Кіріспе

Калдон каналы – 1779 жылы ашылған Трент және Мерси каналының тармағы. Ол Этруриядан (Тренттегі Стоуктан) Стаффордширдегі Фрогхоллға дейін 18 миль (29 км) созылады. Каналда 17 шлюз және Фрогхолл туннелі орналасқан.

Тарих

Трент және Мерси каналы компаниясының иелері 1773 жылдың қаңтарында саммит деңгейінен Ликке дейін канал салу туралы алғашқы жоспарларын қарастырды. Бұл түйіршіктік қайық каналы болуы керек еді, себебі қайықтар 5 тоннадан аспайтын жүк тасуға арналған, ал шлюздерді пайдаланудың орнына, каналдың деңгейін өзгерту қажет болған жерлерде көлбеу жазықтықтар қолданылуы тиіс еді. Тағы екі жоспар қарастырылды, ал үшінші жоспарда қазіргі негізгі желідегі жоғарғы деңгейді қамтамасыз ететін қосымша резервуарлар қарастырылды. Сол кезде тәуелсіз компания Ликке байланыс жасауды жоспарлап отырды, бірақ Трент және Мерси бұған кедергі келтірді. Компания Калдон-Лоу аймағында әктас кеніштерінің бірнеше иесімен келісім шарттарына қол жеткізді және жаңа құрылысты рұқсат ету үшін Парламенттен заң алуға тырысты, оны 1776 жылдың мамырында (16 Geo. 3. c. 32) алды. Заң иелеріне құрылысты қаржыландыру үшін 25 000 фунт стерлинг қарыз алуға мүмкіндік берді, ол 1778 жылдың желтоқсанында аяқталды. Бастапқыда 16 шлюз болды, сегізі Этруриядан Стоктонға дейінгі саммит басталған жерге дейін, ал сегізі саммит соңынан Фрогхоллға дейін төмен түсетін. 1,5 миль (2 км) канал Консалл маңындағы Чурнет өзенінің арнасын ұстанды. Компания сонымен қатар кеніштерге теміржолдар салуға құқылы болды, ал біріншісі Фрогхоллдан Ширли Коммон арқылы кеніштерге дейін ашылды, бірақ ол каналмен бірге ашылды, бірақ сәтті болмады. 1783 жылы Парламенттен екінші заң (23 Geo. 3. c. 33) жаңа трамвайды пайдалануға және каналды кеңейтуге рұқсат беру үшін алынды, оған Фрогхолл туннелі де кірді. Трамвайдың ұзындығы 3,1 миль (5 км) болды және ол кірістерден қаржыландырылды, себебі заң қосымша капитал жинауға рұқсат бермеді. Трент және Мерси магистральдік желісіндегі қозғалыс құрғақ кезеңдерде су тапшылығына ұшырады, ал Калдон тармағындағы су деңгейі мұндай кезде жиі төмен болады, себебі су магистральды жұмыс істеу үшін пайдаланылды. 1796 жылы компания жағдайды жақсарту үшін Рудьярдта су қоймасын салуды қалады, ал Ликке тармақ заң жобасына енгізілді, себебі бұл Лик билігі мен жер иелерінің су қоймасына келісім берудің жалғыз жолы болды. Заң жобасы Парламентте жеңіліске ұшырады, содан кейін Пик Форест каналы компаниясы өз каналының Марплден Ликке дейінгі тармағын салуды және Калдон тармағына қосылуды ұсынды. Бұл жоспарға Рудьярдтағы су қоймасы да кірмек еді, бірақ бұл жоспар ұзаққа созылмады, себебі Трент және Мерси 1797 жылы өздерінің заң жобасын Парламентке екінші рет ұсынғанда қабылдауға қол жеткізді. Рудьярдтан келетін суды негізгі желіге жеткізу үшін пайдалану үшін Лик тармағы Калдон тармағының жоғарғы деңгейіне қосылуы керек болды, сондықтан Park Lane үш шлюзы бар бастапқы маршрут жабылып, жаңа маршрут салынды, торап пен ескі канал сызығы арасында үш шлюздік саты бар. Бұл 1841 жылы қазіргі жағдайға қайта өзгертілді, онда Фрогхоллға дейінгі канал Лик тармағындағы су құбырының астынан өтеді, ал Холлинхерстегі үш бөлек шлюз ескі сызықты саммит деңгейіне дейін көтереді. Теміржолдардың пайда болуымен Трент және Мерси компаниясының каналдары Солтүстік Стаффордшир теміржолына сатылды, ресми сатып алу 1945 жылдың 15 қаңтарында болды. Олар каналдар мен теміржолдарды өзара толықтыратын ретінде насихаттауға мүдделі болды, сондықтан каналдарды сақтады, Утоксетер тармағын қоспағанда, ол 1947 жылдың шілдесінде Парламент заңымен жабылды, осылайша Чурнет аңғарының теміржолы оның бойымен салынуы мүмкін болды. 1849 жылы Фрогхоллдан Каулдон кеніштеріне дейінгі трамвайдың орнына жаңа кабельдік теміржол салынды. Ол Froghall, Oldridge және Cotton станцияларында көлбеу жазықтықтарды қамтыды және 3ft6in өлшемінде салынды. Пойыздар тоғыз вагондан тұрады, әрқайсысы 6 тонна әктас тасуға қабілетті, ал күн сайын кеніштерден каналға 1000 тоннаға жуық тасымалданды. Көлік бірте-бірте каналдан теміржолға ауысты. 1904 жылы Эндон бассейні салынды, онда теміржолмен кеніштерден әкелінген әктас қайықтарға ауыстырылатын болды. Сандбахта орналасқан әктас пайдаланушылардың бірі 1920 жылы жабылып, сол жылы Фрогхоллға дейінгі кабельдік теміржол да жабылды. 1930 жылдан бастап Эндоннан әктас тасымалданбайды, ал каналда көлік қозғалысы мүлдем тоқтады. 1940 жылы каналға жауапкершілік Лондон, Мидленд және Шотландия теміржолына берілді, ол Лик тармағын 1944 жылғы Лондон, Мидленд және Шотландия теміржолы (каналдар) заңына сәйкес жапты (8 & 9 Geo. 6. c. ii). Соңғы ірі коммерциялық тасымал 1952 жылы тоқтатылған Эндоннан Чедлтонға көмір тасымалдау болды. Джонсон бауырлары үш жаңа, арнайы баржа салды, 1967 жылы салынған Милтон Мейд, 1973 жылы Милтон Квин және 1978 жылы Милтон Принцесс, олар қыш ыдыстарын 4 шақырымдық каналмен Милтондағы зауытынан Ханлидегі Айви Хаус көпірінің жанындағы жаңа қаптама зауытына тасыды. Эксперимент сәтті аяқталды: су арқылы тасымалдау шығындарды 50 пайызға төмендетті және тауарлардың бұзылуын азайтты. Жұмыс 1990 жылға дейін жалғасты, соңғы коммерциялық тар жолмен жүретін кемелердің бірі болды.

Операция

Калдон каналын Трент және Мерси каналы компаниясының меншік иелері ұсынып, салғандықтан, оны осы каналдың Калдон тармағы деп атау дұрыс. Ол Калдон Лоу карьерлерінен Фрогхолл портына үш көлбеу трамвай арқылы тасымалданған әк тас тасымалдау үшін салынған. Канал үшін тағы бір маңызды жүк – Чедл көмір кенінен көмір және Чурнет аңғары мен Кингсли аймағындағы бірнеше темір кен орындарынан темір кен. Канал Этрурия аймағындағы кең ауқымды кен қазу салдарынан маңызды құлдырауларға ұшырады, нәтижесінде деңгейді реттеу үшін жаңа Планета шлюзі қажет болды, оның көтерілуі 3 футқа (1 метр) ғана жетеді. Каналға су үш суқоймасы және Шурнет өзені арқылы жеткізіледі. Стэнли суқоймасы 22 миллион куб футт (670 мегалитр) су сақтайды және Эндон бассейнінен төменгі жағында каналға қосылады, ал Книперсли 41 миллион куб футт (1200 мегалитр) су сақтайды және Engine Lock шлюзінен жоғарырақ каналға қосылады. Оның толықтыру бөлігінің соңғы бөлігі бастапқыда Нортон Грин тармағы болды, ол жеке канал, ол негізгі желімен бір уақытта, көмір шахтасын қамтамасыз ету үшін салынған. Рудиард суқоймасы 122 миллион куб футт (3500 мегалитр) су сақтайды, ал оның толықтырушысы, Чурнет су құбырының жанындағы Лик тармағына қосылатын, Макклсфилд каналын Ликке дейін кеңейтудің жоспарланған бағытының көп бөлігін қайталайды. Калдон Трент және Мерси жүйесінің ең жоғары деңгейіне қосылғандықтан, ол осы канал үшін де құнды көмек көзі болып табылады.

Қалпына келтіру

Канал заң жүзінде ешқашан жабылмағанымен, 1960 жылдарға қарай оның трафигі соншалық деңгейге төмендеді ki, пайдалануға жарамсыз болып қалды. 1960 жылы Ішкі су жолдарының қорғау қоғамы, ол 1958 жылы Боуес комитетінің есебіне жауап ретінде құрылған, каналды зерттеді. Бұл комитет көптеген каналдарды енді күтіп ұстаудың қажеті жоқ деп санады. 1959 жылдың сәуір айында үкімет Ішкі су жолдарын қайта дамыту жөніндегі кеңесші комитет құрды. Оның міндеті – коммерциялық тұрғыдан тиімді емес каналдарды қайта дамыту жобаларына көмек көрсету болды. Зерттеу нәтижелері осы комитетке ұсынылған материалдың негізін құрады. 1961 жылы жабылу қаупі туған кезде, «Сток-он-Трент» қайық клубы Ханлиде қоғамдық жиын өткізді және қыркүйек айында Фрогхоллға дейін канал бойымен саяхат ұйымдастырды. Бұл оқиға баспасөз назарына ілігіп, жергілікті кеңес тарапынан қолдау тапты. Калдон каналы комитеті каналды Ұлттық трастқа беру туралы ұсыныс жасады. Бұл жоспар іске аспаса да, комитет Калдон канал қоғамына айналып, Британ су жолдары кеңесімен бірлесіп, оны қалпына келтіру жұмыстарын жүргізді. 1969 жылы Стаффордшир округі кеңесі мен Сток-он-Трент қалалық кеңесі қалпына келтіру жұмысына қаржылай көмек көрсететінін мәлімдеді. 1971 жылдың мамыр айында Ішкі су жолдары қауымдастығы каналды қалпына келтіру қажеттігін жариялау үшін Эндонда қайықтар шеруін ұйымдастырды. 1972 жылдың ақпанында үкімет жергілікті билік органдарына эстетикалық тұрғыдан ұнамсыз жергілікті нысандарды жақсарту жұмыстарын қаржыландыруға көмектесетін бағдарлама енгізді. «Көздің жауын алу операциясы» деп аталған бұл бағдарлама жұмыстың 85 пайызына дейін грант ұсынды. Қалпына келтіру үшін қажеттінің бәрі дайын болды және ол 1972 жылдың 22 тамызында ресми түрде жарияланды. Фрогхоллға дейінгі негізгі желіні қалпына келтіру жұмысы 1974 жылы аяқталды, бірақ Калдон канал қоғамы одан әрі жұмыс жүргізуді жалғастырды. 1977 жылдың ортасында Лик тармағын қалпына келтіруді қаржыландыру мәселесі шешілді және еріктілер тобы каналды құрғату үшін жолды тазарту жұмысын бастады. Этруриядан Фрогхоллға дейінгі негізгі желі және Лик тармағы 1983 жылғы Британ су жолдары заңымен қайта жіктелген жеті канал бөлігінің екеуі болды. Заңға сәйкес, жалпы ұзындығы 82 миль (132 км) болатын су жолдары круиздік стандартқа дейін жаңартылды. 2003 жылы көп жылдық қалпына келтіру жұмыстары аяқталды және Фрогхолл кемежайы, оңтүстік аялдамасы, кемелерге қайта ашылды. Жұмысқа жаңа кемежай, жөнделген дәретхана және жаңа келушілер орталығы кірді. Утоксетер тармағындағы алғашқы шлюз (төменде қараңыз) және оның астындағы бассейн де қайта ашылды, сондай-ақ бірнеше қайықтарды тоқтатуға арналған орындар салынды. Жұмыстың көп бөлігі еріктілердің көмегімен жүзеге асырылды және оның бір бөлігі Еуропалық өңірлік даму қорынан қаржыландырылды.

Фрогхолл туннелі

Фрогхолл туннелінің шатыры әрқашан өте төмен болғандықтан, 2003 жылғы қайта жаңарту жұмыстарына дүмпуден кейін су деңгейін төмендету кірді, осылайша туннельдегі биіктік 5 футқа (2 метрге) дейін жеткізілді, ал кеңдігі 6 фут (2 метр) болды. Өкінішке орай, туннельден кейінгі жаңа тұрақтар көбінесе қолданылмайды, себебі көптеген қазіргі заманғы қайықтар әлі де туннельден өту үшін тым биік. Флинтмилл 17-ші шлюздің шығысында қайықтың туннельден өтуге жеткілікті биіктігі бар-жоғын көрсету үшін биіктік профилі өлшегіші орнатылған. Осы төмен биіктік шектеуі Утоксетер каналының бөліктерін қайық жүруге қайта ашу жоспарларына да әсер етеді.

Сипаттама

Канал Этруриядан басталады, Трент және Мерси каналындағы Сток рейсінің жоғарғы шлюзының қасында орналасқан. Трент және Мерси магистральдық желісінің инженеры Джеймс Бриндлидің мүсіні қиылысқа жақын тұр. Жас Трент өзенінің бағытымен су жолы Стоктон Бруктағы ең биік нүктеге дейін көтеріледі, ол оны Трент және Чурнет аңғарлары арасындағы суайырықтан өткізеді. Содан кейін канал Хейзелхерсттегі және одан кейін Чедлтондағы шлюздер арқылы төмен түсіп, бастапқыда кең су тасқыны жазығына жетеді. Консалл Фордждан шамамен бір шақырым жоғары, Оук Медоу Форд шлюзінде канал шамамен бір шақырымға Чурнет өзеніне түседі; себебі осы жердегі аңғар канал мен өзенді бірге сыймайды. Өзен деңгейінің жоғарылауы кемелердің осы бөлігін пайдалануына бөгет жасайды. Консалл Форджда өзен мен канал қайтадан бөлінеді, ал ені енді бір ғана қайыққа жеткілікті канал Фрогхоллға қарай ауылдық сапарын жалғастырады. Басты құрылыс аяқталғаннан кейін салынған соңғы бөлігіне Froghall туннелі кіреді, оның биіктігі шектеулі, одан кейін Froghall бассейні орналасқан.

Сабақ

Каналдың бір тармағы бар, ол Лик тармағы деп аталады, 3 миль (5 км) қашықтыққа созылып, Лик туннелін қамтиды. 1800/01 жылдары ашылған Лик тармағы, Хазельхерст акведугі арқылы негізгі желіден өткеннен кейін Хазельхерст бұрылысында негізгі желімен қосылады. Қазіргі уақытта тармақ Лик қаласының орталығынан біршама алыс жерде аяқталады. Каналдың бастапқы ұзындығы, Лик теміржол станциясының оңтүстік жағындағы алапқа дейін созылған, 1950 жылдардың соңы / 1960 жылдардың басында Барнфилдс Роуд индустриалды аймағын салуға мүмкіндік беру үшін толтырылды. (Трент және Мерси каналындағы Хереккасл туннелі тау-кен жұмыстарының салдарынан толығымен жабылуы мүмкін болғандықтан, Лик тармағы мен Бослидегі Макклсфилд каналы арасындағы жаңа байланыс туралы әңгіме болды; ақыр соңында Хереккасл туннелі кеме жүру үшін ашық қалды.) Тармақты Ликке қайта кеңейту мүмкіндігін зерттеу үшін зерттеу жұмыстары тапсырылды. 2009 жылдың қараша айында Лик туннелінің солтүстік порталынан кейін каналдың бір бөлігі бұзылды. Осының салдарынан жөндеу жұмыстары жүргізілгеніне байланысты соңғы бөлік сегіз айға жабылды. Мәселенің себебі ескі су өткізгіш құбыр деп саналды. Канал суы сорғанда, бөгеттің бірнеше бөлігі нығайтылды және жөнделген канал 2010 жылдың 5 шілдесінде қайта ашылды.

Утоксетер каналы

Бастапқыда каналдың 1811 жылы ашылған 21 шақырымдық тағы бір тармағы болды. Кейде Утоксетер каналы деп аталатын ол Фрогхоллдан Стаффордширдегі Утоксетерге дейін созылып, 17 шлюзге ие болды. Канал ешқашан коммерциялық сәттілікке жете алмады және 1849 жылы оның көп бөлігін Солтүстік Стаффордшир теміржол компаниясы толтырып, Ликбруктан Утоксетерге дейінгі NSR Churnet Valley желісіне айналдырды (бұл өз кезегінде 1988 жылы жүк тасымалы үшін жабылды). Бұл жол әлі күнге дейін оңтүстікке қарай Фрогхоллға дейін ашық, сақталған теміржол ретінде, Чурнет аңғарының теміржолы. Оңтүстіктегі Денстонда бірнеше ғимарат, соның ішінде шіркеу, каналдың трассасы бойында салынған. Айтқанда, бұл тармақта Ұлыбританиядағы алғашқы автоматты, пойызбен басқарылатын теміржол өткелі орналасқан, ол Утоксетердің жанындағы Спат ауылында. Утоксетер тармағынан бірнеше көпірлер сақталған, кейде "мильдік белгілер" де кездеседі, ал Утоксетерде әлі де "Корф" деп аталатын аудан бар. Калдон және Утоксетер каналдары қоры Утоксетер тармағын қайта ашу жоспарларын ұсынды. Ескі канал төсегінің бір бөлігі JCB компаниясының Рочестердегі бас кеңсесі мен зауытының астында жоғалып кеткендіктен, ұсынылған маршрут бастапқы каналдан өзгеше болады.

Фоксли

Калдон магистралының тағы бір әлдеқайда қысқа (шамамен) тармағы – Фоксли, Сток-он-Тренттің солтүстік-шығысындағы Милтоннан басталып, Снейд Грин арқылы Смолторн жанындағы Форд Грин темір зауытына дейін созылып, екі параллель бассейнмен аяқталған. Фокслинің қалған аз бөліктерін Холден Лэйн Пулз табиғи қорығында, сондай-ақ қорықтан Елизавета дәуіріндегі Форд Грин залына дейінгі жаяу жолы бойында кездестіруге болады. Бұрынғы торап орны Милтондағы The Foxley деп аталатын пабта, каналдың тік бұрылысында көрсетілген.