Кіріспе
2002 жылдың тамыз-қыркүйек айларында Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласында өткен халықаралық конференция – 2002 жылдың 26 тамызынан 4 қыркүйегіне дейін Оңтүстік Африкада өткен тұрақты даму жөніндегі әлемдік саммит. Ол Рио-де-Жанейродағы алғашқы Жер саммитіне 10 жыл толуына орай тұрақты даму мәселелерін талқылау үшін шақырылды. (Сондықтан бұл саммит бұқаралық аталмыш "Рио 10" деп те белгілі.)
The World Summit on Sustainable Development 2002, took place in South Africa, from 26 August to 4 September 2002. It was convened to discuss sustainable development organizations, 10 years after the first Earth Summit in Rio de Janeiro. (It was therefore also informally nicknamed "Rio 10".)
Декларациялар
Йоханнесбург декларациясы саммиттің басты нәтижесі болды, алайда бірнеше басқа халықаралық келісімдер де жасалды. Ол Жоханнесбург іске асыру жоспарын іс-қимыл жоспары ретінде баяндады.
Келісімдер
Йоханнесбург, 27 тамыз: 2015 жылға дейін әлемдік балық қорының азайған деңгейін қалпына келтіру жөнінде келісім жасалды. Бұл келісім Дүниежүзілік саммитте келісілген. Үкіметтер арасындағы жаңа келісімдердің орнына, Жер саммиті негізінен 300-ге жуық "серіктестік бастамаларымен" ұйымдастырылды, олар ІІ типті серіктестіктер деп белгіленді, ал І типті серіктестіктер – халықаралық шарттардың дәстүрлі нәтижесі болып табылады. Осы бастамалар Мыңжылдық Даму Мақсаттарына жетудің негізгі құралы болуға тиіс болды. Бұл серіктестіктердің мәліметтері Тұрақты Дамуға Бағытталған Серіктестіктердің дерекқорында сақталады.
АҚШ қатысуы
АҚШ-тың қатыспауы саммитты ішінара әлсіз қылды. Джордж Буш саммитті бойкоттап, қатыспады. Колин Пауэллдің қысқа ғана сөйлеуінен басқа, ол конференцияның соңғы кезеңінде асығыс сөз сөйледі, ал оның ұшағы Йоханнесбург халықаралық әуежайының ұшу-қону жолағында тұрғанда, АҚШ үкіметі делегация жібермеді. Бұл Бушқа салық реформасын қолдаушы американдықтар, Американдық кәсіпкерлік институты және Бәсекеге қабілетті кәсіпкерлік институты сияқты консервативті ұйымдардан мақтау әкелді.
Тарих
Адамның қоршаған ортасы жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымының конференциясы алғаш рет 1972 жылдың маусым айында Стокгольмде (Швеция) өтті және халықаралық экологиялық құқықтың қалыптасуына бастама берді. Адамның қоршаған ортасы туралы декларация, сондай-ақ Стокгольм декларациясы деп белгілі, түрлі халықаралық экологиялық мәселелер бойынша принциптерді бекітті, оның ішінде адам құқықтары, табиғи ресурстарды басқару, ластанудың алдын алу және қоршаған орта мен даму арасындағы байланыс туралы қағидалар осы декларацияда қамтылған. Конференция Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған орта жөніндегі бағдарламасын құруға да ықпал етті. Тұрақты даму идеясын қадағалаған Гро Харлем Брунтланд құрған Брунтланд комиссиясы 1992 жылғы бірінші Жер саммитіне, сондай-ақ Брунтланд комиссиясының көрнекті мүшесі болған Морис Стронг басқарған Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған ортаны дамыту жөніндегі конференциясына (ЮНСЕД) және «21-ші ғасырға арналған күн тәртібіне» (Agenda 21) дем берді. Оңтүстік Африканың қоршаған орта мен даму жөніндегі алғашқы ұлттық конференциясы «Экологияны саясатқа енгізу, саясатты экологияландыру» деген тақырыппен 1991 жылы Батыс Кейп университетінде, Кейптаун экологиялық тобы және Дүниежүзілік дін және бейбітшілік конференциясының Батыс Кейп бөлімшесімен бірлесіп өткізілді. Бұл конференцияға Эбрахим Расул, Шерил Каролус, Фарид Эсак және Джулия Мартин сияқты белгілі тұлғалар қатысты. 2002 жылғы жаңа саммит өткізу мүмкіндігі туралы алғашқы бейресми талқылаулар 1998 жылдың ақпан айында Дерек Осборнның ұйымдастыруымен өтті, ол Рио+5 дайындық жиналыстарын және Тұрақты болашаққа арналған мүдделі тараптар форумын бірлесіп төрағалық еткен еді. 10 үкімет саммит күнтәртібін жасау үшін бейресми түрде жұмыс істей бастады. 1998 және 1999 жылдары дайындалған құжаттар Біріккен Ұлттар Ұйымы Комиссиясының 2000 жылы 2002 жылғы тағы бір саммит өткізуге келісуіне мүмкіндік берді.