Кіріспе

Американдық философ Роберт С. Соломон (14 қыркүйек 1942 – 2 қаңтар 2007) – философ және бизнес этикасы маманы, белгілі автор және Остин қаласындағы Техас университетіндегі «Бизнес және философияның еңбек сіңірген профессоры». Ол 30 жылдан астам осы қызметте болды, «Жұмыс құмарлықтары: эмоциялар және өмір мәні» (1976) және тағы 45-тен астам кітап мен басылымның авторы. Адам табиғатын жоққа шығарып, өмірдің маңызды сұрақтарынан бас тартқан ағылшын-американдық аналитикалық философияның тар шеңберлілігін сынға алған ол, керісінше, континенттік феноменология мен экзистенциализм, секс және махаббат, бизнес этикасы және басқа да тақырыптар бойынша жазбаларға аналитикалық тұрғыдан жауап берді, сонымен қатар өзінің ізгілік этикасына Аристотельдік көзқарасын ұсынды. Ол әйелі, профессор Кэтлин Хиггинспен бірге «Философияның қысқаша тарихы» және басқа да еңбектерді жазды. Профессор Соломон көптеген оқыту наградаларын жеңіп алды, оның ішінде 1973 жылғы Standard Oil Outstanding Teaching Award сыйлығы; Техас университеті президентінің серіктестік оқыту сыйлығы (екі рет); Фулбрайт лекциялық сыйлығы; Университет зерттеулері және Ұлттық гуманитарлық қор гранттары; сондай-ақ 1998 жылғы Чад Оливердің ІІ жоспары оқыту сыйлығы. Оның көптеген еңбектеріне «Махаббат туралы», «Этика және кәмілдік туралы», «Бизнес туралы ойлаудың жақсы жолы», «Философияның қуанышы», «Скептик үшін руханият», «Құмарлықтың құлы емес» және «Сезімталдықты қорғау» кітаптары кіреді.

Қауымдық құмарлықтар: сезімдер мен өмірдің мәні

Сүлеймен эмоциялардың когнитивтік теориясын шындық туралы моральдық бағалаулар ретінде дамытты, олар табиғи, алдын ала ойластырылмаған логиканы қамтиды. Осылайша, олар рационалды бағалауға және қайта қарауға, біздің сенімдеріміз бен пікірлерміздей, тіпті стратегиялық этикалық ойлауға да бейім. Сезімдерді философиялық рационализм арқылы басуға немесе жабуға болмайды, ол оның талдауында "қуатсыздандырылған" және "абсурдты" деп сынға ұшырайды. Р. Соломонның пікірінше, өмірдің мәні мен мақсатын бізге ақыл-ойымыз емес, құмарлықтарымыз көрсете алады. Әрбір сезімнің, тіпті ақымақтыққа немесе ауыртпалыққа ұқсайтын сезімдердің де мақсаты немесе міндеті болады. Әрбір сезімнің нысандары мен стратегиялары әр адамға, әр қарым-қатынасқа қарай өзгеше болғанымен, олардың табиғи мақсаты – адамның қадір-қасиетін, өзіне және адамзатқа жақсылықты арттыру. "Философияның құмарлықтармен айналысуға тырысуына байланысты туындайтын парадокс атмосферасы" және "философияның өмір мәнін анықтауға тырысуына байланысты болатын ирония" туралы Сүлеймен: "Егер философияның өзі проблема болмаса?". Ромеоның қорытындысы оның негізгі қағидасы болып табылады: "Философияны доғарып қой! Егер философия Джульеттаны жасай алмаса". Ол материализм мен ғылымға бағытталған модернистік және қазіргі заманғы сана мен психика теорияларын "құмарлықтар туралы миф" жасады деп сынайды, оны жоққа шығарып, оның "гидравликалық моделінің" өзгеруін ашады.

Жыныстық қатынас, махаббат, неке және балалар туралы

Сүлеймен махаббат идеясына ерекше қызығушылық танытты, романтикалық махаббаттың туа біткен жағдай екені туралы пікірге қарсы шығып, оның батыс мәдениетінің жасауы екенін, осылай танымал етіліп, таратылып, көптеудің көзінде жалпыға ортақ нәрсеге айналғанын айтты. Сүлеймен үшін махаббат – жалпыға ортақ, өзгермейтін қасиет емес, ашу, қасірет сияқты басқа да сезімдерге ұшырайтын эмоция.

Кәсіпкерлік этика туралы

Оның "Этика және үздіктік" кітабы бизнес-этика саласында философтар мен менеджерлердің Аристотельдік ізгілік этикасына деген қызығушылығын қайта жақтандырды, оны басқару дамыту және көшбасшылықты даярлау үшін қалай қолдануға болатынын түсіндірді. Бұл кейбір авторлардың (Кран/Маттен, "Бизнес этикасы: Еуропалық перспектива") ізгілік этикасы Аристотельдегі бастауларын ескермей, қазіргі заманғы тәсіл деп қате түсінуіне себеп болды. Ол сонымен қатар "Above the Bottom Line", "It’s Good Business", "Этика және үздіктік", "New World of Business" және "Бизнес туралы ойлаудың жақсы жолы" кітаптарында бизнес-этика туралы жазды. Ол бүкіл әлемдегі корпорациялар мен ұйымдар үшін бағдарламалар жасап, жүзеге асырды, ал оның кітаптары оннан астам тілге аударылды.

Англо-америкалық талдамалық философияға

1976 жылы "Жүректер" еңбегі жазылған кезде, эмоциялар тақырыбы англо-американдық талдау философиясы мен әлеуметтік ғылымдарда, сондай-ақ Еуропадағы жаңа ғылымтану мен структурализмде көбінесе назардан тыс қалды.

Феноменология мен экзистенциализмге

Сүлейменнің еңбектерінің маңызды бөлігі экзистенциализм және феноменологияға арналған. Ол Жан-Поль Сартр сияқты экзистенциалистік философтар мен Мартин Хайдеггер сияқты феноменологтардың ой-пікірлерін зерттеді. Оның жазбалары адамның өмір сүруі, бостандығы және жеке жауапкершілікке қатысты терең сұрақтарды қарастырды.

Ерте өмір

Соломон Мичиган штатының Детройт қаласында (АҚШ) дүниеге келген. Оның әкесі заңгер, анасы суретші болған. Ол жүрегінде тесікпен туды және ересек шаққа дейін өмір сүре алмайды деп күтілген. 1963 жылы Пенсильвания университетінде молекулалық биология мамандығы бойынша бакалавр, ал 1965 және 1967 жылдары Мичиган университетінде философия және психология бойынша магистр және доктор ғылымдарының дәрежелерін алды.

Оқыту және зерттеу

Пенсильвания университетінде, Окленд университетінде (Жаңа Зеландия), Маунт-Холиок колледжінде, Принстон университетінде, Лос-Анджелестегі Калифорния университетінде және Питтсбург университетінде қонақ лекция оқыды. 1972 жылдан бастап, 1980-ші жылдардың ортасында Риверсайдтегі Калифорния университетінде екі жылдық үзілістен басқа, ол Остиндегі Техас университетінде Квинси Лидің ғасырлық философия және бизнес профессоры қызметін атқарды. Ол Техас университетінің Ерекше оқытушылар академиясының мүшесі болды, ол бакалавриат білімінің сапасын және тереңдігін арттыруға жетекшілік етуге бағытталған. Сонымен қатар, Соломон Корпоративтік этика жөніндегі Бизнес дөңгелек үстелі институтының алғашқы академиялық кеңесшілер тобының құрамына кірді. Оның ғылыми қызығушылықтары 19 ғасыр неміс философиясы (әсіресе Георг Вильгельм Фридрих Гегель және Фридрих Ницше), 20 ғасыр континенттік философиясы (әсіресе Поль Рикер, Жан-Поль Сартр және феноменология), сондай-ақ этика және эмоциялар философиясы болды. Соломон философия тақырыбында 40-тан астам кітап жазды, сонымен қатар, ол ән жазушы ретінде де танымал болды. Ол Ричард Линклейтердің «Жылаңкеш өмір» (2001) фильмінде эпизодтық рөлде ойнады, онда постмодерн әлемінде экзистенциализмнің маңыздылығын талқылады. Соломон Остиндегі Техас университетінде көптеген оқыту наградаларын алды және беделді Plan II Honors бағдарламасында жиі дәріс оқыды. Соломон Сёрен Кьеркегор, Ницше, Сартр және басқа экзистенциалистік философтар туралы лекцияларымен әйгілі болды. Бір лекциясында Соломон Мичиган университетінде медициналық студент кезінде басынан өткен жеке тәжірибесін еске алды. Ол кездейсоқ толы лекция залына қалай ілігіп кіргенін айтты. Ол сол кезде медициналық білімін алудан риза емес еді және, мүмкін, сол күні басқа нәрсе іздеген шығар. Ол соны тапты. Сол күні профессор Фритхёф Бергманн Соломонға бұрын таныс емес тақырыпта дәріс оқыды. Профессор Ницшенің мәңгілік қайта оралу идеясының негізгі сұрақ қоятынын түсіндірді: «Егер өміріңді қайта-қайта, шексіз өмір сүруге мүмкіндік берілсе, барлық қасірет пен ауырсынуды бастан кешіруге мәжбүр болсаң, үмітсіздікке бой алдырарсың ба? Әлде ризашылықпен тізе бүгіп құларсың ба?» Осы лекциядан кейін Соломон медициналық институтты тастап, философияны оқуға кірісті. Ол «Ұлы курстар» сериясы аясында үш курс оқыды: «Билікке деген ерік: Фридрих Ницше философиясы» (оны әйелімен бірге оқыды), «Ақталу жоқ: Экзистенциализм және өмірдің мәні» және «Құмарлықтар: Философия және эмоциялардың интеллектуалдығы».

Неке, отбасы және мұра

Ол Кэтлин Хиггинске үйленген, олар бірлесіп бірнеше кітап жазды. Қазір ол Остин қаласындағы Техас университетінде философия профессоры болып жұмыс істейді. 2007 жылдың 2 қаңтарында Цюрих әуежайында ұшақ ауыстырып жатқанда өкпе гипертензиясынан көз жұмды.