Кіріспе

Италиялық дирижер

Карло Мария Джулини (9 мамыр 1914 – 14 маусым 2005) – итальяндық дирижер. Бес жасында скрипкада ойнай бастаған Джулинидің музыкалық білімі Италияның ең көрнекті консерваториясы – Римдегі Санта-Чечилия консерваториясында 16 жасында оқумен одан әрі дамыды. Алғашқыда ол виола және дирижерлік мамандықтарын оқыды, содан кейін, емтихан нәтижесі бойынша, Санта-Чечилия Ұлттық академиясының оркестріне қабылданды. Екі жыл өткен соң дирижерлік сайыста жеңіске жеткенімен, ол пацифист болғанына қарамастан, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскерге шақырылуға мәжбүр болғандықтан жүлдесін – дирижерлік мүмкіндікті пайдалана алмады. Соғыс аяқталуға жақын, ол азаттыққа дейін жасырынды, немістермен бірге күресуден жалтарды. Жасырынып жүргенде ол сүйіктісі Марчеллаға үйленді, олар 1995 жылы ол қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді. Олардың үш баласы болды. 1944 жылы азаттыққа қол жеткеннен кейін, ол сол кезде Аугустео оркестрі (қазіргі Санта-Чечилия оркестрі) деп аталған оркестрді басқаруға шақырылды. Сондықтан, көршілердің көпшілігі неміс диалектісінде сөйледі, ал ол естіген жергілікті музыка көбінесе австриялық/тирольдік болды. Ол қалалық оркестрдің өзіне қатты әсер еткенін еске алады. 1928 жылы көрнекті итальяндық скрипкашы/композитор Реми Принсипе (1889–1977) Болцанода концерт берді және Джулиниді емтиханға шақырды, содан кейін оны Италияның ең көрнекті консерваториясы – Римдегі Санта-Чечилия консерваториясында оқуға шақырды. Джулини екі жылдан кейін, 16 жасында онда оқуға кірді. Ол Принсипеден виола, Алессандро Бустиниден (1876–1970) композиция және Бернардино Молинариден дирижерлік сабақтарын алды. 18 жасында, отбасының кірісін толықтыру үшін (Ұлы депрессиядан кейін азайғандықтан), ол сол кезде Италияның ең алдыңғы қатарлы оркестрі – Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia оркестрінің виола бөліміне емтихан тапсырды. Ол емтиханды ұтып алғанын және оркестрдің соңғы скрипкашысы болатынын естігенде қуаныштан жылағанын есіне алады. Олмен бірге тамаша дирижерлер Бруно Вальтер, Вильгельм Фуртвенглер, Рихард Штраус, Виктор де Сабата, Фриц Райнер, Пьер Монте, Игорь Стравинский және Отто Клемперер жұмыс істеді. Оның алғашқы қоғамдық өнері Вальтердің жетекшілігімен Брамстың бірінші симфониясы болды. Джулини сұхбат берушілерге Бруно Вальтердің мейірімді мінез-құлқын жақсы көретінін айтты, оның айтуынша, ол әрбір музыкантты маңызды сезіндіретін қабілетке ие болған.

Мансап

1940 жылы Джулини дирижерлық байқауда жеңімпаз атанды, оның жүлдесі – Санкт-Чечилия оркестрін басқару мүмкіндігі болды. Бірақ концерт алдында Джулини Италия армиясына шақырылып, екінші лейтенант етіп Хорватия майданына жіберілді. Дегенмен, бейбітшілікке берілгендігі және фашизм мен Бенито Муссолиниге қарсы қатыгез оппозициясының арқасында ол ешқашан адамдарға қару қолданған жоқ. 1942 жылы Римде 30 күндік демалысында ол 1938 жылдан бері танысқан Марселла де Жироламиге (1921–1995) үйленді; олар оның өмірінің соңына дейін, 53 жыл бірге болды. 1943 жылдың қыркүйегінде Италия мен одақтас әскерлері арасындағы келісімге қол қойылды, бірақ нацистік оккупация Римді тастаудан бас тартты. Джулинидің итальяндық командирі әскерлеріне нацистермен бірге күресуге бұйрық берді. Бірақ Джулини оның орнына жасырынуды жөн көрді. Ол әйелінің ағасының үйінің астындағы туннельде екі досымен және нацистерден қашып, тұтқындалудан және депортациядан қорқынып жасырған еврей отбасысымен тоғыз ай өмір сүрді. Рим қаласының әр жерінде оның суреті мен аты жазылған плакаттар ілініп, оны көріп қалуға атып өлтіру туралы ескерту жазылған. 1944 жылдың 4 маусымында одақтастар Римді азат еткеннен кейін, фашизммен байланысы жоқ дирижерлердің бірі болған Джулини 1944 жылдың 16 шілдесінде өткен Академияның фашизмнен кейінгі алғашқы концертіне жетекшілік етуге таңдалды. Концерт бағдарламасында Брамстың 4-ші симфониясы орындалды, оны ол жасырынып жүрген кезде зерттеген. Бұл шығарма оның мансабында ең көп орындалған туындысы болды – барлығы 180 рет орындалды. Джулини 1944 жылы Рим камералық оркестрімен жұмыс істей бастады және 1946 жылы оның музыкалық директоры болды. Сондай-ақ 1944 жылы Римдегі RAI (Италия радиосы) оркестрінің ассистент дирижері болып жұмыс істеді, ал 1946 жылы бас дирижер болып тағайындалды. Төрт жылдан кейін ол Милан радио оркестрін құруға қатысты және 1946 жылдан 1954 жылға дейін олармен, сондай-ақ RAI Рим оркестрімен бірге жұмыс істеді.

Белгілі жазбалар

Джулинидің ең танымал опералық жазбаларына 1959 жылы Филармония оркестрі мен хорымен Моцарттың «Фигароның үйлену тойы» және «Дон Джованни» операларын EMI үшін жазған нұсқалары, сондай-ақ 1955 жылы Мария Калласпен бірге Вердидің «Травиата» операсын тікелей эфирде жазғаны кіреді. Ол Вердидің «Реквиемі» мен «Төрт қасиетті шығармасын» да жазды, олар жоғары бағаланды. Танымал оркестрлік жазбаларға Дебюссидің «Теңіз» және «Ноктюрндері», Дворжактың 9-шы симфониясы мен Чайковскийдің 6-шы симфониясы Филармония оркестрімен, Мусоргскийдің «Көрмедегі суреттер», Брамстың 4-ші симфониясы және Малердің 1-ші және 9-шы симфониялары Чикаго симфониялық оркестрімен, Бетховеннің 3-ші және 5-ші симфониялары, Шуманның 3-ші симфониясы Лос-Анджелес филармониясымен, Малердің «Жер туралы ән» Берлин филармониясымен, Брамстың төрт симфониясы мен неміс реквиемі, Антон Брукнердің 7-ші, 8-ші және 9-шы симфониялары Вена филармониясымен, Дворжактың 7-ші және 9-шы симфониялары Амстердам Корольдік Концертгебау оркестрімен және Шуберттің 8-ші және 9-шы симфониялары Бавария радиосының симфониялық оркестрімен жазылған. Бұл дискілердің көпшілігі Deutsche Grammophon лейблі үшін жазылды. Оның 1969 жылы Британ Корольдік Альберт залында жазған Бриттеннің «Соғыс реквиемі» тікелей эфирде жазылып, BBC Legends жазбасы ретінде қолжетімді, және «Gramophone» сыйлығының иегері атанды.