Кіріспе

Болжамды маусымдық қаржылық аномалия

Қаңтар эффектісі – қаржы нарығында бағалы қағаздардың бағасы қаңтар айында басқа айларға қарағанда артық өсетінін көрсететін гипотеза. Бұл күнтізбелік әсер инвесторларға қаңтар айына дейін акцияларды арзанырақ бағамен сатып алып, құны өскеннен кейін сатуға мүмкіндік береді. Барлық күнтізбелік әсерлер сияқты, егер бұл рас болса, нарықтың тиімді емес екенін көрсетеді, себебі тиімді нарық мұндай әсердің жойылуын күтуге болады. Бұл әсерді алғаш 1942 жылы инвестициялық банкир Сидни Б. Вахтель байқаған. Ол 1925 жылдан бері шағын акциялар қаңтар айында жалпы нарықтан жоғары өнімділік көрсеткенін, ал ең үлкен айырмашылық айдың ортасына дейін байқалғанын атап өткен. Сондай-ақ, АҚШ-тың төрт жылдық президенттік циклымен байланыстырылғанда, қаңтардағы ең үлкен әсер президенттің өкіметтің үшінші жылында орын алатыны хабарланған. Бұл құбылысты түсіндіретін ең көп таралған теория – табыс салығына сезімтал және көбінесе шағын акцияларды ұстайтын жеке инвесторлардың жыл соңында салықтық себептермен акцияларын сатуы (мысалы, капитал шығынын есепке алу үшін) және жыл басынан кейін қайта инвестициялауы. Тағы бір себеп – қаңтар айындағы жыл соңына төленетін бонус. Бұл бонус ақшасының бір бөлігі акцияларды сатып алуға жұмсалады, бұл бағаларды көтереді. Қаңтар эффектісі әрқашан орындалмайды; мысалы, 1982, 1987, 1989 және 1990 жылдары шағын акциялар ірі акциялардан нашар өнімділік көрсетті.

Басқа мағынасы

Қаңтар барометрі ("Қаңтар айы қалай өтсе, жыл да солай өтеді") кейде қаңтар әсері деп аталады.

Сын

Бертон Малкиль қаңтар эффектісі сияқты маусымдық аномалиялар уақытша екенін және инвесторларға сенімді арбитраж мүмкіндіктерін ұсынбайтынын айтады. Ол қаңтар эффектісіне қатысты сын-ескертпесін былай қорытындылайды: "Уолл-стрит саудагерлері енді "қаңтар эффектісі" алдыңғы Алғыс айту күнінде көрінуі мүмкін деп әзілдейді. Сонымен қатар, бұл кездейсоқ емес эффектілер (егер олар сенімді болған күнде де) оларды пайдалануға кеткен транзакциялық шығындарға қарағанда тым шағын. Олар инвесторларға тәуекелге сәйкес келетін қосымша табыс табуға мүмкіндік беретін арбитраж мүмкіндіктерін ұсынбайды."