Кіріспе

Натаниел Хоторнның 1860 жылғы романы "Мраморлы фаун: немесе Монте Бени романсы", сондай-ақ британдық "Трансформация" деген атпен де белгілі, Натаниел Хоторнның төрт маңызды романының соңғысы болып табылады және 1860 жылы жарық көрді. Американдық Азамат соғысының алдында жазылған "Мраморлы фаун" оқиғалары Италияның фантастикалық аймағында өтеді. Роман ертегі, пастораль, готикалық роман және саяхат нұсқаулығы элементтерін біріктіреді.

Кейіпкерлер

Бұл роман төрт басты кейіпкерге: Мириам, Хилда, Кенион және Донателлоға арналған. Мириам – тағдыры белгісіз әдемі суретші. Роман барысында ол Ева, Беатрис Ценци, Джудит және Клеопатра сияқты көптеген әйелдермен салыстырылады. Мириамды өмір бойы қуатын, оның "жаман рухы" саналатын құпиялы, қауіпті адам преследейді. Хилда – күнәсіз көшіруші. Ол Мариямен және ақ көгершінмен теңестіріледі. Оның қарапайым, өзгермейтін моральдық принциптері, нәзік жүрегіне қарамастан, оны қатал қылыққа итермелейді. Мириам мен Хилда жиі қарама-қарсы қойылады. Кенион – рационалистік гуманизмді бейнелейтін мүсінші. Ол Хилдаға романтикалық сезіммен қарады. Монте-Бени графы Донателло Адаммен салыстырылады және Мириамға ғашық. Донателло Праксителдің мәрмәр Фаунына керемет ұқсайды, ал роман кейіпкерлердің граф ежелгі Фаунның ұрпағы болуы мүмкін деген оймен ойнайды. Алайда Хоторн романның соңғы тарауларында да, постскриптісінде де нақты жауап бермейді.

Жазу және жариялау тарихы

1852 жылы "Блитадель романсын" жазғаннан кейін, Хоторн, сол кезде елуге жуып қалған болатын, Ливерпульде (Англия) американдық консулы қызметіне тағайындалды және 1853 жылдан 1857 жылға дейін осы қызметті атқарды. 1858 жылы Хоторн мен оның әйелі София Пибоди отбасымен Италияға көшіп, бір жарым жыл бойы саяхат жасады. 1858 жылдың басында Хоторн Римдегі Капитолий мұражайындағы Палаццо Нуовода Праксителдің фаунына қарап, роман жазуға шабыттанды. Хоторн қолжазбаны бастады және оны Конкорд, Массачусетс штатындағы үйінде, "The Wayside" деген жерде аяқтауды жоспарлады. Бірақ, ол Англияға қайтып келді және 1860 жылдың шілдесіне дейін сонда болып, кітапты толығымен қайта жазды. 1859 жылдың 10 қазанында ол американдық баспагері Джеймс Филдске жазған хатында әйелінің оқыған бөлігіне қатты риза екенін және "оның туралы өте құштарлықпен айтады. Егер ол авторын ұнатпаса, романды осылай ұнатуы маған үлкен жігер берер еді. Мен де (шүкіршілік етемін) оны кейде өте жоғары бағалаймын, бірақ кейде оны ең зұлым ақымақтық деп ойлаймын". София әпкесі Элизабет Пибодиге күйеуінің реакциясы әдеттегідей екенін жазды: "Әдеттегідей, ол кітапты ешқандай құндысы жоқ деп санайды. Ол әрбір кітабын аяқтағаннан кейін бірден жек көреді". Кітап 1860 жылдың соңында Америка мен Англияда бірдей жарияланды; британдық басылымның атауы "Трансформация: немесе Монте Бени романсы" болды. Баспагерлер бұл атауды Хоторнның тілегіне қарсы таңдады. Екі атау да бүгінгі күні Ұлыбританияда қолданылып келеді. Хоторнға үш томды толтыратын кітап жазуға шақырылғандықтан, сыншылардың алаңдатып немесе жалықтыратын деп тапқан ұзақ сипаттамаларды қосты. Аяқталуының түсініксіздігіне байланысты шағымдар Хоторнның екінші басылымға түсіндірме қосуына себеп болды.

Сыни жауап

Ральф Уолдо Эмерсон романды "муш" деп атады, бірақ Джеймс Рассел Лоуэлл оны ұнатты және оны христиандық теңеу ретінде жоғары бағалады. Көптеген адамдар соңына түсініксіздікпен қарағанмен, сын-пікірлер көбінесе жағымды болды. Уильям Дин Хауэллс кейінірек былай деп жазды: "Бәрі оқыды, көбінесе оның ашық бітпеген соңына қайғырып, бірақ жазушы өмірінде бір рет қана үміттене алатын толық құрмет пен мақтауды оған берді". Досы және сыншысы Эдвин Перси Уиппл, Хоторн басқа ештеңе жазбаса да, "Мәрмәр фаун" оны ағылшын тілінде жазу шебері ретінде көрсететінін атап өтті.

Ықпал

Мрамор фауны Х.П. Лавкрафттың "Белгісіз Кадаттың арман іздеуі" туындысына әсер еткендігі айтылады. "Мрамор фаун" - Уильям Фолкнердің 1924 жылы жарық көрген өлеңдер жинағының атауы.

Бейімделулер

1977 жылы роман RAI телеканалының өндірісімен және Сильверио Бласидің режиссерлігімен үш бөлімді итальяндық мини-сериалға көшірілді. Роман 1996 жылы аяқталған Элен Бендердің музыкасы және Джессика Тредвейдің либреттосымен операға бейімделді.