Кіріспе

Метаэтикалық көзқарас

Этикалық натурализм (немесе моралдық натурализм, натуралистік когнитивистік анықтама) – этикалық сөйлемдер мәлімдемелерді білдіретін метаэтикалық көзқарас. Мұндай мәлімдемелердің кейбіреулері рас. Бұл мәлімдемелерді әлемнің объективті ерекшеліктері шындыққа айналдырады. Әлемнің осы моральдық қасиеттерін моральдық емес қасиеттер жиынтығына келтіріп қарастыруға болады.

Шолу

Этикалық натурализмнің ең көп философиялық назар аударған нұсқалары, мысалы, Корнелл реализмі, "істердің жағдайы әрқашан осылай болуы керек" деген позициядан өзгешеленеді, және оны аз ғана этикалық натуралистер ұстанады. Дегенмен, этикалық натурализм факт пен құндылық арасындағы айырмашылықты жоққа шығарады: ол табиғи әлемді зерттеу ғылыми білімімізді арттырғандай, моральдық білімімізді де арттыра алады деп санайды. Шындығында, этикалық натурализмнің жақтастары адамзаттың моральдық мінез-құлықты жіктеу және сипаттау үшін биология, приматология, антропология, психология, нейробиология және басқа да салалардан алынған деректерді пайдаланатын, кең және шартты түрде анықталған моральдық ғылымына инвестиция жасауы керек екенін айтады. Этикалық натурализм этикалық қасиеттерді, мысалы, "жақсылықты" этикалық емес қасиеттерге келтіруді қамтиды; мұндай келтірулердің көптеген түрлері бар, сондықтан этикалық натурализмнің де көптеген түрлері бар. Мысалы, гедонизм – жақсылықтың түпкілікті мәні ләззат деген көзқарас.

Сындар

Этикалық натурализмді ең көп сынға алған этикалық емес натуралист Г. Э. Мур, ол ашық сұрақ аргументін ұсынды. Гарнер мен Розен "табиғи қасиеттің" жиі қолданылатын анықтамасы "сезімдік байқау немесе тәжірибе, эксперимент немесе ғылымның қолжетімді кез келген құралдары арқылы анықталуы мүмкін" екенін айтады. Олар сондай-ақ "табиғи қасиеттің" дұрыс анықтамасы қиындық тудыратынын, бірақ "осындай түсінік тек натурализмді сынға алғанда немесе натуралистік және натуралистік емес анықтамалық теорияларды ажыратуға тырысқанда ғана қажет" дейді. Р. М. Харе этикалық натурализмді "жақсы" немесе "дұрыс" терминдерін дұрыс емес анықтағандықтан сынға алды. Ол құндылық терминдері біздің нұсқаулық моральдық тіліміздің бөлігі болғандықтан, сипаттамалық терминдерге келтірілмейді деп мәлімдеді: "Құндылық терминдері тілде ерекше функцияға ие, мақтауға шақыру; сондықтан оларды өзі осы функцияны атқармайтын басқа сөздермен анықтау мүмкін емес".

Моральдық нигилизм

Моральдық нигилистер объективті құндылықтар немесе объективті моральдық фактілердің бар екенін жоққа шығарады. Рональд А. Линдсей сияқты моральдық ғылымның жақтаушылары, "мораль" ұғымын практикалық іс-әрекет ретінде түсіну – оны бастапқыда осылай түсінуіміз керек еді деп санайды. Оның пікірінше, балама нұсқа "мораль" сөзін мәнсіз, пайдасыз терминге философиялық түрде тоғыту болып көрінеді. Линдсей көптеген адамдар үшін маңызды болғандықтан, "мораль" сөзін қайта қолданудың маңызды екенін қосады.

Адептілік ғылым ретінде

Автор Сэм Харрис адамгершілік ғылымына қарсы көптеген аргументтердің маңыздылығын асыра бағалаймыз дейді, оны ғалымдар физика сияқты ғылымның басқа салаларында қуана және дұрыс елемейтін нәрсе деп санайды. Мысалы, ғалымдар философиялық скептиктерге қарсы талас-тартысқа түсуі мүмкін, бірақ Харрис олардың басқа салалардағыдай "неліктен біз солипсистің сөзін тыңуымыз керек?" деп сұрауы тиіс дейді. Харрис мұның моральдық ғылымды жүзеге асырудың бір бөлігі екенін айтады. Қазіргі заманда көптеген ойшылдар факті-құндылық айырмашылығы және "қалай болу керек" мәселесін талқылап, "фактіден міндеттілік туындамайды" деген тұжырымға келді. Керісінше, Харрис факті-құндылық айырмашылығының шатасу екенін айтады, құндылықтардың іс жүзінде белгілі бір факт екенін ұсынады. Атап айтқанда, Харрис құндылықтар "қоғамда саналы тіршілік иелерінің өркендеуі" туралы эмпирикалық мәлімдемелерге тең екенін ұсынады. Ол моральдық сұрақтарға объективті жауаптар бар екенін, тіпті кейбіреулерін тәжірибеде табу қиын немесе мүмкін емес болса да, айтады. Осылайша, ғылым бізге неге құндылық беретінімізді айта алады. Харрис физикадағы болжамдардан абсолютті нақтылық талап етпейтінімізді, сондықтан моральды зерттейтін ғылымнан да талап етпеуіміз керек дейді (Моральдық ландшафтқа қараңыз). Физик Шон Кэрролл моральды ғылым ретінде қарастыру ғылыми империализмнің бір түрі болуы мүмкін деп санайды және "саналы тіршілік иелері үшін жақсы" деген нәрсе "моральдық" ұғымының жеткілікті жұмыс анықтамасы емес деп талас етеді. Оған қарсы, Сұрау салу орталығының вице-президенті Джон Шук бұл жұмыс анықтамасы қазіргі уақытта ғылым үшін жеткілікті екенін және келіспеушілік этиканы ғылыми тұрғыдан зерттеуге кедерілмес керек деп мәлімдейді.