпті 1714 жылы Джордж I оны Ямайкадағы саяси лауазымға тағайындады. Конгрев жазуын жалғастырды, бірақ оның стилі күрт өзгерді. Ямайкада болған кезінде ол толыққанды драмалық қойылымдардың орнына поэзия жазды және Гомер, Ювенал, Овидий және Горацийдің шығармаларын аударды.
William Congreve shaped the English comedy of manners through his use of satire and well written dialogue. Congreve achieved fame in 1693 when he wrote some of the most popular English plays of the Restoration period. This period was distinguished by the fact that female roles were beginning to be played predominantly by women, which was evident in Congreve's work. One of Congreve's favourite actresses was Mrs. Anne Bracegirdle, who performed many of the female lead roles in his plays. His first play The Old Bachelor, written to amuse himself while convalescing, was produced at the Theatre Royal, Drury Lane in 1693. It was recognized as a success, and ran for a two week period when it opened. Congreve's mentor John Dryden gave the production rave reviews and proclaimed it to be a brilliant first piece. The second play to be produced was called The Double Dealer which was not nearly as successful as the first production. By the age of 30, he had written four comedies, including Love for Love (premiered 30 April 1695) staged at the Lincoln's Inn Theatre, which was nearly as well received as his first major success, and The Way of the World (premiered March 1700). This play was a failure at the time of production but is seen as one of his masterpieces today, and is still revived. He wrote one tragedy, The Mourning Bride (1697) which was extremely popular at the time of creation but is now one of his least regarded dramas. After the production of Love for Love, Congreve became one of the managers for the Lincoln's Inn Fields in 1695. During that time, he wrote public occasional verse. As a result of his success and literary merit, he was awarded one of the five positions of commissioner for licensing hackney coaches. Congreve's career as a playwright was successful but brief. He only wrote five plays, authored from 1693 to 1700, in total. This was partly in response to changes in taste, as the public turned away from the sort of high brow sexual comedy of manners in which he specialized. Congreve may have been forced off the stage due to growing concerns about the morality of his theatrical comedies. He reportedly was particularly stung by a critique written by Jeremy Collier (A Short View of the Immorality and Profaneness of the English Stage), to the point that he wrote a long reply, "Amendments of Mr. Collier's False and Imperfect Citations." Although no longer on the stage, Congreve continued his literary art. He wrote the librettos for two operas that were being created at the time, and he translated the works of Molière. As a member of the Whig Kit Kat Club, Congreve's career shifted to the political sector, and even a political appointment in Jamaica in 1714 by George I. Congreve continued to write, although his style changed greatly. During his time in Jamaica, he wrote poetry instead of full length dramatic productions and translated the works of Homer, Juvenal, Ovid, and Horace.
Кейінгі өмірі
Конгрев театрдан шығып, қалған өмірін ерте туындыларынан түскен табыспен, пьесалары қойылғанда алған авторлық гонорарларымен, сондай-ақ жеке кірісімен өткізді. 1700 жылдан бастап ол сирек өлеңдер жазып, кейбір аудармалар жасады (әсіресе Мольердің «Месье де Пурсеугнак» пьесасын). Ол Ванбрумен бірлесіп 1704 жылы «Сквайр Трелоби» атты пьесаның ағылшын тіліндегі нұсқасын жасады. Конгрев ешқашан үйленбеді; ол өмір замандастары мен кейінгі ұрпақтары арасында өзінің пьесаларындағы басты рөлдерді сомдаған белгілі актрисалар мен ақсүйек әйелдермен болған достығымен танымал болды. Олардың ішінде Энн Брейцегирдл және Марлбороның 2-ші герцогинясы Генриетта Годольфин, әйгілі генерал Джон Черчилльдің, 1-ші Марлборо герцогының қызы болды. Конгрев пен Генриетта, әлде 1703 жылға дейін танысқан болуы мүмкін, ал герцогиня кейіннен оның баласы саналған Мэри (1723–1764) атты қызды дүниеге келтірді. Конгрев қайтыс болғаннан кейін барлық мүлкін Марлборо герцогинясына қалдырды. 1710 жылға қарай Конгрев подагра және көз катарактісімен ауыра бастады. 1728 жылдың қыркүйек айының соңында ол көлік апатына ұшырады, одан толыққандай жазыла алмады (ішкі жарақат алған болуы мүмкін); ол 1729 жылдың қаңтарында Лондонда қайтыс болды және Вестминстер аббаттығындағы Ақындар бұрышына жерленді.
Congreve withdrew from the theatre and lived the rest of his life on residuals from his early work, the royalties received when his plays were produced, as well as his private income. His output from 1700 was restricted to the occasional poem and some translation (notably Molière's Monsieur de Pourceaugnac). He collaborated with Vanbrugh on a 1704 English version of the play called Squire Trelooby. Congreve never married; in his own era and through subsequent generations, he was famous for his friendships with prominent actresses and noblewomen for whom he wrote major parts in all his plays. These women included Anne Bracegirdle and Henrietta Godolphin, 2nd Duchess of Marlborough, daughter of the famous general, John Churchill, 1st Duke of Marlborough. Congreve and Henrietta most probably met some time before 1703 and the duchess subsequently had a daughter, Mary (1723–1764), who was believed to be his child. Upon his death, he left his entire fortune to the Duchess of Marlborough. As early as 1710, Congreve suffered both from gout and from cataracts on his eyes. He was involved in a carriage accident in late September 1728 from which he never recovered (having probably received an internal injury); he died in London in January 1729, and was buried in Poets' Corner in Westminster Abbey.
Еске алу
Лидс азаматтық қоры 2000 жылы Конгревтің есіміне арналған көк тақтайшаны ашты.
Leeds Civic Trust unveiled a blue plaque to Congreve in 2000.