Кіріспе

USS Batfish (SSN 681) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ядролық қуатпен жұмыс істейтін шабуылдық суасты қайығы. Ол – осы типтегі 11-ші қайық. Оның басты міндеттері суасты кемелеріне қарсы күрес, барлау ақпаратын жинау және авиациялық тасымалдаушылар тобын қорғау болды. 1971 жылы суға түсіріліп, 1999 жылы қызметтен босатылды.

"Күнгі жұлдыз" операциясы, 1978 жыл

1978 жылдың 2 наурызында Батфиш командир (кейін контр-адмирал) Томас Эванс басқарып, Чарльстоннан шықты. "Кешкі жұлдыз" операциясының мәліметтері, көптеген кемелер сияқты, құпия сақталды. Осы керемет патрульдің кейбір мәліметтері 1999 жылдың маусым айында жарияланды, ал 2001 жылдың 1 наурызында АҚШ-тың су асты кемелері күшінің құрылғанына 100 жыл толуына арналған іс-шара аясында миссияға арналған баспасөз конференциясы өтті. Батфиш АҚШ-тың тыңшылық спутниктері мен ЦРУ қолдауымен Норвегияның барлау қызметінің мәліметтері бойынша, Кеңес теңіз флотының "Янки-I" класты баллистикалық зымыран тасымалдайтын су асты кемесі Кола түбегіндегі базасынан шығуға дайындалып жатқаны себепті Чарльстоннан жіберілді. 1978 жылдың 17 наурызында Батфиш осы су асты кемені Норвегия теңізінде, Арктика шеңберінен жоғары орналасқан жерде анықтады. Батфиш кемені ұстап, кеңес су асты кемелерінің жұмыс істеу тәсілдері туралы құнды ақпарат жинады. 19 наурызда, 350 миль және 51 сағат бойы іздегеннен кейін, Батфиш дауыл кезінде байланыс жоғалтты. Рейкьявиктен жіберілген P-3 Orion ұшағы кеңес су асты кемесін қайта тапты, және Батфиш 21 наурызда оның артына қайтадан жасырына алды. Батфиш зымыран тасымалдайтын су асты кемесімен келесі 44 күн бойы 8870 теңіз милінен астам қашықтықта байланыста болды, кеңес кемесі базаға оралғанда ғана Норвегия теңізінде байланысты үзіп жіберді. Кеңес олардың су асты кемелеріне бақылау жасалып жатқанын 1980 жылдары АҚШ Әскери-теңіз күштерінің басты сержанты Джон Энтони Уокер тыңшылық жасағанда оларға хабарлағанша білмеді. Уокер 1985 жылы тыңшылық жасағаны үшін өзінің кінәсін мойындады. Айырықша жағдай, Батфиш кеңес зымыран тасымалдайтын су асты кемесін табыспен іздегені туралы ақпараттың жария болуы, салдарынан Қыш соғысының аяқталуына әсер еткен болуы мүмкін. Кейбір сарапшылардың пікірінше, кеңестердің су асты кемелерінен ұшырылатын зымырандарының осалдығын және олардың сенімді екінші соққы күші еместігін түсіну, АҚШ-пен бәсекелесуге олардың құлшынысын басып тастады. 1985 жылы Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Джон Леман АҚШ су асты кемелері "соғыстың алғашқы бес минутында" кеңес зымыран тасымалдайтын су асты кемелеріне шабуыл жасайтынын мәлімдеді. Бұл жұмысқа жұмсалған қаржы 36,7 миллион долларды құрады. Су асты кемесі 1988 жылдың қаңтарында Чарльстон кеме құрылыс шебінде кең ауқымды жөндеу жұмыстарына кірісті. Теңіз сынақтары үшін кемежайдан 1990 жылдың 5 желтоқсанында ғана шықты. Су асты кемелер күшінің қолбасшысы, Атлантика флотының вице-адмиралы Роджер Ф. Бэкон, кеме құрылыс шебінің жұмысын 14 ай кешіктіріп, 6 миллион долларға аса бюджеттен шығып кеткені үшін жазғырды. Жөндеу жұмысының жалпы құны 127,5 миллион долларды құрады.