Кіріспе
Итальяндық композитор және дирижер
Бруно Мадерна (туған тегі Бруно Гроссато, 21 сәуір 1920 – 13 қараша 1973) – итальяндық композитор, дирижер және академиялық оқытушы.
Өмір
Мадерна Венецияда Бруно Гроссато болып дүниеге келді, бірақ кейін анасының есімін – Катерина Каролина Мадернаны қабылдады. Төрт жасында атасынан скрипканы ойнауды үйрене бастады. "Атам егер скрипкада ойнасаң, кез келген нәрсені жасай аласың, тіпті ең ірі қылмыскер де бола аласың дейтін. Скрипкада ойнасаң, жұмақта орныңды алдын ала кепілдік бересің". Бала кезінде әкесінің шағын эстрадалық тобында бірнеше аспапта (скрипка, барабан және аккордеон) ойнады. Бала кезінде тамаша дарын иесі болғандықтан, отызыншы жылдардың басында ғана емес, скрипкалық концерттер орындап қана қоймай, оркестрлік концерттерде де дирижерлік етті: алдымен Миландағы Ла Скала оркестрімен, содан кейін Триест, Венеция, Падуа және Верона қалаларында. Ол еврей дінінің өкілі болған. Төрт жасында жетім қалған Мадернаны Верона қаласынан келген бай әйел Ирма Манфреди асырап алды, ол оған сапалы музыкалық білім алуға жағдай жасады. 1935 жылдан 1937 жылға дейін Ариго Педроллодан гармония және музыкалық композициядан жеке сабақтар алды, ал 1937 жылдан 1940 жылға дейін Рим консерваториясында Алессандро Бустиниден композицияны оқыды. Сондай-ақ, Италияда заманауи музыканы тарату мақсатындағы концерттер сериясы – Incontri musicali. Кейінгі әйелі, Дармштадттан келген жас актриса Беат Кристина Копникпен Мадернаның үш баласы болды. Лучано Берионың (дауыс пен оркестр үшін "Calmo") шығармасы да бар. Эрл Браунның Мадернаның естелігіне арналған "Центерлеу" шығармасы Мадернаның "Бірінші гобой концертінен" қысқаша үзіндімен аяқталады.
Жұмыс
Мадерна барлық жанрларда көптеген музыка жазды: аспаптық, камералық, концерттер және электрондық музыка, сондай-ақ театр мен радиоға арналған қосымша музыканың көптеген шығармалары, ал ерте музыканың транскрипциялары мен редакциялары да оның еңбектерінің ішінде. Мадернаның шығармашылығының ядросында бірнеше концерттер тұр, оның ішінде скрипкаға, екі фортепианоға, екі солист фортепианоға және флейта мен оркестрге арналған концерттер бар. Ол әсіресе гобойға қызығушылық танытты, барлығы үш концерт жазды: біріншісі 1962–63 жылдары, ал келесі екеуі 1967 және 1973 жылдары жарық көрді. Басқа да маңызды оркестрлік шығармаларға Aura және Biogramma (екеуі де 1967 жылғы) және төрт перкуссияшы мен төрт оркестрлік топқа арналған Quadrivium (1969 жылғы Роян фестивалінде тұсаукесері өткен) жатады. Джузеппе Синополи 1979 жылы Солтүстік Германия радиосының симфониялық оркестрімен осы үш шығарманы жазды. Мадернаның 1944–1946 жылдар аралығында жазылған "Реквиемі" 2009 жылы қайта жаңғырылып, орындалды; американдық композитор Вирджил Томсон 1946 жылы осы шығарманың аяқталмаған нұсқасын көріп, оны шедевр деп бағалады. Бруно Мадерна сонымен қатар сегіз фильм мен екі деректі фильмге музыка жазды. Соңғысы 1968 жылы Джулио Квестидің "La morte ha fatto l'uovo" триллері үшін жазылған. Оның "Сатирикон" операсының тұсаукесері 1973 жылы өтті. Мадерна, әрине, электрондық музыка, эксперименталды музыка және авангард музыка сияқты жанрларда да көрнекті композитор болды. Оның флейта, цимбалдар және магнитофон таспасы үшін жазылған Musica su due dimensioni шығармасы, 1952 жылы Дармштадт жаңа музыкасының жазғы курсында тұсаукесері өткен, композитордың акустикалық және электрондық дыбыстарды біріктіруінің ең алғашқы мысалдарының бірі болып табылады.