Кіріспе
Польшалық кинорежиссер және сценарист Анджей Мунк (16 қазан 1921 – 20 қыркүйек 1961) – польшалық кинорежиссер, сценарист және документалистік фильмдердің авторы. Ол Польша Халық Республикасының сталиндік кезеңнен кейінгі уақыттағы ең беделді суретшілерінің бірі болды. Оның "Жолдағы адам" (Człowiek na torze, 1956), "Ероика" (Heroism, 1958), "Бәхетсіздік" (Zezowate szczęście, 1960) және "Жолаушы" (Pasażerka, 1963) көркем фильмдері 1950-ші жылдардың ортасында дамыған Польша киномектебінің классикасы саналады. Ол Компина қаласының жанында жүк көлігімен соқтығысып, автокөлік апатынан қаза тапты.
Andrzej Munk (16 October 1921 – 20 September 1961) was a Polish film director, screen writer and documentalist. He was one of the most influential artists of the post Stalinist period in the People's Republic of Poland. His feature films Man on the Tracks (Człowiek na torze, 1956), Eroica (Heroism, 1958), Bad Luck (Zezowate szczęście, 1960), and Passenger (Pasażerka 1963), are considered classics of the Polish Film School developed in mid 1950s. He died as a result of a car crash in Kompina in a head on collision with a truck.
Өмір
Мунк еврей отбасында Краков қаласында дүниеге келді. Кристана Магдалена Мунк – оның үлкен әпкесі еді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін аз уақыт қалғанда (1939 жылдың маусымында) ол жергілікті гимназияны бітірді. Польшаны немістер басып алған кезде ол Варшаваға көшіп, жасырынуға мәжбүр болды. Жалған есіммен құрылысшы болып жұмыс істеді. 1944 жылы Мунк Варшава көтерілісіне қатысты. Капитуляциядан кейін ол қаладан шығып, Краковқа, содан кейін Каспровый Вирхке қайтып келді, онда кабельдік жол станциясында күзетші болып жұмыс істеді. Соғыстан кейін Мунк Варшаваға оралып, Варшава политехникалық университетінің қайта ашылған сәулет факультетіне түсті. Денсаулығының нашарлауына байланысты университеттен кетіп, кейін Варшава университетінде заңды оқыды. Соңында ол Лодзь қаласына көшіп, Лодзь кино және театр мектебіне қабылданды. 1951 жылы бітіріп, "Польша кинохроникасы" (Polska Kronika Filmowa) ұйымында оператор болып жұмыс істеді. Осы кезеңде Мунк бірнеше қысқаметражды және деректі фильмдер түсірді. 1948 жылы ол Польша Біріккен жұмысшы партиясына қосылды, бірақ 1952 жылы "сұмдық мінез-құлық" көрсеткені үшін партиядан шығарылды.
Жұмыс
1956 жылы ол 1950-ші жылдардың ең маңызды польша фильмдерінің бірі – "Жолдағы адам" (Człowiek na torze) фильмін аяқтады. Келесі жылы ол өзінің альма-матерінде дәріс оқуға кірісті. 1957 жылы ол "Эроика" атты поляк ерлігі мен ізгіліктің идеясына арналған екі фильмнен тұратын жинақты аяқтады. 1960 жылы Мунк өзінің үшінші фильмін аяқтады – "Жаман сәттілік" (Zezowate szczęście), поляк халқының кез келген өкілінің трагикомикалық оқиғасы, ол әрқашан қате жерде және қате уақытта табылады. Мунк 1961 жылдың 20 қыркүйегінде Лович қаласының жанындағы жол апатында қаза тапты, ол Аушвиц концлагерінен үйіне қайтып бара жатқанда, 1963 жылы толыққанды жарияланбаған "Пассажир" (Pasażerka) фильмін түсіріп жатқан еді. 1965 жылдан бері Лодзь киномектебі үздік дебютке Анджей Мунк атындағы кино жүлдесін табыс етеді. 2001 жылғы Венеция биенналесінде оның фильмдерінің ретроспективалық фестивалі ұйымдастырылды.