Хаарлемдегі Тейлер мұражайы: Өнер, табиғат және ғылым орталығы
Teylers Museum
Тейлер музейі, Нидерланды: өнер, табиғат тарихы, ғылым. Питер Тейлердің мұрасымен құрылған, білім беру және зерттеу орталығы. Қазыналар мен коллекциялар!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нидерландының Харлем қаласындағы өнер, табиғат тарихы және ғылым мұражайы.
Art, natural history, and science museum in Haarlem, Netherlands
Тарих
Питер Тейлер өсиетінде өзінің жинағы мен байлығының бір бөлігін оларды насихаттау үшін қорық құруға жұмсау керектігін көрсетті: Тейлер Stichting. Тейлердің Харлем қаласына қалдырған мұрасы екі қоғамға бөлінді: Тейлерлердің бірінші немесе теологиялық қоғамы (голланд тілінде: Teylers Eerste of Godgeleerd Genootschap), дін тануды зерттеуге арналған, және Тейлерлердің екінші қоғамы (голланд тілінде: Teylers Tweede Genootschap), физика, поэзия, тарих, сурет салу және нумизматикамен айналысуға тиіс болды. Тейлердің өсиетін орындаушылар, Тейлер қорымының алғашқы директорлары, оқу және білім беру орталығын құруға шешім қабылдады. Бір шатыр астында кітаптар, ғылыми құралдар, суреттер, қазбалар және минералдар сияқты қолайлы артефактілердің барлық түрлері орналастырылатын еді. Бұл тұжырым Ағарту дәуірінен тараған революциялық идеяға негізделген: адамдар шіркеу немесе мемлекеттің бұйрусыз, әлемді өздерінен-өздері ашуға қабілетті. Тейлер мұражайын құруда негізін қалаушыларға үлгі болған нәрсе – классикалық антикалық Мусейон: өнер мен ғылымның музаларына арналған «ғибадатхана», сонымен қатар ғалымдардың кездесу орны және түрлі жинақтарды ұйымдастыруға арналған орын ретінде қызмет ете алатын еді.
In his will, Pieter Teyler stipulated that his collection and part of his fortune should be used to establish a foundation for their promotion: Teylers Stichting. The Teyler legacy to the city of Haarlem was split into two societies: Teylers First or Theological Society (Dutch: Teylers Eerste of Godgeleerd Genootschap), intended for the study of religion and Teylers Second Society (Dutch: Teylers Tweede Genootschap), which was to concern itself with physics, poetry, history, drawing, and numismatics. The executors of Teyler's will, the first directors of Teylers Stichting, decided to establish a centre for study and education. Under a single roof, it would house all manner of suitable artifacts, such as books, scientific instruments, drawings, fossils, and minerals. The concept was based on a revolutionary ideal derived from the Enlightenment: that people could discover the world independently, without coercion by church or state. The example that guided the founders in establishing Teylers Museum was the Mouseion of classical antiquity: a "temple for the muses of the arts and sciences" that could also serve as a meeting place for scholars and the venue for various collections.
Овал бөлмесі
1779 жылы Леендерт Виервант Тейлердің үйінің артында "өнер және кітап бөлмесін" жобалауды бастады. Бұл неоклассикалық бөлме, пішінінің ерекшелігінен тез арада Овал бөлме деп аталып кетті, зерттеулер мен оқу үшін арналған еді; мұнда ғылыми тәжірибелер жүргізіліп, қоғамдық демонстрациялар өткізілетін, сондай-ақ кітаптар, суреттер мен гравюралар жұртшылыққа көрсетілетін. Овал бөлме 1784 жылы ашылды, алғашқы директоры ретінде ғалым Мартин ван Марум тағайындалды. Орталықта 18 ғасырға тән минералогиялық коллекция қойылған, ал оның төңірегіндегі витриналарда 18 ғасырдың ғылыми құралдары орналасқан. Көру үшін максималды жарық түсіруге арналған жоғарғы галереяда 12 кіріктірілген кітап сөресі бар, олардың көп бөлігі сол дәуірдің энциклопедиялары мен мерзімді басылымдарын қамтиды.
In 1779, Leendert Viervant started on the design of an "art and book room" behind Teyler's residence. This neoclassical room, whose shape quickly led it to be called the Oval Room, was designed for research and study; here, scientific experiments would be conducted, public demonstrations held, and books, drawings, and prints viewed by the public. The Oval room was opened in 1784, with the scientist Martin van Marum as its first director. A showcase in the centre displays a mineralogical collection from the 18th century and the showcases around hold 18th century scientific instruments. The upper gallery, which was designed to let in the maximum amount of light for viewing purposes, has 12 built in bookcases, largely containing period encyclopaedias and periodicals.
Ұзартулар
Кейінгі ғасырларда мұражай біртіндеп кеңейтілді. Әр жаңа бөлімінің орналасуы сол кездегі түсініктерге сәйкес болды, содан кейін ол көбінесе өзгеріссіз қалды. XIX ғасырда мұражайға қазбалар галереясы ("Gaanderij der Versteeningen", 1888 жылы нумизматикалық кабинетке айналдырылды) және екі сурет галереясы қосылды: 1838 жылы Тейлердің бірінші сурет галереясы және 1892 жылы Сурет галереясы II. 1878 жылы алғашқы жүз жылдығын мерекелеу үшін австриялық архитектор Кристиан Ульрих Спаарнедегі жаңа кіреберіс (қазіргі басты кіреберіс) жобалады. Ол 1885 жылы ашылды. Оның артындағы бөлмелер – аспаптар бөлмесі, I және II қазбалар бөлмелері – Гарлем архитектор А. ван дер Штурдың жобасымен салынды. Сонымен қатар кітапхана кеңейтіліп, 150 орындық зал да қосылды. Бір ғасырдан астам уақыт өткен соң, 1996 жылы Хьюберт Ян Хенкет жобалаған үлкен жаңа қанат салынды. 2002 жылы мұражайға мұражай дүкені мен мультимедиялық бөлме ретінде пайдаланылатын көршілес ғимарат қосылды.
Over the ensuing centuries, the museum was gradually extended. The arrangement of each new part was consistent with the insights of the day; thereafter it remained almost wholly unchanged. In the 19th century, the museum was expanded with a gallery for fossils ('Gaanderij der Versteeningen', in 1888 changed to the Numismatic Cabinet) and two painting galleries: Teylers First Painting Gallery in 1838 and Paintings Gallery II in 1892. In 1878, to mark the first centenary, a new entrance on the Spaarne (the current main entrance) was designed by the Viennese architect Christian Ulrich. It opened in 1885. The rooms behind it – the Instrument Room, and Fossil Room I and, behind it, Fossil Room II – were designed by the Haarlem architect A. van der Steur. At the same time, the library was extended and a 150 seat auditorium was added. Over a century later, in 1996, a large new wing was added; this was the design of Hubert Jan Henket. In 2002, an adjoining property was added to the museum to serve as the museum shop and multimedia room.
Жинақ
Тейлер мұражайының қорындарында қазбалар (кейбіреулері археоптерикс туралы алғашқы жазбалар), минералдар, ғылыми құралдар, медальдар, монеталар және картиналар бар. Музейдің алғашқы директоры Мартинус ван Марум Тейлер мұражайындағы мүмкіндіктерді пайдаланып, статикалық электр энергиясын зерттеуге үлес қосты. Ол мозазавр сияқты қазбаларды зерттеу үшін қазба материалдарын сатып алды. Гидравлика принциптерін көрсету үшін диірмендер мен крандардың модельдерін тапсырыс берді. Табиғат және мәдениет туралы білімді тарату мақсатында, 1784 жылы Джон Катбертсонның Амстердамда (әлемдегі ең ірісі) жасаған ван Марумның үлкен электростатикалық генераторымен қоғамдық тәжірибелер жүргізілді. Дәрістер оқылды және ғылыми әдебиеттер жарияланды. Тейлер мұражайының коллекциясына Микеланджело, Рафаэль, Герчино және Клод Лорреннің туындылары кіреді. Мұражайда Рембрандт пен Адриан ван Остаденің графикалық жұмыстары сақталған. Сурет галереялары голланд романтизмінің және кейінірек Гаага мен Амстердам мектептерінің туындыларын көрсетеді, оның ішінде Баренд Корнелис Кёккк, Андреас Шелфхаут, Корнелис Спрингер, Хендрик Виллем Месдаг, Ян Виллем Пьенман, Антон Маув, Якоб Марис, Ян Хендрик Вайсенбрук, Джордж Хендрик Брейтнер, Йозеф Исраэльс және Исаак Исраэльс сияқты суретшілердің маңызды туындылары бар. 2007 жылы Джон Джеймс Одубонның туындылары қойылды. Екінші қоғамның бастапқы мақсаты зерттеулермен қатар білім беру болды. Ван Марумның қайтыс болғаннан кейін, Тейлер жоғары деңгейдегі ғалымдарды күтімшілер ретінде тартуын жалғастырды. Теориялық физик және Нобель сыйлығының иегері Хендрик Лоренц 1910 жылы Тейлер физика кабинетінің кураторы болып тағайындалды және 1928 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды. Тағайындалған кезде Лоренц ғылыми мансабының шыңында болды және халықаралық физиктер қауымдастығының маңызды тұлғасы еді. Оның басшылығымен Тейлер мұражайы оптика, электромагнетизм, радио толқындары және атом физикасы сияқты әртүрлі салаларда ғылыми зерттеулер жүргізді. Лоренцтің орнын физик және музыкант Адриан Фокер басты. Физик Вандер Йоханнес де Хаас 1920 жылдары консерватор болып жұмыс істеді. Мұражайдың барлық архиві де толығымен сақталған. Олар 1778 жылдан бергі барлық сатып алулар, кеңейтулер, жалақылар және күнделікті шығындар туралы толық тізімдерді, 1789 жылдан бергі келушілер кітаптарының толық тізімдерін және 1778 жылдан бергі мұражай кеңесінің барлық отырыстарының хаттамаларын қамтиды. Мұражай аптасына алты күн жұмыс істейді: сейсенбіден жексенбіге дейін сағат 10:00-ден 17:00-ге дейін.
Teylers Museum holdings include fossils (some are the first ever discovered of Archaeopteryx), minerals, scientific instruments, medals, coins, and paintings. The museum's first director, Martinus van Marum contributed to and used the facilities at Teylers Museum to research static electricity. To study fossils, he purchased fossil material such as the Mosasaurus. To demonstrate the principles of hydraulics, he commissioned models of mills and cranes. To disseminate natural and cultural knowledge, public experiments were conducted, such as those with van Marum's large electrostatic generator built in 1784 by John Cuthbertson in Amsterdam (the largest in the world). Lectures were given and scientific literature published. The collection of Teylers Museum holdings include works by Michelangelo, Raphael, Guercino, and Claude Lorrain. The museum contains graphic work of Rembrandt and Adriaen van Ostade. The Painting Galleries show a collection of works from the Dutch Romantic School and the later Hague and Amsterdam Schools, including major works by Barend Cornelis Koekkoek, Andreas Schelfhout, Cornelis Springer, Hendrik Willem Mesdag, Jan Willem Pieneman, Anton Mauve, Jacob Maris, Jan Hendrik Weissenbruch, George Hendrik Breitner, Jozef Israëls, and Isaac Israëls. In 2007, the works of John James Audubon were displayed. The original mission of the second society included research, as well as education. After the death of van Marum, Teylers continued to attract scientists of high standing as caretakers. The theoretical physicist and Nobel Prize winner Hendrik Lorentz was appointed Curator of Teylers Physics Cabinet in 1910, a position he held until his death in 1928. At the time of his appointment, Lorentz was at the height of his scientific career and was a central figure in the international community of physicists. Under his leadership, the Teylers Museum conducted scientific research in such diverse fields as optics, electromagnetism, radio waves, and atom physics. Lorentz was succeeded by the physicist and musician Adriaan Fokker. Physicist Wander Johannes de Haas served as conservator in the 1920s. The museum's entire archives have also survived intact. They include the complete series of accounts for all acquisitions, extensions, salaries and day to day purchases since 1778, the complete series of visitors' books since 1789, and the minutes of all meetings of the museum board since 1778. The museum is open six days a week; Tuesdays Sundays 10:00 17:00.
Мұралық нысан
Мұражай 1990 жылы Қорғау департаменті жасаған Голландияның 100 ең маңызды мұралық нысандары тізіміне енген. 2011 жылдың 12 желтоқсанында Нидерланд үкіметі оны ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізу үшін ұсынды, бұл ұсыныс мұражайдың көп жылдық тарихы және қоймасын көпшілікке ашық ұстауға жасаған тұрақты әрекеттеріне негізделген. Дегенмен, 2013 жылы ұсыныс қайтарылып алынды.
The museum is on the top 100 Dutch heritage sites list compiled by the Department for Conservation in 1990. It was nominated on 12 December 2011 by the Dutch Cabinet for UNESCO World Heritage Site status, based on its long history as a public knowledge institute and its continued efforts to preserve public access to its collections. However, the nomination was withdrawn in 2013.
Әкімшілік
2022 жылдың 1 қаңтарынан бастап Марк де Бейер мұражай директоры. Бұрынғы директор – Маржан Шарло. Терри ван Друтен мұражайдың өнер жинағының кураторы, ал Триенке ван дер Спек – ғылыми жинақтың, оның ішінде қазбалар, минералдар және кітапхананың кураторы.
Since 1 January 2022, Marc de Beyer is the museum director. The former director is Marjan Scharloo. Terry van Druten is curator of the art collections of the museum, Trienke van der Spek is curator of the scientific collections, including fossils, minerals and the library.