Кіріспе

Саяхатшының керек-жарақтарын сақтау контейнері

Багаж немесе чемодан – саяхат кезінде жолаушының жеке заттарын сақтауға арналған сөмкелер, кейстер және контейнерлерден тұрады. Қазіргі заманғы саяхатшыдан киім-кешек, гигиеналық құралдар, ұсақ-түйек заттар мен сапарға қажетті нәрселер салынған пакеттер болуы мүмкін. Саяхаттан оралғанда жолаушылар естеліктер мен сыйлықтар әкеледі. Кейбір адамдар үшін багаж және оның стилі иесінің әулеті мен мәртебесін көрсетеді. Багаж – заттарды сапар барысында қорғау үшін жасалған, қатты қабығы немесе берік жұмсақ материалы бар құрылым. Багаждың ішінде заттарды бекітуге көмектесетін бөлімдер немесе ұялар жиі кездеседі. Жүкті тасымалдауды жеңілдету үшін көбінесе тұтқалар қарастырылған, ал кейбір багаждарда дөңгелектер және/немесе телескоптық тұтқалар немесе тасымалдауға арналған баулар болады. Багаж (чемодан емес), немесе багаж колоннасы – сонымен қатар, әскери және жеке заттардан тұратын, көне заманғы армиялармен бірге наурызға шыққан адамдар мен жүктердің тобын білдіруі мүмкін.

Шолу

Багаж уақыт өте келе өзгерді. Тарихи тұрғыдан алғанда, ең көп таралған багаж түрлері – ағаштан немесе басқа да ауыр материалдардан жасалған сандықтар мен қораптар болды. Мұндай багаж кәсіби көшiрушiлер арқылы жiберiлетiн. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, жеке адамның өзi көтере алатын кішкентай, жеңiл чемодандар мен сөмкелер басты багаж түріне айналды.

Этимология

Оксфорд ағылшын сөздігінде көрсетілгендей, "baggage" сөзі көне француз тіліндегі "bagage" (байлау мағынасындағы "baguer" сөзінен) немесе "bagues" ("түйіндер") сөзінен шыққан. Ол "bag" сөзімен де байланысты болуы мүмкін. Сондай-ақ, Оксфорд ағылшын сөздігінің мәліметінше, "luggage" сөзі бастапқыда ауыр әрі қолайсыз багажды білдірген және "lug" етістігі мен "-age" жұрнағынан пайда болған.

Ерекшеліктері

Құлыптар Құлыптардың бірнеше мақсаты бар; олар адал емес әуежай қызметкерлерін тоқтатуға және жүктерді тасымалдау кезінде жабық күйде ұстауға көмектеседі. 2003 жылдан бері көптеген құлыптар, багажға орнатылған, Travel Sentry әзірлеген TSA Lock стандартын қолданады, бұл АҚШ Көлік қауіпсіздігі басқармасына оларды ашуға мүмкіндік береді. Кеңейтілетін жүк қораптары – көбірек зат салу үшін ашылатын және кеңейтілетін чемодандар.

Доңғалақтар

Багаж тасымалдағыштар – жүктерді уақытша орналастыруға немесе оларға уақытша бекітілетін, жеңіл салмақты дөңгелекті арбалар – кем дегенде 1930 жылдарға дейін бар еді, мысалы, АҚШ патенті 2,132,316 «Багаж тасымалдағыш» (өтініш 1937 ж., жарияланған 1938 ж.) Энн В. Ньютонға тиесілі. Олар келесі онжылдықтарда жақсартылды, бұл Герберт Эрнест Мингоның 1948 жылғы АҚШ патентінде («жабдықтар, чемодандар және т.б. үшін ұстау құрылғысы») көрініс тапты. Кент Р. Костикян 1949 жылы (жарияланған 1953 ж.) «жүк таситын арба» және «жүк таситын арбаның тіреуіші» үшін АҚШ патенттерін алды. Дегенмен, дөңгелектер чемоданнан тыс орналасқан. Дөңгелекті багажға арналған патенттер – 1887 жылғы дөңгелекті қорапқа және 1945 жылғы дөңгелекті чемоданға – жарияланды, бірақ олар коммерциялық сәттілікке жете алмады. Бірінші дөңгелекті чемоданды сол кезде АҚШ-та тұратын француз инженері Морис Партиот ойлап тапты. Патент 1949 жылдың 8 наурызында № 2 463 713 ретінде тіркелді. Бірақ өнертапқыш өтінішті жалғастырмады және патент 1967 жылы күшін жойды. Бернард Д. Садоу 1970 жылы «Rolling Luggage» деп аталатын, ресми түрде АҚШ патенті 3,653,474 ретінде танылған жылжымалы багажға патент беру арқылы алғашқы коммерциялық дөңгелекті чемоданды жасады. Екі жылдан кейін, 1972 жылы Бернард Д. Садоу дөңгелекті чемоданға патент алды, ол сәттілікке ие болды. Патент өтініші әуе саяхатының өсуін және «багажды тасымалдау әуе жолаушылары үшін ең үлкен қиындыққа айналды» дегенді негіздеме ретінде келтірді. Кейіннен, ұзын тұтқасы бар тік тұрған екі дөңгелекті чемодандар, төрт дөңгелекті, бос бағытталған, бірақ бір орында тоқтатылатын «Садоу» стиліндегі чемодандар танымал болды. Бұл құрылғыны 1987 жылы американдық ұшқыш Роберт Плат ойлап тапты және бастапқыда экипаж мүшелеріне сатты. Плат кейіннен оларды коммерцияландырды, саяхатшылар экипаж мүшелері қолданғанын көргеннен кейін қызығушылық танытты және «Rollaboard» сауда белгісімен чемодандарды сататын Travelpro компаниясын құрды. Дегенмен, «rollaboard» және «roll aboard» терминдері жалпы қолданыста. Бастапқыда қол жүгіне арналған (ірі терминал арқылы жүру үшін) болғанымен, атауынан көрінетіндей, ұқсас конструкциялар тіркелген багаж үшін де қолданылады. Соңғы кезде төрт дөңгелекті багаж, әсіресе Samsonite компаниясының 2004 жылғы Silhouette желісінде қолданылғаннан бері танымал болды. Бұл конструкция екі дөңгелекті дөңгелектерге ұқсас, тік бағыты және кері тартылатын тұтқасы бар, бірақ оларды артына емес, жолаушының жанында немесе алдында итеріп жүруге арналған. Оларды көбінесе «спиннер» (айналатын) багаж деп атайды, өйткені олар тік осі бойынша айналуы мүмкін. Садоу дөңгелекті багаждың кеш ойлап табылуын «мачолыққа» байланыстырады, «ерлер дөңгелекті чемодандарды қабылдамайды» дейді. Ал басқалары бұл өнертабыстың кешігуіне «1960 жылдары жүкті арбамен көтеріп жүретін жүк тасушылардың көптігі, кішігірім әуежайларда жол жиегінде жүк түсірудің оңайлығы және сол кездегі ауыр темір дөңгелектер» себеп болды деп есептейді.

Қолмен / қолмен

Жолаушылар көлік ішінде шектеулі мөлшерде кіші сөмкелерді алып жүруге рұқсат етіледі, бұл қол жүгі деп аталады (Солтүстік Америкада көбінесе «carry-on» деп аталады) және құнды заттар мен саяхат барысында қажетті нәрселерді қамтиды. Көбінесе қол жүгін қоюға арналған орындық астындағы кеңістік немесе жоғарыдағы бөлімшелер қарастырылады. Пойыздарда әдетте вагондардың есіктерге жақын ұштарында немесе купелер болған жағдайда орындықтардың үстінде багаж сөрелері болады. Ұшақтарда қол жүгінің мөлшері мен салмағы, сондай-ақ сөмкелердің саны реттеледі. Кейбір әуе компаниялары белгілі бір шектен артық қол жүгі үшін қосымша төлем алады.

Ақылдылық

Ақылды багаж – ішіне орнатылған немесе алынып тасталатын батареясы бар багаж. Ол көбінесе саяхаттауға көмектесетін мүмкіндіктерді қамтиды, соның ішінде GPS арқылы іздеу және электрондық құрылғыларды зарядтауға арналған USB порттары. Кейбір сөмкелерде WiFi желісі және жеке тасымалдану үшін электр дөңгелектері де болады. 2018 жылдың қаңтар айынан бастап, алынып тасталмайтын батареясы бар ақылды багажды ұшақта тегін багаж ретінде тасымалдауға тыйым салынғаннан кейін бірнеше ақылды багаж компаниясы жұмысын тоқтатты.

Талап ету және қайтарып алу

Әуежай терминалдарында багажды алу немесе қайтару аймағы – ұшқында келген жолаушылар ұшақтан түскеннен кейін тіркелген багаждарын алатын орын. Көптеген әуежайлар мен теміржол вокзалдарында багаж жолаушыларға жүк тасымалдау конвейері арқылы беріледі.

Сақтау

Сол жақ багаж, сонымен қатар багаж сақтау немесе сөмке сақтау – жүкті уақытша сақтауға мүмкіндік беретін орын, осылайша оны алып жүру қажеттілігі болмайды. Сол жақ багаж жоғалған багажбен шатастырылмайды. Көбінесе әуежайларда немесе теміржол станцияларында штаттық "сол жақ багаж қабылдау пунктері" немесе қарапайым монетамен немесе автоматтандырылған жеке шкафтар болады. Әлемдегі терроризм қауіптерінің салдарынан соңғы онжылдықтарда осы сияқты қоғамдық сақтау орындарының саны азайды, бірақ экономиканы бөлісу арқасында бұл сала қайта жандануда. Airbnb және жалпы үйде тұрудың қарқынды өсуіне байланысты, қонақүйлер, мейрамханалар және бөлшек сауда дүкендері сияқты жергілікті бизнестердегі бос орынды пайдалана отырып, қысқа мерзімді багаж сақтау қызметтерін ұсынатын бірнеше сервистер пайда болды.

Әскери

Багаж сонымен қатар, көшпенді армиялармен бірге еріп жүретін адамдар мен заттардың, соның ішінде әскери және жеке мүліктердің тобын да білдіре алады. Багаж стратегиялық маңызға ие деп есептелді және оны артқы күзет қорғады. Оның жоғалуы армияның күшін әлсіретіп, рухын түсіретін фактор болып саналды, осыған байланысты Аженкур шайқасы сияқты артқы күзетке шабуылдар жасалды.