Кіріспе

Боса сагасы және Херрауд немесе Боси мен Херрауд сагасы – екі серік Херрауд (Ескі норвег Herrauðr) пен Босидің фантастикалық оқиғаларын баяндайтын аңыз сағасы. Ол алғаш рет 15 ғасырдағы AM 343 a 4to, AM 577 4to және AM 586 4to қолжазбаларында кездеседі.

Қорытынды

Бұл қорытынды Боса сагасының екі маңызды нұсқасының ескісінің оқиғасын қамтиды, дәл осы нұсқа әдетте өңделіп, аударылады.

Құрылғы

Оқиға Эстергётланд корольі Хрингтің (Хрингр) баянымен басталады, ол Швеция корольі Одиннің ұлы, король Гаутидің ұлы және король Гаутрекрдің туысқан болып саналады, ол Гаутрек сағасында Вестергётланд патшасы ретінде бейнеленеді. Бірақ уақыт санасы өзгертіліп, Хринг Дания және Швеция корольі Харальд Вартутпен бір замандас ретінде көрсетіледі. Хрингтің әйелі – Смиланд жалы Сэфараның ("Теңізші") қызы Сильгья. Сэфараның Дагфари ("Күндізгі саяхатшы") және Наттфари ("Түндегі саяхатшы") есімді екі ұлы бар, олар король Харальдқа қызмет етеді. Сағаның басты кейіпкері Герауд – Хринг пен оның әйелі Сильгьяның ұлы. Бірақ Хрингтің Шод (Сёдр) есімді заңсыз ұлы да бар, ол Хрингтің қазынашысы және салық жинаушысы болып жұмыс істейді, ал саға бойынша, оның есімінен "қойма" ("sjóðr") сөзі шыққан. Хринг Гераудтан гөрі Шодты артық жақсы көреді. Гераудтың ең жақын досы – Боси, бұрынғы викингтің кіші ұлы, ол Ноатун корольі Агнардың қызы Бринхильдтің күйеуі Твари немесе Брин Твари. (Твари бұрын Бринхильдті жекпе-жекте жартылай мүгедек қылған, сондықтан оны Бёгу Бринхильд ("Жалған Бринхильд") деп атаған, өйткені ол толыққанды қалпына келмеген. Содан кейін Твари Бринхильдке үйленді, ол оған Смид (Смидр) және Боси есімді екі ұл сыйлады. Смид өздерінің сиқырлы күші бар Бусла анасынан сиқыр өнерін үйренді.) Босиді кейде анасының құрметіне Бёгу Боси деп атайды. Боси – ойын кезінде басқаларды мүгедек қылғаны үшін соттан тыс жарияланған қатал мінезді ұл. Ризасыздық танытқан Герауд әкесінен рұқсат алып, Шодтың қарсылығына қарамастан, бес кемемен викингтерге шабуыл жасауға шығады. Гераудқа жер аударылған Боси қосылады, және олар бес жыл бойы табысты тоналайды. Осы уақытта Шығыс Гёталандта Гераудтың туған інісі Шод, Босидің әкесі Твариден ақша талап етеді, бұл Босидің жасаған зияны үшін заңды өтемақы ретінде қарастырылады. Содан кейін Босидің кемесі Вендландқа жетіп, Шодтың король Хринг үшін сатып алу экспедициясында болғаны белгілі болады. Боси мен Шод осы мәселе бойынша дауласып, Боси Шодты өлтіреді. Герауд әкесінің сарайына оралып, Шодтың өлімі үшін өтемақы төлеуді ұсынады, бірақ король Хринг барлық ұсыныстарды қабылдамайды. Әке мен бала арасында азамат соғысы басталады. Хринг Герауд пен Босиді тұтқындап, оларды өлімге кесуге дайындалады. Бірақ сол түні Босидің асырап алған анасы Бусла, өзінің сиқырлы күшімен танымал, король Хрингтің жатын бөлмесінде кенеттен пайда болып, патшаны Буслубэн ("Бусланың дұғасы") деп аталатын қарғыстармен мазалайды, соның салдарынан әлсіз патша Герауд пен Босимен татуласуға келіседі, оларды өлімге кесудің орнына қауіпті ізденіске жібереді.

Іздеу

Келесі күні Хринг Херрауд пен Босиді де, Херраудты да, Босиді де өмір бойы елден қуды, егер Боси алтын әріптермен жазылған бүркіт жұмыртқасын тауып, алып келмесе. Екеуі Бжармаландқа барады және көптеген оқиғалар болады. Боси мен фермердің қызы арасындағы эротикалық кездесу күлкілі ашық жұмбақ диалогында айтылады. Екі серік Бьярмаландтағы Джомали ғибадатханасын күзететін бүркітті өлтіріп, оның жұмыртқасын алады; олар Бьярмаланд королі Харектің анасы - діни қызметкер Колфростаны өлтіреді; және Глессисвеллир королі Годмундтың (Гудмундр) әпкесі Хлидті (Хлейк) құтқарады, ол жаңа діни қызметкерге айналу үшін сиқырлы түрде сол жерге әкелінді. Херрауд Хлейдті әйеліне алады, олар Босимен Шығыс Гёталандқа оралады, онда патша Гринг, бүркіт жұмыртқасының қабығын алып, Боси мен оның ұлымен татуласады.

Қосымша оқиғалар

Осы кезде Херрауд пен Боси патша Харальдқа атақты Браувалла шайқасында көмектесуге жолға шығады және аз ғана тірі қалғандардың қатарында болады. Осы арада Глессисвеллир патшасы Годмунд, әпкесі Хлидтің не болғанын білмейтін, Бьярмаланд патшасы Харектің ұлы Зиггейрге, егер оны таба алса, оны әйеліне алатынын уәде етеді. Сиггейр мен оның інісі Храрек Хлейдтің Герауд пен Босидің Бярмаландтан ұрлап әкеткенін және ғибадатхананы жойғанын біледі және олар Гёталандқа жолға шығады. Олар сонда патша Гринге шабуыл жасайды, оның күштері Брауваллаға кеткен. Гринг шайқаста қаза тауып, Хлайдты Глессисвеллирге алып кетеді. Браувалладан оралғанда Херрауд пен Боси, Босидің ағасы Смид пен Босидің асырап алған анасы Бусламен бірге Хлейді құтқару үшін жолға шықты. Олар көптеген жаңа оқиғалардан кейін мақсатына жетеді (және Боси мен екі қыздың арасындағы екі эротикалық кездесу). Херрод Хлейдті қайтарып алады, ал Боси Харек патшаның қызы Эдданы ұрлап алады. Смид пен Бусла да сиқырлы күш-қуатын көрсетеді. Биярмаландтың Харек патшасы алып шошқа түрінде шабуыл жасағанда, оған қарсы шыққан алып сояшы (көрініп отырғанымыздай, Бусла) болады. Екеуі де теңізге құлап, қайтадан естілмеген.

Эпилог

Херрауд әкесінің мұрагері ретінде Шығыс Гёталандтың патшасы болады, ал Боси Эддаға үйлену арқылы Бьярмаландтың патшасы атанды. Босидің тағы бір махаббат кездесуінен Свиди Батыл дүниеге келеді, ол Вильмунд Есте жоқтың әкесі болады. Темірде, Херрауд пен Хлайдтың қызы туады – сол әйгілі Торра Боргархьёртр, ол өз бөлмесінде жылан ұстаған, және оны өлтіре білген ғана оған үйлене алатын еді. Ақырында оны өлтіріп, әйеліне алған – атақты Рагнар Лодброк. Әңгіменің соңында бұл жыланның құсқардың жұмыртқасынан туғандығы айтылады, оны Херрауд пен Боси іздеулері барысында тапқан.

Херроудтың басқа сілтемелері

Рагнар мен жылан туралы аңыз Рагнардың «Лодброкар сағасы» мен «Рагнар ұлдарының тарысы»нда да кездеседі, бірақ алғашқысында Херрауд Гаутландияның ярл Херруды (Herruðr) ретінде, ал екіншісінде Батыс Гёталандтың ярл Херрауд ретінде суреттеледі. Бірақ осы нұсқада Херраудтың әкесі де Хринг деп аталады. Саксо Грамматикустың «Gesta Danorum» (9-том) кітабында бір жыланның орнына екі жыланнан тұратын нұсқасы бар, онда Херрауд Швеция королі Геротус ретінде бейнеленеді. Бұл деректердің ешқайсысы жыланның немесе жыландардың тегін түсіндірмейді, сондықтан Херрауд пен Боси туралы оқиға осы олқылықты толтыру үшін жартылай ойлап табылып жасалған болуы мүмкін.

Атаулардың баламалы түрлері

Herraud: Herrauðr; Herrud (Herruðr); Herothus, ағылшын тілінде Heroth, Herodd деп аталады. Bósi: ағылшын тілінде Bosi деп аталады.

Әсерлер

Сага Сигрдард сағасына әсер етті.