Кіріспе

Метафора

Құрбандыққа шалынатын қошқар – жалпы жақсылық үшін құрбандыққа шалынған адам немесе жануар туралы метафоралық сілтеме. Бұл термин Ыбырайым діндері дәстүрінен туындаған, онда қошқар аса құнды мүлік саналады.

Саясатта

Саясатта, құрбандыққа шалынған тоқты деп жеңіске үміті аз сайлауға түсетін кандидатты айтады. Саяси партия осылайша адамды күшті қарсыласына "құрбандық" ретінде тағайындайды. Кейбір жағдайларда, құрбандыққа шалынған тоқтыны ұсыну партияға кандидатты таңдауда әдеттегіден гөрі шығармашылыққа баруға және тартысты жарыста қабылдамайтын нәрсені қабылдауға мүмкіндік береді. Алан Кейс және Джеральдин А. Ферраро – американдық саясаттағы мысалдар. 1956 жылы Адлай Стивенсон Дуайт Эйзенхауэрге қарсы президенттік сайлауда құрбандыққа шалынған тоқты деп есептелді. 2004 жылы Говард Миллс Нью-Йорк штатынан АҚШ Сенатына Чак Шумерге қарсы құрбандыққа шалынған тоқты деп есептелді.

Өнер саласында

Кино және әдебиетте "құрбандық қой" термині, басты кейіпкерді әрекетке итермелеу үшін және қарсыластың зұлымдығын көрсету үшін ғана болатын, өлмекке тиіс көмекші кейіпкерді білдіреді. Көбінесе, құрбандыққа шалынатын кейіпкер – басты кейіпкердің отбасы мүшесі, серігі немесе "ескі досы" болып келеді, олармен оның жақын қарым-қатынасы бар болып есептеледі, сондықтан кейіпкерді толыққанды дамыту қажеттілігі туындамайды. Бұл термин көбінесе сын тұрғысынан қолданылады, кейіпкердің сюжеттік амал ретінде әдейі пайдаланылғанын көрсетеді. Мұның ерте әдебиеттегі мысалы – Еврипидтің "Гераклидтар" трагедиясындағы Макария. Ал қазіргі заманғы мысалдарға Энтони Эдвардстың "Top Gun" фильміндегі Гус кейіпкері және Фил Коулсонның "The Avengers" фильміндегі кейіпкері жатады.