Кіріспе
Умберто Эконың тарихи романы, 1980 жылғы итальяндық роман.
the 1980 Italian novel
«Гүлдің аты» (il ˈnoːme della ˈrɔːza) – итальяндық автор Умберто Эконың 1980 жылы жарық көрген тұңғыш романы. Оқиға 1327 жылы Италиядағы монастырдағы тарихи құпиялы қылмысқа толы, сонымен қатар көркем әдебиетте семиотика, библиялық талдау, орта ғасырлар тарихы және әдебиет теориясын байланыстыратын интеллектуалды жұмбақ. 1983 жылы Уильям Уивер бұл романды ағылшыл тіліне аударған. Роман бүкіл әлем бойынша 50 миллионнан астам данада сатылып, ең көп таралған кітаптардың біріне айналды. Ол көптеген халықаралық сыйлықтар мен наградаларға ие болды, соның ішінде 1981 жылғы Стрега сыйлығы және 1982 жылғы Prix Médicis сыйлықтары. «Le Monde» журналының «Ғасырдың 100 кітабы» тізімінде 14-орынды иеленді.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
1327 жылы францискандық монах Вильгельм Баскервилл және оның көмекшісі Адсо Мелк Солтүстік Италиядағы бенедиктин абатханасына теологиялық дау-дамайға қатысу үшін келеді. Аббатхана папа Иоанн XXII мен францискандар арасындағы елшілердің кедейлігі мәселесі бойынша дау-дамайда бейтарап жер ретінде пайдаланылуда. Аббатхананың монахтары жақында ағаларының бірі Адельмо Отрантоның күмәнді өліміне ұшырады, ал аббат Уильямдан (бұрынғы инквизитор) оқиғаны тексеруді сұрайды. Сұраныс барысында Уильям аббатхананың ең ескі монахтарының бірі, Бургостық Хорхемен күлімсіреудің рұқсат етілуі туралы пікірталас өткізеді, оны Хорхе Құдайдың орнатқан тәртібіне қауіп ретінде қарастырады. Келесі күні тағы бір монах, Сальвемектік Венеций, шошқа қаны бар ыдыстан өлі табылды. Тілі мен саусақтарында улы заттар бар. Уильям Адельмоның гомосексуалистік махаббат үшбұрышының бір бөлігі болғанын біледі, оған кітапханашы, Хилдесхаймнің Малахи және Малахидің көмекшісі Арундельдің Беренгар да қатысты. Бұл қастандық туралы тек Хорхе мен Венециус білген. Малахияның тыйым салғанына қарамастан, Уильям мен Адсо аббатхананың лабиринтті кітапханасына кіреді. Олар кітапханада әлемнің шетінен шыққан деп есептелетін finis Africae деп аталатын жасырын бөлме бар екенін біледі, бірақ оны таба алмайды. Скрипториумда олар Венантиус үстелінен кейбір құпия жазбалармен бірге кітап табады. Біреу кітапты тартып алады, олар оны іздейді. Келесі күні монахтар Беренгардың жоғалып кеткеніне таңғалады және Уильям аббатханада екі бұрынғы Дулциниан бар екенін біледі (Ворагинскийдің Ремиджиосы, аббатхананың жер асты үйі және деформацияланған монах Сальваторе). Адзо кешке кітапханаға жалғыз келеді. Кітапханадан ашкана арқылы шығып бара жатқанда, ол ауыл қызымен жыныстық қатынасқа түседі. Уильямға өкінгеннен кейін Адсо кінәсін мойындамай, босатылады. Төртінші күні Беренгар әбатхананың моншасынан суға батып өлді. Оның саусақтары мен тілінде Венантиуста табылғанға ұқсас дақтар бар. Енді папаның делегациясы келіп жетті, олардың басшысы - бас инквизитор Бернард Гуи. Салваторе шаруа қызына алғашқы махаббат сиқырын салуға тырысып жатқанын байқайды, ал Бернард оларды екісін де сиқыршылық пен ересь үшін тұтқындайды. Келесі күні дау-дамай күні болады. Северин аббатхананың шөп дәрігері Вильямға монахтың назарын аударатын "қасиетті кітапты" тапқанын айтады, бірақ Вильям бұл табылғанды дау аяқталғанға дейін зерттей алмайды. Уильям мен Адсо Севериннің зертханасына келгенде, олар оның ауыр армилярлық сферамен ұрып-соғылған бас сүйегін өлі табады. Олар жоғалған кітапты іздеп бөлмені аралап, бірақ таба алмайды. Ремиджио қылмыс орнында табылды және Бернард оны тұтқындады, ол "еретикті" төрт адам өлтіруде айыптайды. Ремиджио азаптаумен қорқытып, мойындады. Ремиджио, Сальваторе және шаруа қызын алып кетеді және олар өлімге кесілген деп санайды. Жорж монастырьдегі соңғы қайғылы оқиғаларға жауап ретінде антихристтің келуі туралы апокалиптикалық уағыз айтады. Келесі күні таңертең Малахи өліп, саусақтары мен тілі қара түске айналады. Абат Вильямның қылмыстарды шешудегі сәтсіздіктеріне қатты қайғырып, келесі күні абатханадан кетуін бұйырады. Сол түні Уильям мен Адсо кітапханаға тағы бір рет кіріп, Венециус жұмбағын шешіп, Африканың финисіне кіреді. Олар Хорхедің тыйым салынған бөлмеде күтіп тұрғанын байқайды. Уильям қазірдің өзінде шешімге келді. Беренгар Адельмоға жыныстық қатынас жасау үшін Африканың бар екендігін ашты. Адельмо осы күнәлі келісімге кінәлі деп санап, өз-өзіне қол жұмсады. Венантиус құпияны естіп, оны Хорхе бөлмеде жасырып қойған сирек кездесетін және құнды кітапты иемденуге пайдаланды. Ол өзінің оқырманның саусағын жауып, оны бұрамын деп ойлаған. Венантиустың денесін Беренгар тауып алады, ол ашудан қорқып, кітапты талап етуден және оның уынан өлгенге дейін шошқа қанына құйып тастайды. Кітапты Северин тауып алады, бірақ Хорхе оны Уильямға берместен бұрын оны өлтіру үшін Малахиді бұғаулап алады. Малахи Хорхедің кітап мазмұнын зерттеуге тыйым салған ескертуіне құлақ аспай, қайтыс болды. Бұл кітаптың өзі, қазір Хорхеге қайтып оралды, Аристотельдің күлкі қасиеттерін талқылайтын "Поэтикасының" жоғалған екінші жартысы. Хорхе Уильямның тұжырымдарын растайды және өлім Аян кітабында сипатталған жеті кернейге сәйкес келетінін және сондықтан Құдайдың жоспарының бір бөлігі болуы керектігін атап, өзін ақтады. Кезекті тағы екі өлім аяқталад�...