Кіріспе

1957 жылы жазылған Рей Брэдбери романы

«Дандельон шарабы» – Рей Брэдберидің 1928 жылғы жазда Иллинойс штатындағы Грин Таун қалашығында өтетін романы. Бұл роман Брэдберидің балалық шағындағы Ваукеган қаласына негізделген және оның «Грин Таун» трилогиясының бірінші кітабы болып табылады. Роман 1953 жылғы маусымда «Гурман» журналында жарияланған «Дандельон шарабы» деген қысқа әңгімеден дамыған. Атау дандельон гүлдерінің жапырақтары және басқа ингредиенттерден, әсіресе цитрус жемістерінен жасалған шарапқа сілтеме жасайды. Роман барысында, бас кейіпкердің әкесі дайындаған дандельон шарабы жаздың барлық қуанышын бейнелейтін метафора ретінде қызмет етеді. Романның басты кейіпкері – Брэдбериден үлгі алған 12 жасар Дуглас Сполдинг. Кітаптың көп бөлігі шағын қалалық Американың күнделікті өміріне және кешегі күндердің қарапайым қуаныштарына арналған.

Бастапқы және шығу тегі

Брэдбери 1974 жылы жазылған "Бизантияның осы жағында" атты эссесінде, кітапқа қосымша ретінде пайдаланылған, "Дандельон шарабы" романының балалық шақты қайта жаңғырту екенін, оның негізінде Брэдберидің өзінің өмірлік тәжірибесі мен қиялының өріліп жатқанын айтқан. "Қош кел, Жаз!" романы, "Дандельон шарабының" ресми жалғасы, 2006 жылдың қазан айында жарық көрді. "Қош кел, Жаз!" романы "Дандельон шарабы" сюжетінің тікелей жалғасы болса, "Something Wicked This Way Comes" романы мүлдем басқа сюжетке және кейіпкерлерге ие, бірақ стильдік және тақырыптық ұқсастығынан кейде осы екі роман бірге қарастырылады. Осы үш роман "Жасыл қала" трилогиясын құрайды. 2008 жылы жарық көрген төртінші том, "Жазғы таң, жазғы түн", жиырма жеті "Жасыл қала" оқиғалары мен шағын сызбаларын қамтиды, олардың он жетісі бұрын жарияланбаған.

Сюжетке кіріспе

Dandelion Wine – Дуглас және оның отбасы жиі кездесетін кейіпкерлер ретінде жазғы оқиғалармен байланысты қысқа әңгімелер жинағы. Көптеген тараулар алғаш рет жеке әңгімелер түрінде жарияланды, ең алғашқысы – "Түн" (1946), ал қалғандары 1950 мен 1957 жылдар аралығында жарық көрді.

Негізгі кейіпкерлер

Дуглас Сполдинг: Романның басты кейіпкері, жаздың барлық уақытын көбінесе оның көзімен қуаныш пен қайғыға толы кезең ретінде көреміз. Дуглас – қиялдауы шексіз, фантазияға бой ұсынушы, кейде әлемнің жай-күйі туралы ойға келеді. Көбінесе ол 12 жастағы балаға лайық көңіл көтеруді қалайды, бірақ кейде өмір мен өлім сияқты одан да үлкен мәселелерге терең ойға батып, жасына сай емес философиялық толғаныстарға беріледі. Брэдбери Дугластың балалық шағындағы өзінің бейнесі екенін айтқан, тіпті "Дуглас" – Брэдберидің нақты есімнің ортаңғы бөлігі, ал "Сполдинг" – оның әкесінің ортаңғы есімі. Том Сполдинг: Дугластың кіші інісі, Том көбінесе ағасының түсіндіруге келмейтін іс-әрекеттеріне күмәнмен қарайтын, логикалық ойлы және сақтықпен қарастыратын бала. Том Дугласқа қарағанда тәжірибесіз және ой-қиялы аз, сондықтан Дугластың өмірі туралы ойларының маңыздылығын толық түсінбейді. Дегенмен, Дугластың қиялы күш алып кеткенде ол көбінесе ақылға келтіріп, дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі. Чарли: Дуглас пен Томның досы, Чарли олармен бірге көп уақыт өткізеді. Чарли кейде жағдайға немесе басқа кейіпкерлердің мінез-құлқына қатысты пікір білдіреді. Басқа ештеңеге қатысты айтатыны жоқ, ол Дуглас пен Томның оқиғаларындағы екінші дәрежелі кейіпкер рөлін атқарады.

Жалғасы

Farewell Summer, 2006 жылы жарық көрген, Брэдберидің "Қырықкүлше шарабы" романының жалғасы.

Кино, теледидар, театр және радиоға бейімделулері

"Данделіон шарабының" алғашқы сахналық бейімделуі 1975 жылы Нью-Йорк қаласында Питер Джон Бейлидің қоюымен және бейімдеуімен, Уильям Вудманның режиссерлігімен, Мэтью Антон мен Даг МакКиннің қатысуымен сахналанды. Оны Стивен Портер мен Гарольд Принстің көркемдік жетекшілігімен "The New Phoenix Repertory Company" ұйымдастырды. 1975 жылдың 8 ақпанында "Нью-Йорк Таймс" газеті Мел Гассоудың рецензиясын жариялады. Брэдбери 1988 жылы Джимми Уэббпен бірлесіп "Данделіон шарабы" мюзиклін жазды. Ол Талса университетінде жұмыс істеліп, 1989 жылы доктор Нэнси Вуновичтің басшылығымен қойылды. Вебб пен Брэдбери де қатысты. 1992 жылы Мичиган штатының Манисти қаласында сахналық қойылым жасалды. Рей Брэдбери ашылу кешінде "Рамсделл" театрында болды. Роман 1997 жылы орыс тілінде "Вино из одуванчиков" деген атпен фильмге бейімделді. Қазіргі уақытта кітаптың ағылшын тіліндегі фильмдік нұсқасы жоқ. 2006 жылы "Dandelion Wine" Colonial Radio Theatre on the Air радио театрының толық құрамды радио пьесасы ретінде жарық көрді. Рей Брэдбери сценарийді өзінің сахналық пьесасы негізінде жазды, ал өндірісті "Blackstone Audio" компаниясы жүзеге асырды. Орындаушылар құрамында Билл Форрестер рөлінде Джерри Роббинс, Дуглас Сполдинг рөлінде Уильям Хамфри, Әке рөлінде Рик Пирс және Том Сполдинг рөлінде Джеймс МакЛиан болды. Продюсерлік жұмысын Нэнси Курран Уиллис жүргізді, музыкасын Джеффри Гейдж жазды, ал продюсері Джерри Роббинс болды. Продюсердің жұмысын тыңдағаннан кейін Рей Брэдбери Джерри Роббинске хат жолдады: "Мен сіздің "Данделіон шарабы" өндірісіңізді екінші рет тыңдадым және ол керемет! Мен оны қатты мақтан тұтамын. Шындығында, ол мені жылатты. Сіздің ойыңызша, менің өмірімнің бір бөлігі осы жер бетінен кеткеннен кейін де жалғасатын мүмкіндігі бар. Бұл өндіріс керемет!" www.bradburymedia.co.uk сайтының қызметкері Фил Николс бұл жазба туралы: "Аудио өндіріс керемет, күшті орындаушылар мен кең музыкалық қосымшасының арқасында ол көп жылдар бойы Брэдберидің ең жанды және энергиялы өндірістерінің бірі" деді. Бұл өндіріс 2006 жылы "Ең жақсы фантастикалық өндіріс" номинациясында "Ogle Award" сыйлығын жеңіп алды. 2011 жылдың тамызында Голливуд продюсерлері Майк Медавой мен Дуг Маккей ("Phoenix Pictures") 2012 немесе 2013 жылы шығатын "Данделіон шарабының" жаңа американдық көркем бейімделуін жариялады. Брэдбери, "RGI Productions" компаниясының өкілдері Родион Нахапетов пен Наташа Шляпников Медавой мен Маккеймен бірге бейімделу үшін жұмыс істейді, ал Нахапетов сценарийді жазады. 2011 жылы "BBC Radio 4 Extra" радиосы Брэдбери романының бейімделуін эфирге берді. Бұл кем дегенде 2014 жылға дейін жыл сайын қайталанды.

Танымал мәдениетте

1971 жылы Аполлон-15 ғарышкерлері Ай кратеріне Брэдбери романының құрметіне "Данделион" деп ат қойды. Blackmore's Night тобының 2003 жылғы "Ghost of a Rose" альбомындағы "Dandelion Wine" әні романмен аталған және жазғы балалық шақ естеліктері тақырыбын бөліседі. 2014 жылғы "Этан Картердің жоғалуы" қорқыныш пен шытырман оқиғалар ойынында басты кейіпкердің есімі, Марста өтетін оқиғаның авторы ретінде, фантастикалық ғылыми-фантастикалық журналдың мұқабасында көрсетілген, бұл автор Рей Брэдберидің 1950 жылғы "Марс хроникалары" кітабына сілтеме. Ойын "Данделион шарабы" сияқты балалық қиял туралы тақырыпты қамтиды. Грегори Алан Исаковтың "Dandelion Wine" әні де романның атымен аталған. Кітап 2015 жылғы "Адалин дәуірі" фильмінде көрсетілген. 1976 жылы "Данделион шарабы" Ньюарк академиясының тоғызыншы сынып оқушыларына жазғы оқуға берілді.

Жалпы және келтірілген сілтемелер

Рид, Робин Энн (2000). Рэй Брэдбери: Сыни серік. Greenwood Press. https://tulsaworld.com/archive/dandelion wine to open thursday composer jimmy webb writer ray bradbury to attend/article_2ee45a95-58d5-5daa-a080-e22a70080316.html