Кіріспе
Жапон бизнесмені, саясаткер және меценаты (1899–1995) – жапондық соғыс қылмыскері деп күдіктелген, бизнесмен, оңшыл саясаткер және меценат. Ол Мино, Осака қаласында дүниеге келген. 1930 жылдары мен Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде ол қаржы және саясат салаларында белсенділік танытып, жапон соғыс күшін қолдады, тіпті өз жарымәскери жасақтарын құрды. Соғыс жылдарында ол Жапония парламентіне сайланды. Жапония жеңіліске ұшырағаннан кейін ол соғыс қылмыстары бойынша айыпталып, біраз уақыт түрмеде отырды, сосын моторлы қайықтар жарысы (Кётэй) және кеме жасау сияқты түрлі бизнес жобаларында қаржылық сәттілікке қол жеткізді. Ол коммунизмге қарсы қозғалыстарды, соның ішінде Әлемдік антикоммунистік лиганы қолдады. 1951 жылы ол "Ниппон" қорының құрылуына мұрын қойып, оның тұңғыш президенті болды. Бұл қор әлемдік деңгейде қайырымдылық шараларын жүзеге асырды, осылайша Сасакава мен қор көптеген ресми наградаларға ие болды.
was a Japanese suspected war criminal, businessman, far right politician, and philanthropist. He was born in Minoh, Osaka. In the 1930s and during the Second World War he was active both in finance and in politics, actively supporting the Japanese war effort including raising his own paramilitary units. He was elected to the Japanese parliament during the war. After Japan's defeat he was imprisoned for a time, accused of war crimes, and then found financial success in various business ventures, including motorboat racing gambling events (Kyōtei) and ship building. He supported anticommunist activities, including the World Anti Communist League. In 1951 he helped found the Nippon Foundation and became its first president. The foundation has done charitable work around the world, for which it and Sasakawa have received many official honors.
Соғысқа дейінгі іс-әрекет
1930 жылдары Қытай-Жапон соғысы кезінде Сасакава күріш саудасынан түскен табысын Жапонияда ерікті ұшқыштар жасағын құруға жұмсады. Мақсаты – ұлттық төтенше жағдай туғанда оқытылған ұшқыштармен қамтамасыз ету болған. 1939 жылы Сасакава әуе эскадрильясын Римге әкеліп, өзінің құрмет тұтқан Бенито Муссолинимен кездесті, оны «үлгілі фашист және диктатор» деп сынайтын. Ол сондай-ақ әуе қорғанысы үшін полигон салып, оны әскерге сыйлады. 1941 жылы Жапония әуе күштерін біріктіре бастағанда Сасакава ерікті жасағын таратып, барлық құрал-жабдығы мен ұшақтарын мемлекетке өткізді. Одан бөлек, ол жинаған кен байлықтарын армияны қолдау үшін пайдаланды. Сасакава соғысқа көмектесуге пайда табудан гөрі көбірек қызығушылық танытты. Бір биографтың айтуынша, «оның отбасы мүшелерінің жазбаларында соғыс жылдары кен кәсібінің тиімділігі жоғары болмағаны көрінеді». Сонымен қатар, 1930 жылдары Сасакава 国粋大衆党, яки Патриоттық Халық Партиясының (PPP) төңкершілігін қабылдады. Бұл кішкентай ұйым Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Жапонияда пайда болған көптеген оңшыл топтардың бірі еді. Осы орайда ол алғаш рет сол кезде партия мүшесі болған Йосио Кодамамен танысты. 1935 жылы Сасакава мен PPP-ның тағы он екі жетекші мүшесі Такашимая, Ханкю темір жолы және Токио өмір сақтандыру сияқты ірі компанияларды шантаж жасады деген күдікпен тұтқындалды және үш жыл түрмеде отырды. Ақырында ол ақталып шықса да, түрмеде өткізген уақыты мен соңғы апелляция процесі жалпы алты жылға созылды, тіпті Екінші дүниежүзілік соғыс басталған жылға дейін. Соңында, айыптау тарапының өзіне оған қарсы тағылған айыптардың негізі шантаждың нақты дәлеліне емес, PPP-ны «қауіпті» деп санауына байланысты екенін көрсетті. Сасакаваның сот процесі 1941 жылдың тамызында аяқталды. Сол жылдың желтоқсан айында Тынық мұхитында Екінші дүниежүзілік соғыс басталды, ал 1942 жылдың сәуірінде Сасакава Жапония диетасына (парламентіне) өкіл болып сайланды. Ол үкіметтік қолдаусыз сайланған 466 депутаттың арасында тек 85 орынның бірін иеленді. Мұндай кандидаттардың аз болуының себебі соғыс кезінде билік иелері парламенттік демократияның сылтауын пайдаланып, саясатты бақылауға тырысты. Диетада ол үкіметтің сөз бостандығын шектеуіне және барлық парламентарийлердің бірлікке ұмтылуына қарсы тұрды. Алайда, оның бұл бағыттағы әрекеттері көп нәтиже бермеді, ол соғыстың көп бөлігін диетадан тыс өткізді, Маньчжурия мен Қытайды аралап, елдегі түрмелерді аралап, соғыс майданындағы жауынгерлерге демеу берді.
Сугамо түрмесі
Соғыс аяқталғаннан кейін Сасакава оккупациялық басқарудағы Сугамо түрмесіне кірді және соғыс қылмыскері деп күдікті ретінде үш жылдан астам уақыт өткізді. Оның тұтқындалуына аз уақыт қалғанға дейін, оны тұтқындау мүмкіндігі шамалы болды, тіпті А класындағы соғыс қылмысы бойынша күдікті ретінде тұтқындауға да. Бірақ 1945 жылдың қазан және қараша айларында Осакада жиырмаға жуық сөз сөйлеген ол жеңімпаздардың әділдігін сынап, Токиодағы соғыс қылмыстарына қатысты сот процесінде Жапонияны қорғауға көмектесу үшін өзін тұтқын ретінде қабылдауды талап етті. Оның "Токиодағы сот процесінде императорды және Жапонияның мүддесін қорғау ниеті" болды. Түрмеде Сасакава соғыс кезінде Жапонияны басқарған көптеген адамдармен байланыс орната алды, және олар босатылғаннан кейін бұрынғы лауазымдарына қайта оралды. Ол сондай-ақ Йосио Кодамамен де байланыс жасады, бірақ олардың түрмедегі қарым-қатынасы бұрынғыдай жақсы болған жоқ, екеуі де PPP мүшелері болған кездегідей. (Түрмеде Кодама өзінің күзетшілерімен ынтымақтасып, басқа тұтқындардың жағдайын нашарлататын есімдерді атады және күмәнді мәлімдемелер жасады. Осы саясаттың бөлігі ретінде ол Сасакава туралы куәлігін құпия ұстауды сұрады, және Сасакава осы туралы ешқашан білмеген болуы мүмкін.)
Соғыстан кейінгі іс-әрекет
1948 жылғы 23 желтоқсанда Хидеки Тоджо және тағы алты А класының соғыс қылмыскерлері дарға асылды. Келесі күні айыптама қойылмаған барлық А класының күдіктілері босатылды (атқыштардың жетісінен басқа, он сегіз адам ұзақ мерзімді немесе өмір бойына сотталды). Сасакава мен Кодама босатылғандардың қатарында болды. Сасакаваның босатылуына қатысты көптеген болжамдар бар. Бірі – оны А класының соғыс қылмыстары үшін айыптауға жеткілікті дәлелдер болмады, енді бірі – барлық күдікті соғыс қылмыскерлерін соттауға қажетті ресурстар жетіспеді деп санайды. Кейіннен екеуі де өмірде әртүрлі жолдарды таңдады, бірақ Кодама 1984 жылы қайтыс болғанға дейін достығын сақтады. Сасакава соғыстан кейінгі қайта құруға белсенді қатысты; ол қайтадан саясатқа араласпады, бірақ бизнесті және саяси партияларды нығайту үшін өзінің зор ықпалын пайдаланды. Оның соғыстан кейінгі ең тиімді әрекеті – бүгінгі күнге дейін бар құмар ойындары индустриясын құру болды. Ол достары Сингман Ри, Кореяның бірінші президенті, және Чан Кайши, қытай ұлтшыл көшбасшысымен бірге Дүниежүзілік антикоммунистік лиганы құрды. Лига 1966 жылы Индонезия президенті Сукарноны құлатуға қатысқан деп мәлімдейді, басқа да төңкерістердің арасында. Сасакава бірде: «Мен әлемдегі ең бай фашистпін» деді. Сасакава коммунизмге қарсы күресінде даулы Біріктіру шіркеуінің негізін қалаушы Сон Мён Мун (Мун) қолдады. 1968 жылдан 1972 жылға дейін Сасакава Коммунизмді жеңу жөніндегі халықаралық федерацияның (Кокусай Шокё Ренго) Жапон бөлімшесінің құрметті президенті және демеушісі болды, ол Жапонияның консервативті саясаткерлерімен тығыз байланыс орнатты. Біріктіру шіркеуінің бұрынғы американдық саяси жетекшісі Аллен Тейт Вуд Сасакаваның аудиторияға «Мен Мун мырзаның итімін» дегенін естігенде таң қалғанын еске алды. Сасакава 1970 жылы Каратэ-до ұйымдарының әлемдік одағын құруға көмектесті және оның президенті болды. 1980 жылы Сасакава Кеңес үкіметінің қарсылығына қарамастан, орыс крейсері «Адмирал Нахимовтың» құлаған қалдықтарын құтқарып алғанын мәлімдеді. Сасакава кейіннен алтын, платина, британдық фунт стерлингтері және қымбат асыл тастар салынған жәшіктер сияқты құнды жүктердің суреттерін жариялады. Сасакава қазынаның қазіргі шараларда 36 миллиард доллардан астам құны бар екенін мәлімдеді, бірақ оны Курил аралдарын Жапонияға беру үшін Кеңес Одағына беруге ұсынды. «Адмирал Нахимовтан» ізделіп алынған металл сынықтарының тығыздығы қорғасынға тең екені, бірақ платинаға емес екені анықталғаннан кейін Сасакаваның сенімі түгелдей құлап кетті. Сасакава 1995 жылғы 18 шілдеде қайтыс болды. Оның үш ұлы болды: Масатада, Такаси және Ёхей.
Ниппон қоры
1951 жылы оның атынан парламентарийлерге кең көлемде пара бергеннен кейін Сасакава қордың төрағасы болды. Киотей – мемлекеттік басқарудағы қайық жарысына жасалатын ставкалар, құмар ойындары индустриясы Жапонияда рұқсат етілген, және бұл елдің кеме жасау индустриясын қалпына келтіруге көмектесу мақсатымен құрылған. Ол 1960 жылдары Жапонияның теңіз саласындағы әлемдік көшбасшылардың біріне айналуына үлкен үлес қосты. Жүйені Көлік министрлігі реттейді, ал Сасакава кейіннен «Ниппон» қоры арқылы берілген гранттар есебінен құрған көптеген қорларды Көлік министрлігінің бұрынғы қызметкерлері басқарды. Бұрынғы мемлекеттік қызметкерлерді бизнес және қорларға жөнелту жүйесі Жапонияда ұзақ жылдар бойы қолданылып келе жатқан, заңмен реттелген практика, бірақ Сасакаваның өзі оған күдікпен қарады. Сасакава басшылығымен «Ниппон» қоры Жапонияда да, әлемнің түкпір-түкпірінде де қайырымдылық көмек көрсетті, Біріккен Ұлттар Ұйымымен теңіз құқығы, ал Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымымен бірлесіп жұмыс істеді, және мәйекті жеңуге 70 миллион доллардан астам қаржы жұмсады. Сонымен қатар, бұл ұйым Америка Құрама Штаттары – Жапония қоры; Сасакава Бейбітшілік қоры; Сасакава Африка қауымдастығы (Норман Борлаудың Африкадағы «Жасыл революциясын» АҚШ-тың бұрынғы президенті Джимми Картердің көмегімен кеңейту); және Хьюстон университетінің Сасакава Халықаралық Ғарыш архитектурасы орталығы (SICSA) сияқты бірқатар ұйымдарды құрды немесе қаржылады. «Ниппон» қоры сонымен қатар әлемнің түкпір-түкпіріндегі университет студенттері үшін Рёичи Сасакава атындағы жас көшбасшылар стипендиялық қорын (SYLFF) басқарады.