Формула-1: Австрия Гран-присінің тарихы

Кіріспе

Formula One жарысы

Fédération Internationale de l'Automobile санкциялаған автоспорт жарысы

Австрия Гран-приі (Großer Preis von Österreich) – Fédération Internationale de l'Automobile санкциялаған автоспорт жарысы. Ол 1964 жылғы F1 маусымында, 1970-1987 жылдар аралығындағы F1 маусымдарында, 1997-2003 жылдар аралығындағы F1 маусымдарында өткізілді, содан кейін 2014 жылғы F1 маусымында Formula One күнтізбесіне қайта оралды.

Тарих

Австрия Гран-приі оңтүстік-шығыс Австрияда екі түрлі жерде өткізілді, бастапқыда Грац қаласынан батысқа қарай Зельтвегте ұйымдастырылды. 1969 жылдан бері Австрия Гран-приі көршілес Спилбергте өткізіліп келеді, екі трасса шамамен бір-бірінен қашықтықта орналасқан. Алғашқы алты жыл Зельтвег әуе базасында өткізілді, содан кейін тұрақты трасса салынды, ол бастапқыда Österreichring деп, кейін A 1 сақинасы және Red Bull Ring деп аталды.

Zeltweg әуеайлағының конькиі

1963 жылы Цельтвег әуежайындағы жарыс трассасында чемпионатқа кірмейтін жарыс өтті, және оны австралиялық Джек Брабхам жеңіп алды. Алғашқы чемпионат келесі жылы өтті, итальяндық Лоренцо Бандини «Формула-1» чемпионатындағы жалғыз жарысын «Феррари» көлігімен жеңді. Жарыс сәтті өтті, бірақ трасса тым қауіпті деп танылды: ол тар және өте тегіс емес еді, сондай-ақ көрермендер көру аймақтарының нашарлығына шағымданып айтты. FIA трасса жаңадан салынғанша жарысты «Формула-1» күнтізбесінен шығарды. 1965 жылы бұл жарыс чемпионатқа кірмейтін спорттық автомобильдер жарысы ретінде – «Zeltweg 200 Miles» аясында өткізілді, ал 1966 жылдан 1969 жылға дейін «World Sportscar Championship» аясында «1000 км Zeltweg» жарысы ретінде қабылданды.

Австрия сайысы

1970 жылдан 1987 жылға дейін бұл жарыс Österreichring трассасында (сөзбе-сөз аударғанда «Австрия трассасы», Zeltweg қаласына жақын орналасқан) өтті. Бұл трасса әдемі Стирия тауларында салынған, жылдам және ағынмен жүргізілетін трасса болатын, оның әрбір бұрылысы жоғары жылдамдықпен және ұзын болды. Австрия Гран-приі бір рет, 1975 жылы, Еуропа Гран-приі деп аталды, ол кезде бұл атақ Еуропадағы бір Гран-при жарысына берілетін құрметті марапат еді. Бұл өте жылдам трасса жүргізушілердің арасында танымал болды және жарыстар орташа деңгейде сәтті өтті. Бұл трассадағы алғашқы жарыста Ferrari үстемдік танытты, олардың қуатты Flat 12 қозғалтқыштары 10 миль/сағ жылдамдыққа ие болды, бұл жарыс үшін өте маңызды көрсеткіш. 1971 жылғы жарыста швейцариялық жүргізуші Джо Сифферт өзінің BRM көлігінде жеңіске жетті, ал британдық Джеки Стюарт екінші рет жүргізушілер чемпионатында жеңімпаз атанды. 1975 жылғы жарыс американдық Марк Донохьюдың қазасына толы болды, ал жарыс өте жаңбырлы болды және оны Витторио Брамбилла жеңіп алды, ол өзінің мансабындағы жалғыз F1 жарысында жеңіске жетті. Ол финиш сызығынан өткеннен кейін көп ұзамай қоршауға соғылып, көлігінің алдыңғы бөлігін қиратты, жарыс жаңбырдың нашарлауына байланысты ерте тоқтатылды (жарыс 1 сағат 15 минутқа кешіктіріліп басталды, қатты жаңбырдың салдарынан жүргізушілер осы уақытта қосымша жаттығулар жасады). 1976 жылы үйдегі сүйікті жүргізуші Ники Лауданың Нюрбургрингтегі ауыр апаты оның жарысқа қатысуына кедеріс келтірді, оны британдық Джон Уотсон қысқа ғұмырлы Пенске F1 командасында жеңіп, өзінің алғашқы Формула 1 жарысында жеңіске жетті (және Пенске үшін осы санаттағы жалғыз жеңіс). 1976 жылы Voest Hugel бұрышы екі бұрыштан біріне айналдырылды; бірақ 1977 жылы Voest Hugel трассасында жай үш бұрышты шикана орнатылды, ол жерде Донохью екі жыл бұрын апатқа ұшыраған. Трассадағы ең жылдам бұрыш енді ең баяу бұрышқа айналды және ол Hella Licht Chicane деп аталды. Бұл жарыста австралиялық Алан Джонс көлеңкеде жеңіске жетті; және Брамбилла мен Уотсон сияқты, бұл оның тұңғыш Гран-при жеңісі болды. 1978 жылы алдыңғы қатарда Lotus 79 көліктері үстемдік танытты, ал америкалық Марио Андретти бірінші айналымда Глатц қисығында апатқа ұшырады, ал оның командаласы швед Ронни Петерсон жеңіске жетті. 1979 жылы осы жылдам және биік трассада турбоқозғалтқыштардың артықшылығы байқалды. Джонс Уильямста тағы да жеңіске жетсе де, Жан-Пьер Жабуилль мен Рене Арноу Рено көліктерінде бұл жарыста және келесі жылғы жарыста үстемдік танытты, оны Жабуилль жеңіп алды. 1981 жылы үш турбоқозғалтқышты көлік алдыңғы қатарда үстемдік танытты; жарыс барысында Дидье Пиронидің Ферраридің орасан зор қуаты мен басқарудағы қиындықтары оған төрт жақсы көлікті ұстап тұруға және үшінші орын үшін бес жүргізушінің арасындағы шайқасқа қатысуға көмектесті, ол біраз уақытқа созылды, бірақ төрт көлік ақырында оны басып өтті, олардың бірі Жакс Лаффит болды, ол жарысты жеңіп алды. 1982 жылы бес турбоқозғалтқышты көлік желіде үстемдік танытқан керемет жарыс болды; бұл көліктердің барлығы дерлік механикалық проблемаларға байланысты жарыстан шықты, оның ішінде тексако бұрылыстарында ауыр апатқа ұшыраған итальяндық Риккардо Патрезе және бірнеше айналымға дейін қозғалтқышы істен шыққан француз Ален Прост болды. Прост жарыстан шыққаннан кейін жарыс итальяндық Элио де Анжелис пен финндік Кеке Росберг арасындағы қызу бәсекеге айналды. Басында Росберг де Анжелистен үнемі артта қалып отырды, бірақ Прост жарыстан шыққаннан кейін Росберг де Анжелистен 1,5 секундқа айналды; және соңғы айналымда екі жеңіске жетпеген жүргізуші жеңіс үшін күресті, де Анжелис Росбергті ұстап, жарты машина ұзындығынан да аз айырмамен жеңіске жетті; 0,05 секунд. 1984 жылы Лауда McLaren көлігінде үйдегі Гран-приде жеңіске жетті, ал Прост келесі екі жарыста жеңіске жетті. 1985 жылғы жарыста Панорама қисығында Андреа де Чезарис өзінің Ligier көлігімен керемет айналып түскен кезде ауыр апат болды, бұл оның командадан шығарылуына әкелді. 1986 жылы австриялық жүргізуші Герхард Бергер өзінің Benetton BMW көлігінде алғашқы айналымдарда көшбасшы болды, бірақ электрлік проблемалар оның жарысын бұзды, бұл Ален Простке Мишель Альборето мен Стефан Йоханссонның Феррари көліктерінен бір айналымға жеңіске жетуге мүмкіндік берді. 1987 жылғы жарыс апаттарға байланысты екі рет қайта басталды, трассаның тар тұйықтарында болған апаттардың салдарынан. Бұл трасса FIA стандарттары бойынша өте қауіпті деп танылды, өйткені көптеген жоғары жылдамдықты бұрылыстар, ағаштар мен бөгеттерден қорғаныс жоқ еді, сондай-ақ жарыстардың басталуында трассаның тар және шектелген тұйықтарында болған апаттар. Жылдамдықтың артуы да Австрия рингінде үлкен мәселе болды: сол жылы поул-позицияны алған Нельсон Пике 159.457 миль/сағ (255.756 км/сағ) орташа жылдамдықпен 1,100 ат күші бар Honda қозғалтқышымен жабдықталған Williams көлігімен жүрді. Пике өзінің командаласы, британдық Найджел Манселлден екінші орынды иеленді. Жарысты қайтаруға жасалған әрекеттер сәтті болмады және бұл жарыс он жылға тоқтатылды.

From 1970 until 1987, the event was held at the Österreichring (translated literally as "Austria circuit", also located near Zeltweg). It was built in the scenic Styrian mountains and it was a fast, flowing track where every corner was high speed and long. The Austrian Grand Prix was designated the European Grand Prix once, 1975, when this title was an honorary designation given each year to one Grand Prix race in Europe. The very fast track was popular with drivers, and the events were moderately successful. The first race on this track was dominated by Ferrari, with their more powerful Flat 12 engines enabled them to be 10 mph faster – which is a lot in racing terms. The 1971 race saw Swiss driver Jo Siffert dominate in his BRM and Briton Jackie Stewart took his second Drivers' Championship. The 1975 event was marred by the fatal accident of American Mark Donohue, and the race itself was rain soaked and was won by Vittorio Brambilla, winning the only F1 race of his career, and, true to form, he crashed into the guardrail and broke the nose of his car shortly after crossing the finish line when the race was stopped early because the rain got worse (although the race started after 1 hour and 15 minutes of delay, due the heavy rain, with the drivers doing extra practice during this time). In 1976, home favourite Niki Lauda's appalling crash at the Nürburgring caused him to miss the race, which was won by Briton John Watson in the short lived Penske F1 team, winning his first Formula One race (and Penske's only win in the category). 1976 had seen the Voest Hugel corner changed slightly into one corner instead of two corners; but 1977 saw a slow three corner chicane installed at Voest Hugel, which was where Donohue had crashed two years before. What was the fastest corner on the track was now the slowest corner there and would become known as the Hella Licht Chicane. This race was won by Australian Alan Jones in a Shadow; and like with Brambilla and Watson, it was his first Grand Prix victory. 1978 saw the dominant Lotus 79s on the front row, and American Mario Andretti crashed at the Glatz Kurve on the first lap, and his teammate, Swede Ronnie Peterson took victory. 1979 started to show the superiority of turbo charged engines on this fast and high altitude circuit. Although Jones won again in a Williams, Jean Pierre Jabouille and Rene Arnoux in their Renaults were able to dominate this event and also the following year's race, which Jabouille won. 1981 saw three turbo charged cars dominate the front row; and into the race, the immense power and dreadful handling of Didier Pironi's Ferrari helped him to hold up four better handling cars and get into a five way battle for third place, which went on for a while but the four cars eventually passed him, one of which was Jacques Laffite who went on to win the race. 1982 saw a spectacular show in which five turbocharged cars dominated the grid; all but one of these cars retired with mechanical problems, including Italian Riccardo Patrese who had a spectacular accident at the Texaco Bends, and Frenchman Alain Prost whose engine expired with a few laps to go while in the lead. After Prost's retirement, the race turned into a dead heat sprint between Italian Elio de Angelis in a Lotus and Finn Keke Rosberg in a Williams. In the beginning, Rosberg had been steadily chipping away at de Angelis; but after Prost retired, Rosberg began to make up 1.5 seconds a lap on de Angelis; and on the last lap the two so far winless drivers battled for victory, and de Angelis was able to hold off Rosberg and win by less than half a car's length; 0.05 seconds. 1984 saw Lauda finally take victory at home Grand Prix in his McLaren, and Prost won the next two races. The 1985 race saw a fearsome crash at the Panorama Curve when Andrea de Cesaris spectacularly rolled his Ligier, which led to him being fired from the team. 1986 saw Austrian driver Gerhard Berger lead the early laps in his Benetton BMW, but electrical problems saw his race ruined allowing Alain Prost to take the win by over a lap from the Ferraris of Michele Alboreto and Stefan Johansson. The 1987 race was restarted twice due to accidents on the narrow pit straight grid; and this track was also deemed too dangerous by FIA standards, because of the number of high speed corners, lack of protection from trees and embankments and accidents at the start of many races on the narrow and confined pit straight. Increasing speeds were also a growing problem at the Österreichring: that year, polesitter Nelson Piquet averaged 159.457 mph (255.756 km/h) in his 1,100 hp Honda powered Williams. Piquet finished second to his teammate, Briton Nigel Mansell. Attempts to bring the race back were unsuccessful, and the event disappeared for a decade.

А1-сақина

1995 және 1996 жылдары Österreichring жаңартылып, қазіргі заманға келтірілді, бұл 1997 жылы жарысты қайтадан өткізуге мүмкіндік берді. Трасса, спонсордың атымен A1 Ring деп аталған, Спилберг қалалық аумағында орналасқандықтан, Гран-при Спилбергте өткізілетін болды. Трассаның барлық құрылымын Герман Тильке қайта жобалады, нәтижесінде трасса өзінің барлық ұзын, айналма бұрыштарынан айырылды. Тек Texaco бұрылыстары (құртартылып, баяулатылған), Hella Licht шиканасы, Flatschach, Доктор Тирох қисығы және артқы түзудің бірінші жартысы сақталды. Bosch Kurve алынып тасталды және оның орнына жылдам, көтерілген артқы түзудің екінші жартысына тікелей қосылатын айналма жол салынды. 2002 жылғы жарысқа қатысты Ferrari Рубенс Барричеллоға жеңісін Михаэль Шумахерге беруге бұйрық бергенінен кейін жағымсыз пікірлер пайда болды. 2003 жылы соңғы жарысты өткізгенге дейін ол күнтізбедегі тұрақты жарыс болып келді.

Red Bull сақинасы

2013 жылдың шілдесінде трассаның жаңа иелері Red Bull GmbH Берни Экклстоунмен он жылдық үзілістен кейін Австрия Гран-приін қайта өткізу туралы келісімге келді. Жарысқа 2014 жылдың шілдесінде өтуге шартты дата берілді. 6 желтоқсанда жарияланған ресми күнтізбеде Австрия Гран-приі енгізілді.

Жыл бойынша

Ал қызғылт түс – Формула 1 әлем чемпионатының құрамына кірмейтін жарысты білдіреді. Жыл Жүгізуші Конструктор Орналасқан жер Есеп 1963 жылғы F1 маусымы Jack Brabham Brabham Climax Zeltweg әуе алаңы Есеп 1964 жылғы F1 маусымы Lorenzo Bandini Ferrari Zeltweg әуе алаңы Есеп 1965 Jochen Rindt Ferrari Zeltweg әуе алаңы Есеп 1966 Gerhard Mitter Hans Herrmann Porsche Есеп 1967 Paul Hawkins Ford Есеп 1968 Jo Siffert Porsche Есеп 1969 Jo Siffert Kurt Ahrens Jr. Porsche Österreichring Есеп 1970 жылғы F1 маусымы Jacky Ickx Ferrari Österreichring Есеп 1971 жылғы F1 маусымы Jo Siffert BRM Есеп 1972 жылғы F1 маусымы Emerson Fittipaldi Lotus Ford Есеп 1973 жылғы F1 маусымы Ronnie Peterson Lotus Ford Есеп 1974 жылғы F1 маусымы Carlos Reutemann Brabham Ford Есеп 1975 жылғы F1 маусымы Vittorio Brambilla March Ford Есеп 1976 жылғы F1 маусымы John Watson Penske Ford Есеп 1977 жылғы F1 маусымы Alan Jones Shadow Ford Есеп 1978 жылғы F1 маусымы Ronnie Peterson Lotus Ford Есеп 1979 жылғы F1 маусымы Alan Jones Williams Ford Есеп 1980 жылғы F1 маусымы Jean Pierre Jabouille Renault Есеп 1981 жылғы F1 маусымы Jacques Laffite Ligier Matra Есеп 1982 жылғы F1 маусымы Elio de Angelis Lotus Ford Есеп 1983 жылғы F1 маусымы Alain Prost Renault Есеп 1984 жылғы F1 маусымы Niki Lauda McLaren TAG Есеп 1985 жылғы F1 маусымы Alain Prost McLaren TAG Есеп 1986 жылғы F1 маусымы Alain Prost McLaren TAG Есеп 1987 жылғы F1 маусымы Nigel Mansell Williams Honda Есеп 1988–1996 жылдары Österreichring қауіпсіздігіне байланысты өткізілмеді. 1997 жылғы F1 маусымы Jacques Villeneuve Williams Renault A1 Ring Есеп 1998 жылғы F1 маусымы Mika Häkkinen McLaren Mercedes Есеп 1999 жылғы F1 маусымы Eddie Irvine Ferrari Есеп 2000 жылғы F1 маусымы Mika Häkkinen McLaren Mercedes Есеп 2001 жылғы F1 маусымы David Coulthard McLaren Mercedes Есеп 2002 жылғы F1 маусымы Michael Schumacher Ferrari Есеп 2003 жылғы F1 маусымы Michael Schumacher Ferrari Есеп 2004–2013 жылдары өткізілмеді. 2014 жылғы F1 маусымы Nico Rosberg Mercedes Red Bull Ring Есеп 2015 жылғы F1 маусымы Nico Rosberg Mercedes Есеп 2016 жылғы F1 маусымы Lewis Hamilton Mercedes Есеп 2017 жылғы F1 маусымы Valtteri Bottas Mercedes Есеп 2018 жылғы F1 маусымы Max Verstappen Red Bull Racing TAG Heuer Есеп 2019 жылғы F1 маусымы Max Verstappen Red Bull Racing Honda Есеп 2020 жылғы F1 маусымы Valtteri Bottas Mercedes Есеп 2021 жылғы F1 маусымы Max Verstappen Red Bull Racing Honda Есеп 2022 жылғы F1 маусымы Charles Leclerc Ferrari Есеп 2023 жылғы F1 маусымы Max Verstappen Red Bull Racing Honda RBPT Есептері:

A pink background indicates an event which was not part of the Formula One World Championship. Year Driver Constructor Location Report F1 season of 1963 Jack Brabham Brabham Climax Zeltweg Airfield Report F1 season of 1964 Lorenzo Bandini Ferrari Zeltweg Airfield Report 1965 Jochen Rindt Ferrari Zeltweg Airfield Report 1966 Gerhard Mitter Hans Herrmann Porsche Report 1967 Paul Hawkins Ford Report 1968 Jo Siffert Porsche Report 1969 Jo Siffert Kurt Ahrens Jr. Porsche Österreichring Report F1 season of 1970 Jacky Ickx Ferrari Österreichring Report F1 season of 1971 Jo Siffert BRM Report F1 season of 1972 Emerson Fittipaldi Lotus Ford Report F1 season of 1973 Ronnie Peterson Lotus Ford Report F1 season of 1974 Carlos Reutemann Brabham Ford Report F1 season of 1975 Vittorio Brambilla March Ford Report F1 season of 1976 John Watson Penske Ford Report F1 season of 1977 Alan Jones Shadow Ford Report F1 season of 1978 Ronnie Peterson Lotus Ford Report F1 season of 1979 Alan Jones Williams Ford Report F1 season of 1980 Jean Pierre Jabouille Renault Report F1 season of 1981 Jacques Laffite Ligier Matra Report F1 season of 1982 Elio de Angelis Lotus Ford Report F1 season of 1983 Alain Prost Renault Report F1 season of 1984 Niki Lauda McLaren TAG Report F1 season of 1985 Alain Prost McLaren TAG Report F1 season of 1986 Alain Prost McLaren TAG Report F1 season of 1987 Nigel Mansell Williams Honda Report 1988–1996 Not held due to safety concerns with the Österreichring F1 season of 1997 Jacques Villeneuve Williams Renault A1 Ring Report F1 season of 1998 Mika Häkkinen McLaren Mercedes Report F1 season of 1999 Eddie Irvine Ferrari Report F1 season of 2000 Mika Häkkinen McLaren Mercedes Report F1 season of 2001 David Coulthard McLaren Mercedes Report F1 season of 2002 Michael Schumacher Ferrari Report F1 season of 2003 Michael Schumacher Ferrari Report 2004–2013 Not held F1 season of 2014 Nico Rosberg Mercedes Red Bull Ring Report F1 season of 2015 Nico Rosberg Mercedes Report F1 season of 2016 Lewis Hamilton Mercedes Report F1 season of 2017 Valtteri Bottas Mercedes Report F1 season of 2018 Max Verstappen Red Bull Racing TAG Heuer Report F1 season of 2019 Max Verstappen Red Bull Racing Honda Report F1 season of 2020 Valtteri Bottas Mercedes Report F1 season of 2021 Max Verstappen Red Bull Racing Honda Report F1 season of 2022 Charles Leclerc Ferrari Report F1 season of 2023 Max Verstappen Red Bull Racing Honda RBPT ReportSources: