Кіріспе

1933-1945 жылдар аралығында Германияның бронедивизиясы – 1-ші СС танк дивизиясы «Лейбстандарте СС Адольф Гитлер» немесе СС дивизиясы «Лейбстандарте», қысқартылуы LSSAH (1. SS Panzerdivision "Leibstandarte SS Adolf Hitler"), Адольф Гитлердің жеке күзет бөлімі ретінде құрылды, ол фюрердің өзіне, кеңселеріне және резиденцияларына күзеттік қызмет көрсетуге жауапты болды. Бастапқыда полк деңгейінде болған LSSAH, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде элиталық дивизия деңгейіне дейін өсті. LSSAH Польшаға басып кіру кезінде шайқасқа қатысты және 1941 жылы «Барбаросса» операциясына дейін SS Verfügungstruppe (SS VT) және SS Totenkopfverbände (SS TV) жауынгерлік бөлімшелерімен бірге Waffen-SS құрамына енді. 1942 жылдың ортасына қарай оның құрамы полктан Panzergrenadier дивизиясына дейін кеңейтілді және SS Panzergrenadier дивизиясы «Лейбстандарте СС Адольф Гитлер» деп аталды. 1943 жылдың қазан айында ол Panzer дивизиясы ретінде түпкілікті нысанына ие болды. LSSAH мүшелері көптеген қылмыстар мен соғыс қылмыстарын жасады, соның ішінде Малмеди қырғынына қатысты. 1940-1945 жылдар аралығында олар шамамен 5000 әскери тұтқынды өлтірді, олардың көп бөлігі Шығыс майданында құрбан болды.

Ерте тарихы (19231933)

Нацистік партияның алғашқы күндері жетекшілік сенімді адамдардан құралған күзетші бөлімінің қажет екенін түсінді. Эрнст Рем 19-шы гранатты тақымып атқыштар ротасынан күзет құрамын құрды; осы құралымнан көп ұзамай Sturmabteilung (SA) пайда болды. 1923 жылдың басында Адольф Гитлер SA сияқты "күдікті масса" емес, өзіне қызмет етуге арналған шағын жеке күзетшілер құрамын құруға бұйрық берді. Бастапқыда бұл бөлімге Юлиус Шрек пен Йозеф Берхтольд басшылық еткен сегіз адам ғана кірді. Ол Stabswache (штаб күзеті) деп аталды. Stabswache ерекше белгілермен қамтамасыз етілді, бірақ бұл кезде әлі де SA бақылауында болды. Шрек Totenkopf ("өлiм бас") символын бөлімнің таңбасы ретінде қайта жаңғыртты, бұл символ бұрын түрлі элиталық күштер қолданған, соның ішінде бірінші дүниежүзілік соғыстағы Германия империясының мамандандырылған шабуыл жасақтары Хутьердің инфильтрациялық тактикасын қолданды. 1923 жылдың мамыр айында бөлімнің атауы Stoßtrupp (шабуыл тобы)–Hitler деп өзгертілді. Сол кезде топтың мүшелерінің саны 20-дан аспады. 1923 жылдың 9 қарашасында Stoßtrupp, SA және бірнеше басқа нацистік жарымәскери бөлімшелермен бірге Мюнхендегі сыра залы төңкерісіне қатысты. Осыдан кейін Гитлер тұтқындалды және оның партиясы мен барлық байланысты құрылымдары, соның ішінде Stoßtrupp та таратылды. 1920 жылдардың ортасында Бавария саясатында зорлық-зомбылық кеңінен таралды. Гитлер ықтимал нысана болып табылды. 1925 жылы Гитлер жаңа күзетші бөлімін құруға бұйрық берді, Schutzkommando (қорғау командасы). Бөлім Sturmstaffel (шабуыл жасағы) деп аталды және қарашада Schutzstaffel деп өзгертілді, ол SS деп қысқартылды. 1933 жылға қарай SS шағын күзетші бөлімінен 50 000-нан астам адамнан тұратын құралымға дейін өсті. Жаңа күзетші бөлімін құру туралы шешім қабылданды, ол тағы да Stabswache деп аталды, ол негізінен 1-ші SS Standarte-ден шыққан адамдардан құралды. 1933 жылы бұл бөлімге Зепп Дитрих басшылық етті, ол 17 наурызда SS Stabswache Berlin құрамына 117 адамды іріктеді. Бұл бөлім рейхс-канцлерліктегі әскери күзетшілерді алмастырды. Осы алғашқы топтан үш адам дивизия командирлері, кем дегенде сегіз адам полк командирлері, он бес адам батальон командирлері, ал отыздан астам адам Waffen SS-те рота командирлері болды. 117 адамдық алғашқы ротадан он бір адам рыцарь крестіне ие болды, ал қырық адам батылдығы үшін алтынмен әшекейленген неміс кресімен марапатталды. 1933 жылдың соңында тағы екі оқу бөлімі құрылды: 10 мамырда SS Sonderkommando Zossen және 8 шілдеде SS Sonderkommando Jüterbog. Бұл сол кезде әскери дайындықтан өткен жалғыз SS бөлімдері болды. Оқушылардың көп бөлігі әскер қатарынан келді. 1933 жылдың 3 қыркүйегінде екі Sonderkommando Дитрих басшылығымен Берлиндегі SS Sonderkommando болып бірікті. Олардың міндеттерінің көп бөлігі Гитлердің резиденцияларында, қоғамдық оқиғаларда және рейхс-канцлерлікте күзеттік міндеттерді атқаруды қамтыды. 1933 жылдың қарашасында, сыра залы төңкерісінің 10 жылдығында, Sonderkommando митингіге және төңкеріс кезінде қаза тапқан нацистік партия мүшелерінің естелік рәсіміне қатысты. Салтанатты шара барысында Sonderkommando мүшелері Гитлерге жеке адалдығын ант етті. Соңында бөлім жаңа атау алды, "Leibstandarte Adolf Hitler" (LAH). Leibstandarte термині ішінара Leibgarde-ден алынған – "Корпус күзеті" немесе әскери жетекшінің жеке күзеті ("Leib" = әдеби "дене, торсо") – және Standarte: Schutzstaffel (SS) немесе Sturmabteilung (SA) термині полк мөлшеріндегі бөлім үшін, сондай-ақ гербтік тудың белгілі бір түрі (Standard) үшін неміс сөзі.

Кеңейту

1934 жылғы 13 сәуірде СС басшысы Генрих Гиммлер Лейбстандарте Адольф Гитлер (ЛАГ) бөлімін «Лейбстандарте СС Адольф Гитлер» (ЛССАХ) деп қайта атауға бұйрық берді. Гиммлер атауға СС әріптерін қосты, бұл бөлімнің SA немесе армиядан тәуелсіз екенін нақты көрсету үшін. ЛССАХ «Ұлттық-социалистік» бөлім деп белгіленді, ол ақырында Waffen SS-тің элиталық танк дивизиясына дейін өсті. Дитрих номиналды түрде Гиммлерге бағынғанмен, шын мәнінде командир болып, күнделікті басқаруды жүзеге асырды. 1934 жылы SA штаб бастығы Эрнст Рём өзінің күшті SA үшін үлкен саяси ықпал етуді жалғастырды. Гитлер SA-ны тәуелсіз саяси күш ретінде жою қажет деп шешті және ЛССАХ-қа тиісті операцияға дайындалуға бұйрық берді. ЛССАХ Юрген Вагнер мен Отто Райхтың басқаруымен екі рота құрды, бұл құрылымдар 30 маусымда Мюнхенге жеткізілді. Гитлер Мюнхенге жақын Бад-Вайзеедегі Хансельбауэр қонақ үйінде өтетін жиынға SA-ның барлық жетекшілерін шақырды. Гитлер Сепп Дитрихпен және ЛССАХ-тан келген бір бөліммен бірге 30 маусымда Рёмнің тұтқындалуын жеке бақылау үшін Бад-Вайзееге барды. Кейіннен, шамамен сағат 17:00-де Дитрих Гитлерден ЛССАХ-қа «атқыштар отрядын» құру және белгілі бір SA жетекшілері ұсталып отырған Стадельхайм түрмесіне бару туралы бұйрық алды. Сол жерде, түрме ауласында, ЛССАХ атыс жасағы SA-ның бес генералын және бір полковнигін атып өлтірді. Берлинде тағы да бірнеше «сатқынды» Лейбстандарте бөлімшесі атып тастады. 1 шілдеде Гитлер Гёринг пен Гиммлермен Рёмды өлім жазасына кесуге келісті. Нацистер «Рём төңкерісі» деп атаған, бірақ кейін «Ұзын пышақтар түні» деп белгіленген оқиғада ЛССАХ роталары Гестапо мен Гёрингтің Landespolizeigruppe-імен бірге «өлім отряды» операцияларын жүргізді. Келесі бірнеше күн ішінде сотсыз кем дегенде 85 адам, ал ықтимал тізім екі есе көп адамды қамтыды. Бұл әрекет SA-ны әлсіретіп, Рёмнің Гитлер басшылығына төнген қауіпін жойды. Олардың көрсеткен ерлігі үшін ЛССАХ және Landespolizeigruppe General Göring полк деңгейіне дейін кеңейтілді және моторизацияланды. Сонымен қатар, СС енді SA құрамына кірмейтін тәуелсіз ұйымға айналды. ЛССАХ Нюрнберг митингілерінде көптеген құрмет сақшыларын қамтамасыз етті және 1935 жылы Саар аймағын қайта басып алуға қатысты. 1935 жылғы 6 маусымда ЛССАХ армиямен ұқсас униформа кию үшін далалық сұр түсті униформаны ресми қабылдады. Кейіннен ЛССАХ Аншлюс аясында Австрияға шабуыл жасады және 1938 жылы Судет аймағын басып алуға қатысты. 1939 жылға қарай ЛССАХ үш жаяу әскер батальоны, артиллерия батальоны, танкке қарсы, барлау және инженерлік бөлімшелері бар толыққанды жаяу әскер полкіне айналды. Богемия мен Моравияны аннексиялауға қатысқаннан кейін ЛССАХ «Infanterie Regiment Leibstandarte SS Adolf Hitler (mot.)» деп қайта аталды. 1939 жылдың ортасында Гитлер СС дивизиясын құруға бұйрық бергенде, Лейбстандарте өз бөлімін құруға тағайындалды, бұл СС Verfügungstruppe (SS VT) (SS Standarte Deutschland, SS Standarte Germania және SS Standarte Der Führer) бөлімдерінен ерекшеленді. 1939 жылдың тамызындағы Польша дағдарысы бұл жоспарларды тоқтатты және ЛССАХ XIII армия корпусына қосылуға бұйрық берілді, ол Оңтүстік армиялар тобының бір бөлігі болып, Польшаға шабуылға дайындалып жатты. Лейбстандарте дивизиясының символы оның алғашқы командирі Йозеф «Сепп» Дитрихтің құрметіне скелет кілті болды (Дитрих неміс тілінде скелет кілті немесе құлып ашатын құралды білдіреді); ол сақталды және кейіннен I СС танк корпусының символы ретінде өзгертілді.

Польшаға шабуыл

Польшаға шабуылдың алғашқы кезеңдерінде ЛССАХ 17-ші жаяу әскер дивизиясына қосылды және оңтүстік қанатын қорғау міндеті берілді. Полк неміс әскерінің қанаттарына шабуыл жасауға тырысқан поляк атты әскер бригадаларымен бірнеше шайқастарға қатысты. Лодзь қаласына жақын Пабианицеде ЛССАХ поляк 28-ші жаяу әскер дивизиясының және Волынск атты әскер бригадасының бөлімдерімен жақын арада шайқасты. Наурыз барысында бұл бөлім ауылдарды өртеп жіберумен танылды. Сонымен қатар, ЛССАХ мүшелері көптеген поляк қалаларында қырқындар жасады, оның ішінде Блоньеде 50 еврейді өлтіру, ал Злочевте 200 азаматты, оның ішінде балаларды автоматтан атып тастау. Болеславце, Торзенец, Говорово, Млава және Влоцлавек қалаларында да оқ атылды. Пабианицедегі сәттілікке жеткеннен кейін ЛССАХ Варшава маңындағы аймаққа жіберілді және сол кездегі генерал-майор (бригадир генерал) Георг Ханс Рейнхардт басқаратын 4-ші танк дивизиясына қосылды. Бөлім қоршауда қалған поляк бөлімшелерінің қашуына жол бермеу және басқа поляк әскерлерінің бұзуға жасаған бірнеше әрекеттерін тойтаруға қатысты. Польшаға қарсы жеңіс жылдам болғанына қарамастан, тұрақты армия ЛССАХ және SS VT бөлімшелерінің өнімділігіне қатысты алаңдаушылық білдірді, себебі олардың шығындары армия бөлімшелеріне қарағанда жоғары болды.

Францияға шабуыл

1940 жылдың басында LSSAH толыққанды тәуелсіз моторизацияланған жаяу әскер полкіне дейін кеңейтілді және құрамына «Штурмгешуц» (Шабуылдық зеңбірек) батареясы қосылды. Полк «Fall Gelb» операциясының басталуына орай Нидерланд шекарасына жөнелтілді. Оның міндеті – Нидерландқа жерден шабуыл жасауда алғы шепте болу, IJssel өзеніндегі маңызды көпірді басып алу, Греббебергтегі (Греббелин) қорғаныс желісіне шабуыл жасау және генерал-оберст Курт Студенттің 7-ші әуе десант дивизиясымен, 7. Flieger Division және 22. Luftlande Infanterie Division әскерлерімен байланыс орнату болды. 1940 жылдың 10 мамырында Франция мен Нидерландтарға қарсы шабуыл басталды. Сол күні LSSAH Нидерланд шекарасын өтіп, Зутфенге жақын жердегі IJssel өзенінен өтуді қамтамасыз етті, өйткені олардың мақсатты көпірі бұзылған екен. Келесі төрт күнде LSSAH-тың қақпасы ашылып, Роттердамға кірген кезде оның бірнеше сарбаздары кездейсоқ оқ атып, генерал Студентті ауыр жарақаттады. Роттердам капитуляциялағаннан кейін LSSAH Гаагаға бет алды, 15 мамырда 3500 нидерланд әскериін соғыс тұтқыны ретінде ұстады. 15 мамырда Нидерландтың капитуляциялағаннан кейін полк Францияға көшірілді. Арас шайқасындағы британдықтардың қарсы шабуылынан кейін LSSAH, SS Verfügungs дивизиясымен бірге Дюнкерк айналасындағы периметрді ұстап тұру және қоршауда қалған британдық экспедициялық корпусы мен француз әскерлерін қамтитын қапты тарылту үшін жөнелтілді. LSSAH Дюнкерктен оңтүстік-батысқа қарай 15 шақырым жерде Aa каналы бойымен, Уоттен маңындағы одақтастардың қорғаныс желісіне қарама-қарсы орналасты. Сол түні ОКВ британдық экспедициялық корпусының тұтқындалуына байланысты алға жылжуды тоқтатуға бұйрық берді. LSSAH түні бойы күтіп отырды. Бірақ келесі күні, 25 мамырда, Гитлердің бұйрығына бағынбастан, Дитрих өзінің 3-ші батальонына каналдан өтіп, британдық артиллерия бақылаушылары полкке қауіп тудыратын Уоттенберг биіктігін басып алуға бұйрық берді. Олар биіктерге шабуыл жасап, бақылаушыларды ығыстырды. Дитрихтің осы қарсылығы үшін айыптаудың орнына, оған Темір Салибының рыцарь айқасы табысталды. 26 мамырда неміс әскерлерінің алға жылжуы жаңадан басталды. 28 мамырға қарай LSSAH Дюнкерктен он шақырым қашықтықтағы Вормхут ауылын басып алды. Капитуляциядан кейін 2-ші батальонның сарбаздары, Royal Warwickshire Regiment, сондай-ақ басқа бірліктер (оның ішінде француз сарбаздары) Вормхут пен Эскелбекке жақын Ла Плейн-о-Буадағы сарайға әкелінді. Сол жерде SS Hauptsturmführer Вильгельм Мохнке басқаратын LSSAH 2-ші батальонының әскерлері Вормхут қырғынын жасады, нәтижесінде 80 британдық және француз әскери тұтқыны қаза тапты. Қырғын болғанына күмән жоқ болғанымен, Мохнке қатысу деңгейін анықтау мүмкін емес; оған ешқашан ресми айып тағылмады және сотқа берілмеді.

Югославия мен Грекияға шабуыл

1940 жылғы 22 маусымда Батыс науқаны аяқталғаннан кейін LSSAH алты айды Метсте (Мозель) өткізді. Ол бригада құрамына дейін (6500 адам) кеңейтілді. LSSAH-қа қосылған бөлімшелердің арасында "Flak батальоны" және StuG батареясы болды. Жаңа туды Генрих Гиммлер 1940 жылғы қыркүйек айында табыс етті. 1940 жылдың соңғы айларында полк Мозель өзенінде Англияға шабуыл жасау үшін «Seelöwe» операциясына дайындық ретінде десанттық шабуылдарды жаттықтырды. Люфтваффе Ұлыбритания шайқасында сәтсіздікке ұшырап, жоспарланған шабуыл тоқтатылғаннан кейін, LSSAH 1941 жылғы ақпан айында Грекия мен Югославияға жоспарланған шабуылдың бөлігі болған «Marita» операциясына дайындық үшін Болгарияға ауыстырылды. Операция 1941 жылғы 6 сәуірде Югославияның оңтүстік-орталық бөлігіне, әсіресе Белградқа әуеден бомбалау арқылы басталды, бұл үлкен қирауға және мыңдаған құрбанды мен жараланғандарға әкелді. 12 сәуірде LSSAH Югославия астанасына кіргеннен кейін, 9-шы тандық дивизияның бағытын ұстанды, ол генерал-полковник Георг Штумменің XL тандық корпусының құрамында болды. LSSAH Битова маңындағы шекарадан өтіп, көп ұзамай грек территориясына еніп кірді. LSSAH 10 сәуірде Вевиді басып алды. SS Sturmbannführer Курт Майердің күшейтілген барлау батальонына (Aufklärungs Abteilung), LSSAH Вевиден оңтүстік-батысқа қарай Клейсура өткелінен қарсылықты тазарта беру және шегініп бара жатқан грек және британдық әскерлерін кесіп тастау үшін Кастория аймағына дейін жылжу тапсырылды. Қатты қарсылыққа қарамастан, Майердің бөлімшесі өткелді басып алды. Бригада Вевиден оңтүстікке қарай орналасқан Клиди өткелін тазалауға қатысты, оны грек, австралиялық, британдық және жаңа зеландиялық әскерлер қорғады. Австралиялық артиллерия офицері немістердің «белсенділігін» – «біздің жаяу әскерімізге дейін жүк машиналарын айдап, әскерді түсіріп отырғанын» жазды. Неміс әскері артиллерия оғынан жолдан шығып, екі күннен астам уақыт бойы қатты қарсылыққа тап болды. 12 сәуірдің таңында немістер шабуылды қайта бастады, ал түстен кейін өткел тазартылды. Екі өткелдің түсуімен грек Эпир армиясының негізгі қарсылық желісі бұзылды, ал науқан жаудың қашуына жол бермеу үшін шайқасқа айналды. 20 сәуірде Пинд тауларындағы 1524 метрлік (5000 фут) Метсовон өткелінде болған шайқастан кейін грек Эпир армиясының командирі бүкіл күшін Дитрихке тапсырды. Британдық әскерлер Грецияда қалған жалғыз одақтас күштер болды және олар Коринт каналы арқылы Пелопоннеске қарай шегінді. 26 сәуірде LSSAH Патрас шығанағына жетті, ал шегініп бара жатқан британдық әскерлерді кесіп тастау үшін Дитрих өзінің полкіне шығанақты кесіп өтіп, Пелопоннестегі Патрас қаласын басып алуды бұйырды. Көлік кемелері болмағандықтан, LSSAH балық аулау кемелерін тартып алып, сәтті кешіп өтті, бірақ ауыр жабдықтарының көп бөлігін қалдыруға мәжбүр болды. 30 сәуірде британдық әскерлердің соңғысы тұтқындалды немесе қашып кетті. LSSAH Афинадағы жеңіс шеруіне қатысты. «Marita» операциясынан кейін LSSAH-қа Оңтүстік армия тобының күштеріне қосылу үшін солтүстікке бару бұйрығы берілді, олар «Barbarossa» операциясын бастауға дайындалып жатқан болатын.

Кеңес Одағына шабуыл

Марта операциясы кезінде LSSAH-ның көрнекті табыстарынан кейін Гиммлер оны дивизия деңгейіне көтеруге бұйрық берді. Полкқа моторизациялық көліктер беріліп, «SS дивизиясы (mot.) «Лейбштандарте СС Адольф Гитлер» деп қайта аталды. Ол мамырдың ортасында Чехословакияға қайта ұйымдастыру үшін жіберілді, содан кейін Герд фон Рундштедт басқаратын Оңтүстік армия тобының құрамында Польшада Барбаросса операциясына дайындалуға бұйрық берілді. Кеңес Одағына басып кірудің басталуына дейін барлық жабдықтарды жеткізуге және оны толыққанды дивизия деңгейіне жеткізуге уақыт жетпеді, сондықтан жаңа «дивизия» күшейтілген бригада деңгейінде қалды. Оның кеңеюі мен дамуы жоғары сатыдағы басшылықтың алаңдаушылығын тудырды. ОКХ Бас штабының бастығы Франц Халдер 20 маусымда: «SS «Адольф Гитлер» уақытында дайын болмайды. Жол табандары 22 маусымда кетеді, қалғандары 25 маусымға дейін кетпейді», – деп жазды, содан кейін келесі күні үмітпен: «SS «Адольф Гитлер» материалдық жағдайы жақсарды, дивизия уақытында дайын болуы мүмкін». Халдердің үмітіне қарамастан, LSSAH XIV танк корпусына қосылған резервте ұсталды. Сол күні, 12 қыркүйекте, 11-армияның қолбасшысы ұшақ апатында қаза тапты, ал Гитлер Эрих фон Манштейнге қолбасшылық міндетін тапсырды. Манштейн жағдайды қолға алуға бес күн жұмсады, ал Қырымды тазалау операциясы 17 қыркүйекте басталды. Манштейн LSSAH-ты негізгі шабуылға дайындалған кезде диверсия жасау үшін қолданды, оны жақсы мүмкіндіктерді пайдалану үшін қолдануды жоспарлады, бірақ қызу қарсы шабуылға тап болған «Татар орқашына» шабуыл жасауға мәжбүр болды және он күн бойы кеңес қорғанысын бұза алмады. 1941 жылдың 8 қазанында LSSAH Мариупольдің маңызды портын басып алды, кеңес әскерлерін күтпеген жерден шабуылдады. Қазан айында LSSAH солтүстікке Румынияның 3-армиясына қарсы кеңес шабуылдарына қарсы осьтік шекараны нығайтуға көмектесу үшін қайтарылды, содан кейін қараша айының соңында басып алынған Дондағы Ростов қаласы үшін ауыр шайқастарға қатысты. Онда LSSAH 10 000-нан астам совет әскерін тұтқынға алды. Алайда, жыл соңына қарай кеңес қарсылығы күшейген сайын, неміс әскерлерінің шабуылы баяулады. Қысқы қарсы шабуылдардың күшті қысымымен LSSAH және Оңтүстік армия тобы Ростовтан Миус өзеніндегі қорғаныс шебіне шегінді. Көктемгі лайлы кезең аяқталғаннан кейін, дивизия 1942 жылдың шілде айының соңында басып алынған Дондағы Ростовты қайта басып алу үшін шайқасқа қатысып, «Көк операциясына» (Fall Blau) қосылды. Күші әлсіз болған LSSAH Францияның Нормандия аймағына жаңа құрылған SS танк корпусына қосылу және Panzergrenadier дивизиясы ретінде қайта құру үшін жіберілді.

Харьков қаласы

1942 жылдың қалған бөлігін LSSAH танк-гренадиер дивизиясы ретінде қайта жарақтандырумен өткізді. Гиммлердің және СС Обергруппенфюрер Пауль Хаузердің, СС Панцер корпусының командирінің күш-жігерінің арқасында, LSSAH, Das Reich және Totenkopf үш СС танк-гренадиер дивизиясы толыққанды танк полкімен құрылатын болды, бұрынғыдай тек батальонмен емес. Бұл SS танк-гренадиер дивизияларының іс жүзінде толық құрамды танк дивизиялары екенін білдірді. Дивизияға сондай-ақ тоғыз "Тигр-1" танкы берілді, олар 1-ші СС танк полкінің 13-ші (ауыр) ротасын құрады. Сталинград маңындағы майданның күйреуі және 6-армияның қоршалуы фельдмаршал Эрих фон Манштейннің Дон армиялар тобына қауіп төндірді. Манштейн Харьков маңындағы советтік шабуылды тоқтату үшін күштер сұрады. СС Панцер корпусына Манштейннің күштеріне қосылу үшін шығысқа баруға бұйрық берілді. 1943 жылдың қаңтар айының соңында майданға келген LSSAH, Хаузердің СС Панцер корпусының құрамында Харьков қаласының ішінде және төңірегінде шайқасты. 1943 жылдың наурыз айында дивизия Харьковты қайта басып алуға қатысты. 1943 жылдың 12 наурызында LSSAH солтүстік жақтанғы қала маңындағы советтік қорғанысты бұзып, қала орталығына енді. Күннің соңына қарай дивизия Дзержинский алаңынан солтүстікке қарай екі блокқа жетті. 2-ші танк-гренадиер полкінің 2-ші батальоны советтік снайперлер мен басқа да қорғаушылардан ауыр шығынға ұшырағаннан кейін, кешке қарай алаңды толық қоршады. Алаң басып алынғаннан кейін "Platz der Leibstandarte" деп аталды. Қала түскені туралы жарияланғанына қарамастан, 15 және 16 наурызда ұрыстар жалғасты, неміс бөлімшелері қаланың оңтүстік шетіндегі трактор зауытының кешеніндегі қарсылықтың қалдықтарын тазарды. Қала 17 наурызда басып алынды. Харьковта болған кезде, LSSAH әскерлері қаланың әскери госпиталінде жатқан жаралы совет әскерлерін өлтірді, нәтижесінде жүздеген адам қаза тапты. Сонымен қатар, тұтқынға алынған совет офицерлері мен комиссарлары тұрақты түрде атылып тасталды. Дивизия демалысқа және қайта жарақтандыруға алынды. Дивизия командирі Сепп Дитрих жаңа корпус құруға тағайындалды – 1-ші СС танк корпусы "Лейбштандарте", ал LSSAH жаңа штабқа барлық жоғары шенді офицерлерді ұсынуы керек еді. Сонымен қатар, Гитлер жастарының мүшелерінен жаңа СС дивизиясы құрылатын болды, ал LSSAH барлық полк, батальон және көптеген рота командирлерін қамтамасыз ететін еді. Бұл жаңа дивизия 12-ші СС танк дивизиясы (Гитлерюгенд) болып құрылды.

Шығыс майданда бейбіт тұрғындардың қазасы

Харьков маңындағы шайқастар кезінде Жоахим Пейпердің басқаруындағы бөлімше екі совет ауылының тұрғындары атып өлтірілген немесе өртелгеннен кейін "Шамшырақ батальоны" деген лақап ат алды. Украиналық дереккөздер, соның ішінде сол кезде 14 жастағы куәгер Иван Киселев, 1943 жылдың 17 ақпанында Ефремовка және Семеновка ауылдарындағы өлтірулерді сипаттады. 12 ақпанда LSSAH Ваффен-СС әскерлері екі ауылды басып алды, онда шегініп келе жатқан совет әскерлері екі СС офицерін жаралады. Жауап ретінде, бес күннен кейін LSSAH әскерлері 872 ер адам, әйел және баладан құралған топты өлтірді. Олардың 240-ы Ефремовка шіркеуінде тірідей өртелді. "Шамшырақ батальонының" беделі 1944 жылдың тамызында, Sturmbannführer Якоб Ханрайх Францияның Фалаиз қаласының оңтүстігінде тұтқындалып, одақтастармен сұраққа алынған кезде расталды. Ол Пейпердің "ауылдарды өртеп жіберу туралы бұйрықты орындауға ерекше құштар болғанын" айтты. Ханрайх бұрын Лейбштандартеде қызмет еткен, бірақ тұтқындалған кезде Гитлерюгенд СС дивизиясында болды. Қосымша дереккөздер бөлімшенің қатыгездігімен танымал екенін көрсетеді. Одақтастардың тұтқындардың әңгімелерін жасырын жазбаға түсіргенінен алынған келесі мәлімдеме Шығыс майдандағы зұлматтарды сипаттайды. SS Untersturmführer Krämer (SS Division Hitlerjugend-те қызмет еткен кезінде Батыс майданында тұтқындалған) LSSAH-те болған кезінен былай деп еске алды: Мен оны Ресейде Орелде бастан кешірдім. МГ-42 шіркеудің басты дәлізіне орнатылды, [ ] және орыс ерлер, әйелдер мен балалар не болып жатқанын білмей, шіркеуге кіргізілді. Содан кейін оларды бірден МГ-42 мылтығымен атып, үстіне бензин құйып, бүкіл орынды өртеп жіберді.

Фабрикация Операция

LSSAH элементтері Fabrikaktion ("зауыттық іс-қимыл")-ға қатысты, сондай-ақ Großaktion Juden ("Еврейлерге қарсы ірі акция") деп те белгілі. Бұл операция қару-жарақ өнеркәсібінде жұмыс істейтін қалған неміс еврейлерін ұстау мақсатында жүргізілді. LSSAH сарбаздары Гестапоға Берлинде еврейлерді ұстауға көмектесті; адамдар жұмысынан алып, 1943 жылдың 27-28 ақпанында мал вагондарына тиелді. Ұсталғандардың көпшілігі Аушвицте немесе Шығыстағы басқа да лагерьлерде қайтыс болды. 1943 жылдың мамыр айында Ханс Франк Аушвиц тұтқындарынан жиналған 500 сағатты 3-ші СС танк дивизиясы "Тотенкопф" сарбаздарына жіберді.

Курск шайқасы

Көктемгі распутица шабуылдық операцияларды тоқтатты, бұл LSSAH-ға демалуға және қайта дайындалуға уақыт берді. 1943 жылдың маусым айының басында дивизия толықтай қайта жабдықталды және енді СС бригада фюрері Теодор Виштің қол астында болды. Оның броньдық күші 12 Tiger I, 72 Panzer IV, 16 Panzer III және Panzer II, және 31 StuG құрады. 1943 жылдың маусым айының соңында I СС танк корпусының құрылуы Хаузердің СС танк корпусының II СС танк корпусы деп аталуына әкеп соқты. II СС танк корпусы алдағы жазғы шабуылға дайындық мақсатында Белгородқа солтүстікке көшірілді. LSSAH, SS дивизиялары Totenkopf және Das Reich-пен бірге генерал Герман Хоттың 4-ші танк армиясының алғы шебін құрады, оларға Курск шығыңқысының оңтүстік қанатын бұзу міндеті жүктелді. Фельдмаршал Уолтер Модельдің 9-армиясы солтүстік қанатын бұзып, екі күш шығыста Курск қаласының жанында кездесіп, үлкен совет әскерін қоршауға тиіс болды. Шабуыл 5 шілдеде басталды. LSSAH-тың танктері Panzerkeils (қанаттар) түрінде алға жылжуда, көп ұзамай Қызыл Армияның күрделі қорғанысына тап болды, бұл алға жылжуды баяулатты. Лейбштандартедің ауыр ротасының командирі унтерштурмфюрер Майкл Витман шайқастың алғашқы күнінде жаудың сегіз танкін және жеті танкке қарсы пулеметін жойды. 8 шілдеде "Тигрлердің" тағы бір командирі унтершарфюрер Франц Штаудегер Тетеревино қаласында жөндеу жұмыстарын тоқтатты және өз ротасынан бөлінді. Ол жақын маңдағы советтік бронетехникасының қарсы шабуылға дайындалып жатқанын біліп, қауіпке қарсы танкісін жөндеуге асықты. Штаудегер мен оның экипажы жаудың алғы шебін байқап, екі сағат ішінде 17 T-34 танкін жойды. Орыс шабуылы әлсіреген соң, Штаудегер "Тигр" танкымен қарсыластың қанатына шабуыл жасады, оқ-дәрісі бітіп қалғаннан кейін жарылғыш оқтарға көшті. Күннің соңына қарай Штаудегердің "Тигр" танкысы жиырма екі T-34 танкін жойды, осыған байланысты ол рыцарь кресімен марапатталды. 9 шілдеде II СС танк корпусы солтүстікке қарай жылжып, Прохоровка қаласына жақындады. LSSAH қайтадан жетекшілік етті; қазіргі уақытта оның күші 77 бронетранспорт құралына дейін азайды. 2-ші СС танкгренадер полкі бірнеше танктың қолдауымен Прохоровкаға қарай жолға шықты. Түске қарай жаяу әскер Комсомолец мемлекеттік шаруашылығын тазартып, 241.6 биіктігіне шабуыл жасады, оны 10 шілдеде түнде жаулап алды. Келесі күні алға жылжу жалғасты, дивизия Октябрьский мемлекеттік шаруашылығын және 252.2 биіктігін 9-шы гвардиялық әуедесант дивизиясының советтік десантшыларымен ауыр шайқаста басып алды. 12 шілдеде совет әскері 5-ші гвардиялық танк армиясын Прохоровка маңында қарсы шабуылға жіберді. Екі танк корпусы LSSAH-қа қарсы шығып, Октябрьский мемлекеттік шаруашылығы және 252.2 биіктігі маңында немістерге соққы берді. Соңынан болған шайқаста немістер совет әскеріне ауыр шығын келтірді. Советтік қарсы шабуыл неміс әскерінің алға жылжуын тоқтатты, ал дивизия Октябрьскийге кері шегінуге мәжбүр болды. Келесі күні шайқас жалғасты, бірақ советтік шабуылдың басты бағыты LSSAH-тың сол жағындағы Totenkopf дивизиясына ауысты. Прохоровкадағы шайқас әлі де тепе-теңдікте болған кезде, советтік жоғарғы бас қолбасшылығы Орел маңында Кутузов операциясын бастады, бұл Гитлердің Citadel операциясын тоқтатуға бұйрық берді. II СС танк корпусы кері тартылды. LSSAH 2753 адамдық шығынға ұшырады, оның ішінде 474 қаза тапты. Сонымен қатар, Citadel операциясы кезінде 11 танк жоғалды. Дивизия Италияға Бенито Муссолиниді Бадольо үкіметі құлатып, 1943 жылдың 9-10 шілдесіне қараған түні басталған Сицилияға одақтастардың шабуылы салдарынан туындаған жағдайды тұрақтандыру үшін жіберілді. Дивизия өзінің ауыр техникасын қалдырды, ол Das Reich және Totenkopf дивизияларына берілді.

Италия және кейінгі операциялар

Көлік құралдарымен қайта жабдықталған дивизия 1943 жылдың 8 тамызында По өзенінің жазығына келді. LSSAH-ға Тренто-Верона аймағындағы бірнеше маңызды жол және теміржол түйіндерін күзету міндеті жүктелді. Бірнеше аптадан кейін дивизия Парма-Реджио аймағына көшірілді. Осы кезеңде Лейбстандарте партизандармен бірнеше шайқасқа қатысты. Италия 1943 жылдың 8 қыркүйегінде Одақтастармен келісімге келгенін жариялағаннан кейін, дивизияға жақын маңдағы Корольдік итальян армиясының бөлімшелерін қарусыздауға бұйрық берілді. Бұл 9 қыркүйекте Парма, Кремона және Пьяченцада орналасқан итальяндық әскерлермен болған қысқа, қанды шайқастардан басқа, сәтті аяқталды. 19 қыркүйекке қарай По жазығындағы барлық итальяндық күштер қарусыздалды. Италияда тыл қауіпсіздігін қамтамасыз ету кезінде LSSAH әскерлері Германия басып алғаннан кейін Маджоре көліне қашқан 49 еврей босқынын көл маңында өлтірді. Осы қылмыстар 15-24 қыркүйек аралығында жасалды. Кейбір құрбандардың қол-аяқтары байланып, суға батырылды. LSSAH Истрия түбегіне жіберілді және нацистік қауіпсіздік соғысының аясында бірнеше партизандық операцияларға қатысты. Италияда болған кезеңінде LSSAH толыққанды танк дивизиясы ретінде қайта құрылды және 1-ші СС танк дивизиясы «Лейбстандарте СС Адольф Гитлер» деп қайта аталды. Қарашаның басында дивизияға Шығыс майданға қайта оралуға бұйрық берілді және қарашаның ортасында Житомир аймағына жетті. Дивизия 4-ші танк армиясының құрамындағы XLVIII танк корпусына қарасты, ол Житомир маңындағы шекараны ұстауға тырысты. Қаңтардың соңында дивизия Черкассы аймағына көшірілді, онда ол 1-ші танк армиясының құрамындағы III танк корпусына қосылды. Корпустың құрамында дивизия 1944 жылдың қаңтар-ақпанында Корсунь қапталында қоршауға түскен Оңтүстік армиялар тобының неміс күштерін құтқаруға жасалған әрекетке қатысты. LSSAH-ның көп бөлігі, яғни 41 офицер мен 1188 сарбаз, демалыс және қайта жарақтандыру үшін Бельгияға жіберілді, бірақ бір «Kampfgruppe» артта қалды. 25 наурызда 1-ші танк армиясы Каменец-Подольский қапталында қоршауға түсті. Ұрыс тобы қоршаудан шығу үшін шайқасқа қатысты және 6 сәуірде Бучач маңында II СС танк корпусымен байланысты. LSSAH дивизиясы Бельгияда қайта құрылды және 1944 жылдың 25 сәуіріне қарай толық күшке ие болды.

Батыс майдан

Дивизия қайтадан I СС танк корпусының құрамына көшірілді, ол сол кезде 101 СС ауыр танк батальоны, СС дивизиясы «Гитлерюгенд», СС дивизиясы «Готц фон Берлихинген» және «Панцер Лехр» дивизиясынан тұрды. LSSAH Сене өзенінің солтүстігінде, Па-де-Кале аймағындағы кез келген ықтимал десантқа қарсы тұру үшін орналастырылды, сондықтан алғашқы бөлімдер 6 маусымда одақтастар шабуыл жасағаннан кейін ғана Нормандияға жетті. Оның бір бөлігі 27-28 маусым түнінде келді, ал толық дивизия жиналуға тағы бір апта уақыт кетті. 4 шілдеде I СС танк корпусы қайта құрылды, енді ол LSSAH және «Гитлерюгенд» дивизияларынан тұрды. Олардың алғашқы қатысқан шайқасы – одақтастардың «Виндзор» операциясы аясында Карпике ауылы мен әуежайын қорғау болды. Одан кейін «Чарнвуд» және «Юпитер» операциялары сияқты бірнеше одақтастардың шабуылдары жүрді. 12 шілдеде LSSAH Каеннің оңтүстік секторын, батыста Мальтоттан шығыста Каен-Фалаиз жолына дейін ұстады. 14-15 шілде түнінде LSSAH 272-ші жаяу әскер дивизиясымен ауыстырылды және Ифс пен Синтео арасындағы Каен-Фалаиз жолы бойындағы жиналыс аймағына қайтарылды.

Гудвуд операциясы

Британдық "Гудвуд" операциясы 1944 жылдың 18-20 шілдесі аралығында өтті. Британдық VIII корпусы үш бронедивизиясымен бірге неміс әскері бақылап тұрған Бургебус қырқасын, сондай-ақ Бреттевиль-сюр-Лайзе мен Вимонт арасындағы аймақты жаулап алу мақсатымен шабуылға шықты. Операцияға дейін 2500 ұшақ үш сағат бойы бомбалау жүргізді. "Гудвуд" алдындағы дивизия күші 59 "Panzer IV", 46 "Panther" және 35 "StuG III" танктерінен тұрды. II/1 СС танк полкі, Гарсель маңында орналасқан, британдықтарға Сольерде шабуыл жасау бұйрығын алды. 13 "Panther" танкін Бургебусқа қарай жылжытқанда, бөлімше 60 британдық танкпен шайқасып, олардың 20-сын жойып, Сольерді басып алды. Сағат 12:00-де I/1 СС танк полкінің "Panther" батальоны британдық 11-ші бронедивизияның 29-шы бронедивизиясымен ұрысқа түсті. LSSAH жасағы Фалаизден фронтқа жедел жеткізілді, онда олар резервте сақталған еді. Олар 17:00-де 21-ші танк дивизиясымен бірлесіп қарсы шабуылға көшіп, сол жақтан британдықтардың шабуылын тоқтатты. Британдықтар 19 шілде күні шамамен сағат 13:00-де шабуылды қайта бастады, олар шабуылды жалғастыру үшін күштерді жеткізіп алды. Олар неміс әскерінің алдыңғы бөлімшелерінің бір бөлігін басып өтіп, сағат 16:00-де Бургебус қырқасына жақындады. Олар қырқада орналасқан "Leibstandarte" пантераларының отына түсті. 12-ші СС танк дивизиясының қосымша күштері оң жақтан шамамен сағат 15:00-де келді. Ал, канадалықтар Verrières Ridge шайқасында және "Operation Spring" операциясында (суретті қараңыз) шабуыл жасады, онда LSSAH бірқатар одақтас дивизиялармен, соның ішінде гвардиялық бронедивизиясымен, 7-ші бронедивизиясымен, 2-ші және 3-ші канадалық дивизияларымен кездесті.

"Лютич" операциясы

1944 жылдың 25 шілдесінде генерал Омар Брэдли басқаратын АҚШ күштері "Кобра" операциясы барысында неміс қорғанысын бұзып, Бретаньге енді. Гитлер кез келген шегінуге тыйым салып, XLVII танк корпусының күштерімен – 2-ші танк дивизиясы, LSSAH бөлімшесі, "Das Reich" SS дивизиясы және 116-шы танк дивизиясы – "Lüttich" операциясы деген кодты атаумен қарсы шабуылға түсуге бұйрық берді. Шабуыл жоспары Мортеннің шығысындағы 30-шы жаяу әскер дивизиясына шабуыл жасап, содан кейін американдық қорғанысты кесіп, жағалауға жеткенше үлкенді-кішілі шабуылдар жасауды көздеді. АҚШ жауабына 4 тамызға дейін "Lüttich" операциясының жоспарларын ашып көрсеткен "Ultra" барлау мәліметтері көмектесті. Осының нәтижесінде Брэдли АҚШ-тың 9-шы әуе күштері мен Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінен әуеде қолдау ала алды. LSSAH және басқа дивизиялар 7 тамызда шабуылға шықты. Шабуылға 1-ші SS танк полкі, екі мотоатқыштар батальоны, бір жауынгерлік инженерлік ротасы және дивизияның зениттік артиллерия батальоны жұмылдырылды. Сол таңертең ауа райы ұшуға қолайсыз болды, бұл одақтастардың мүмкіндіктерін шектеді. "Das Reich" SS дивизиясы Мортенді қайта басып алды, ал Жоахим Пейпер басқаратын бронетехникалық шабуыл тобы Бурлопинге жетті, бірақ АҚШ-тың қарсы шабуылдары мен әуе шабуылдары салдарынан тоқтауға мәжбүр болды. Көптеп кемітілген дивизия АҚШ, Канада және Польша күштерімен Falaise қапшығында қоршалып қалды. Кейбір LSSAH бөлімшелері 22 тамызда барлық танктері мен артиллериясын қалдырып, қапшықтан бұзып шықты. Дивизия Нормандия кампаниясында 5000 сарбазды жоғалтты. Франциядан шегіну кезінде LSSAH және "Hitlerjugend" SS дивизиясының әскери қызметшілері Таво және Пломион қалаларында 34 француз азаматын өлтірді.

Арденне шабуылдары

Арденн шабуылы (16 желтоқсан 1944 – 25 қаңтар 1945) – Бельгия, Франция және Люксембургтің орманды Арденн аймағы арқылы жүргізілген маңызды неміс шабуылы. Немістер бұл шабуылды Unternehmen Wacht am Rhein ("Рейн өзеніндегі қарақшыл") операциясы деп атады. "Бұлжа" – немістердің одақтастардың шабуыл бағытына жасаған алғашқы енуі, сол кездегі газеттерде жарияланған карталарда көрсетілгендей. I СС танк корпусына қарасты LSSAH құрамасын қазір басқарып отырған Вильгельм Мохнке операцияның алғы шебінде болды. Нацистік Германиядағы отын тапшылығы LSSAH құрамасының көліктеріне жеткілікті отын болмауына себеп болды. 16 желтоқсанда операция басталды, онда SS Obersturmbannführer Йоахим Пейпердің Kampfgruppe тобы Мёз өзеніне қарай жылжуды бастады.

Малмеди қырғыны

Пайпер шабуылдың бірінші күні Муа өзеніне жетуі тиіс еді. Бірақ Ланзерат қырқасындағы барлау взводы оны шамамен бір күндіке кешіктірді. Содан кейін, Эльсенборн қырқасынан 99-шы жаяу әскер дивизиясын ығыстыра алмағандықтан, оңтүстікке қарай балама жолға бұрылды. 17 желтоқсан күні сағат 07:00-де бөлім Бюллингендегі АҚШ отын қоймасын басып алып, батысқа қарай жолға түспей тұрып отынмен қамтамасыз етті. 12:30-да Бауннез ауылының жанында, Малмеди және Линьевиль қалалары арасындағы биіктікте, Пейпердің «Кампфгруппасы» АҚШ-тың 7-ші бронетанкті дивизиясының 285-ші далалық артиллериялық бақылау батальонының колоннасына кездесті. Ұзақ соққан шайқастан кейін американдықтар қарсылық көрсетуді тоқтатты. Бұрын тұтқынға алынған басқа американдықтармен (барлығы 127 адам) бірге олар қаруларын тапсырып, жол торабына жақын далада тұруға жіберілді, онда немістер оларды автоматтары мен тапаншаларымен жаппай атқылады. 84 қаза тапқан адамның 41-і жақыннан тапаншамен басқа оқталған, ал 6-сы бас сүйегі сындырылып өлтірілген. Неміс әскері бірнеше сағат бойы өлімге қимылдап, аман қалғандарды атып өлтірді. Зерттеуші Дэнни С. Паркер Пайпер немесе оның бірінен шешім қабылданғанын айтады. Тұтқындарды атуға СС офицерінен бұйрық келгені туралы ешқандай жазба жоқ. Оқиға туралы хабар одақтас әскер қатарында жылдам тарады. Пейпердің «Кампфгруппасына» кірген тұтқынға алынған СС әскерлері соғыс аяқталғаннан кейін Малмеди қырғынына қатысқандары үшін сотқа тартылды. Көптеген кінәлілер асылуға үкім шығарылды, бірақ үкімдер жеңілдетілді. Пайпердің өзі де осы қырғынға қатысқандығы үшін он бір жылға түрмеге жабылды. 18 желтоқсанда Пейпер Ставелотқа кірді, бірақ американдық қорғаушылардан күшті қарсылыққа тап болды. Оларды жеңе алмағандықтан, қалада кішірек күш қалдырып, өзінің күшінің басым бөлігімен Трои-Понтс көпіріне бет алды, бірақ ол жерге жеткен кезде американдық инженерлер оны бұзған еді. Содан кейін Пейпер Ла-Глейз ауылына, одан әрі Стоумонтқа бағытталды. Сол жерде, Пейпер жақындағанда, инженерлер көпірді жарылыспен қиратты. Американдық қорғаушылар бекініп, дайын тұрды. 19 желтоқсанда американдықтар нашар қорғалған Ставелотты қайта басып алған кезде Пейпердің әскері негізгі неміс күштерінен және жабдықтаудан үзіліп қалды. Стоумонттағы жағдай үмітсіз болғандықтан, Пейпер Ла-Глейзге шегінуге шешім қабылдады, онда ол қорғанысын ұйымдастырып, неміс күштерінің келгенін күтті. Бірақ күш келмегендіктен, 23 желтоқсанда Пейпер неміс шекарасына бұрылуға шешім қабылдады. «Кампфгруппа» әскерлері көліктері мен ауыр жабдықтарын тастап кетті, бірақ көптеген әскерлер қашып құтыла алды. Күннен күнге жаудың қарсылығы күшейіп, алға жылжу барлық майданда тоқтатылды. Неміс жоғарғы басшылығы 1945 жылдың 1 қаңтарында жаңа шабуылды бастауға бұйрық берді. Бірақ сол кезде одақтастар күштерін қайта топтастырып, немістердің кез келген шабуылына тойтарыс беруге дайын болды. Операция ресми түрде 1945 жылдың 27 қаңтарында аяқталды, ал үш күннен кейін Мохнке СС бригада фюреріне өкіметтік деңгейде көтерілді. LSSAH және I СС танк корпусы Венгрияға жіберілді. Мохнке әуе шабуылында жарақат алды. Оның орнына 1945 жылдың 15 ақпанынан бастап Ото Кумм СС бригада фюрері жаңа дивизия командирі болып тағайындалды.

Вераттың өлтірілуі 11

Арденн шайқасы кезінде 3./SS PzAA1 LSSAH әскерлері Верет ауылында 333-ші артиллериялық батальоннан он бір афроамерикандық сарбазды тұтқынға алды. Кейіннен тұтқындар атып тасталып, екі айдан кейін олардың денелері одақтас әскерлермен табылды. Сарбаздардың саусақтары кесілген, аяқтары сындырылған, және кем дегенде біреуі әріптесінің жарасын байлауға тырысқанда атылған.

" Көктемгі ояну " операциясы

"Көктемгі ояну" операциясы (1945 жылдың 6 наурызы – 1945 жылдың 16 наурызы) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс әскерлері жүргізген соңғы ірі шабуыл. Ол 1945 жылдың 6 наурызында құпия түрде басталды. Неміс күштері Венгрияда, Балатон көлі маңында шабуылға шықты. Бұл аймақта Остік державалардың қолда бар соңғы мұнай қоры орналасқан еді. Операцияға Батыс майдандағы Арденн шабуылынан қайтарылған көптеген неміс бөлімшелері қатысты, оның ішінде 6-шы СС танк армиясы және LSSAH. "Көктемгі ояну" операциясы неміс тарапы үшін сәтсіз аяқталды. Бір апта ішінде алғашқы табыстар кеңес әскерлерінің күшті қарсы шабуылымен тоқтатылды. Қызыл Армияның басым күші кез келген қорғанысты мүмкінсіз етті, бірақ Гитлер жеңіске қол жеткізуге болатынына сенді. "Көктемгі ояну" операциясының сәтсіздігінен кейін Сепп Дитрихтің 6-шы СС танк армиясы кезең-кезеңмен Вена аймағына шегінді. Немістер Вена шабуылы деп аталатын шайқаста, қалаға жылдам жетіп келе жатқан Қызыл Армияға қарсы қорғаныс позицияларын дайындады. Немістер Венаны ұстай алмады, ол 13 сәуірде кеңес әскерлерінің бақылауына өтті. Бұл жеңіліс Гитлердің 6-шы СС танк армиясының командирі Сепп Дитрихке берген Ärmelstreifen (Манжет белгілерінің бұйрығы) немесе "қолға тағатын белгі ордеріне" әкелді. Гитлер әскерлердің "жағдай талап еткендей күреспегенін" мәлімдеді. Намыссыздық белгісі ретінде Гитлер қатысқан Вафен-СС бөлімшелеріне манжет белгілерін (немісше Ärmelstreifen) алып тастауға бұйрық берді. Дитрих бұйрықты орындаудан бас тартты және оны әскерге жеткізбеді. Хайнц Гудерианның сөзіне сүйенсек, көптеген манжет белгілері бұрыннан алынып тасталған; кейін ол Лейбштандарте, Тотенкопф, Хоэнштауфен және Дас Райх дивизияларынан бөлімше белгілерін қауіпсіздік мақсатында алып тастағанын жазды.

Берлин шайқасы

[[Файл:Лейбстандарте казармасының үстіндегі АҚШ туы.jpg|thumb|1945 жылдың 4 шілдесінде Лейбстандарте казармасында Берлиндегі АҚШ туы көтерілді; алдыңғы планда Кеңес құрмет сақшылары.