Жаңа этикалық көзқарас: Универсалды прескриптивизм – моральдық мәлімдемелер императивтерге ұқсас, жағдайға қарамастан, жалпыға бірдей міндеттейді. Философия, этика.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Метаэтикалық көзқарас
Meta ethical view
Универсалды прескриптивизм (көбінесе жай ғана прескриптивизм деп аталады) – бұл этикалық сөйлемдердің мәлімдемелерді білдірудің орнына, жалпыға бірдей қолданылатын бұйрықтарға ұқсас функция атқаратындығын айтатын метаэтикалық көзқарас. Бұл прескриптивизмді танымдық емес универсалистік формаға айналдырады. Прескриптивизм басқа танымдық емес формаларға (мысалы, эмотивизм және квази-реализм) және танымдық барлық формаларға (моральдық реализм мен этикалық субъективизмді қоса алғанда) қарсы тұрады. Прескриптивизмді философ Р.М. Хэр 1952 жылғы «Мораль тілі» кітабында енгізгеннен бері, ол эмотивизммен және Иммануил Канттың категориялық императивімен салыстырылып келді. Алайда, Канттан айырмашылығы, Хэр моральдық рұхсаттаманы тексеру ретінде жалпыға бірдейлендіруді қолданбайды. Оның орнына, ол оны моральдық тілдің логикасына енгізілген және моральдық ойлауды рационалды процеске айналдыруға көмектесетін үйлесімділік талабы ретінде қарастырады.
Universal prescriptivism (often simply called prescriptivism) is the meta ethical view that claims that, rather than expressing propositions, ethical sentences function similarly to imperatives which are universalizable—whoever makes a moral judgment is committed to the same judgment in any situation where the same relevant facts pertain. This makes prescriptivism a universalist form of non cognitivism. Prescriptivism stands in opposition to other forms of non cognitivism (such as emotivism and quasi realism), as well as to all forms of cognitivism (including both moral realism and ethical subjectivism). Since prescriptivism was introduced by philosopher R. M. Hare in his 1952 book The Language of Morals, it has been compared to emotivism and to the categorical imperative of Immanuel Kant. Unlike Kant, however, Hare does not invoke universalizability as a test of moral permissibility. Instead, he sees it as a consistency requirement that is built into the logic of moral language and helps to make moral thinking a rational enterprise.
Прескриптивистердің пікірлері
Бастапқыда Хейр рецептивизмді эмотивизмге бір түзеліс ретінде ұсынды. Эмотивистер сияқты, Харэ де моральдық әңгіме негізінен ақпарат беруге немесе фактілерді айтуға бағытталмайды деп санайды. Бірақ эмотивистер моральдық тілдің басты мақсаты сезімдерді білдіру немесе мінез-құлыққа ықпал ету екенін айтса, Харэ моральдық сөйлесудің негізгі мақсаты – адамға не істеу керектігін айту арқылы мінез-құлыққа бағыт беру деп есептейді. Оның басты мақсаты – белгілі бір әрекетті "ұсыну" (ұсыныс ету), сол әрекетті жасауға шақыру немесе жеке сезімдер мен көзқарастарды білдіру емес. Рецептивизмді түсіндіру үшін, "Өзіне-өлімі дұрыс емес" деген моральдық сөйлемді қарастырайық. Моральдық реализм бойынша, мұндай сөйлем өзіне-өлімі әрекетіне объективті "дұрыс емес" қасиеті тән екенін білдіреді. Эмотивизмнің кейбір түрлерінде, мұндай сөйлем тек сөйлеушінің көзқарасын көрсетеді; ол "Өзіне-өліміне қарсымын!" сияқты ғана мағына береді, бірақ рецептивизмге сәйкес "Өзіне-өлімі дұрыс емес" деген мәлімдеме "Өзіне-өлім жасамайтын бол" дегенді білдіреді. Осылайша, бұл сөздің мағынасы негізінен сипаттама немесе эмоция емес, бұйрық. "Жақсы", "жаман", "дұрыс", "дұрыс емес" және "керек" сияқты жалпы құндылық терминдері де сипаттамалық және эмоционалдық мағынаға ие, бірақ рецептивистердің пікірінше, бұл олардың басты мағыналары емес.
Hare originally proposed prescriptivism as a kind of amendment to emotivism. Like emotivists, Hare believes that moral discourse is not primarily informative or fact stating. But whereas emotivists claim that moral language is mainly intended to express feelings or to influence behavior, Hare believes that the central purpose of moral talk is to guide behavior by telling someone what to do. Its main purpose is to “prescribe” (recommend) a certain act, not to get someone to do that act or to express one's personal feelings or attitudes. To illustrate the prescriptivist view, consider the moral sentence, “Suicide is wrong.” According to moral realism, such a sentence claims there to be some objective property of “wrongness” associated with the act of suicide. According to some versions of emotivism, such a sentence merely expresses an attitude of the speaker; it only means something like “Boo on suicide!”, but according to prescriptivism, the statement “Suicide is wrong” means something more like “Do not commit suicide.”. What it expresses is thus not primarily a description or an emotion, but an imperative. General value terms like “good”, “bad”, “right”, “wrong” and “ought” usually also have descriptive and emotive meanings, but these are not their primary meanings according to prescriptivists.
Сындар
Прескриптивизм кеңінен сынға ұшырады және қазіргі уақытта оның жақтастары аз. Этика мамандары Хардың моральдық тілдің мәлімет беру қабілеті жоқ деген пікірін жиі жоққа шығарады, сондай-ақ моральдық әңгіменің негізгі мақсаты моральдық шындықтарды немесе фактілерді жеткізу емес деген ойға қарсы тұрады. Хардың басшылық беру әрқашан моральдық әңгіменің басты мақсаты болып табылады деген аргументі көптеген сыншылар тарапынан күмәндануға түседі. Кейбір сыншылар Харе моральдық тілдің тек талқылауларда, пікірталастарда немесе нұсқауларда қолданылатынын ескеретіндігін айтады, онда бір адам екіншісіне не істеу керектігін түсіндіреді. Бұл көзқарас, моральдық сөйлеудің әртүрлі мақсаттарға қызмет ететін "тілдік ойын" ретінде кеңінен қолданылуын ескермейді делінеді. Соңында, сыншылар прескриптивизмнің моральдық сенімдерді ұстанудың дұрыс және бұрыс себептері арасындағы қарапайым ақылға қонымды айырмашылыққа қайшы келетінін мәлімдейді. Хардың ұстанымы, барлық азшылық топтарын депортациялауды жақтаған нәсілшіл "фанатик" (оның өзі азшылық топтың мүшесі болса да) тұжырымдылығын сақтай отырып, оны ақылсыздық немесе жалғандық үшін сынауға болмайды дегенді білдіреді. Хардың пікірінше, этика негізінен рационалды емес таңдау мен міндеттемелерді қамтиды. Алайда, Хардың сыншылары этикада ақыл-ойының оның мойындағаннан гөрі маңыздырақ рөл атқаруы керек деп санайды.
Prescriptivism has faced extensive criticism and currently has few adherents. Ethicists commonly dispute Hare's assertion that moral language lacks informativeness, challenging the idea that the primary purpose of moral discourse is not to convey moral truths or facts. Hare's argument that offering guidance always constitutes the primary goal of moral discourse is also questioned by numerous critics. Some critics observe that Hare seems to presume moral language is exclusively employed in discussions, debates, or commands, where one person instructs another or others on what to do. This perspective, it is argued, overlooks the broader usage of moral talk as a "language game" serving diverse purposes. Lastly, critics contend that prescriptivism contradicts the common sense differentiation between good and bad reasons for holding moral beliefs. Hare's stance suggests that a racist "fanatic" advocating the deportation of all minority group members, while maintaining consistency (even if the racist is a member of the minority group), cannot be criticized for either irrationality or falsehood. According to Hare, ethics fundamentally involves non rational choice and commitment. However, critics of Hare argue that reason should and does play a more substantial role in ethics than he acknowledges.