Кіріспе
Ақша басудан түскен пайда ортағасырлық жер иелігі жүйесі
the medieval land ownership system
Seigniorage '/s//eɪ//n//j//ər//ɪ//dʒ/, also spelled seignorage or seigneurage , is the difference between the value of money and the cost to produce and distribute it. The term can be applied in two ways:
Seigniorage derived from specie (metal coins) is a tax added to the total cost of a coin (metal content and production costs) that a customer of the mint had to pay, and which was sent to the sovereign of the political region. Seigniorage derived from notes is more indirect; it is the difference between interest earned on securities acquired in exchange for banknotes and the cost of printing and distributing the notes. "Monetary seigniorage" is where sovereign issued securities are exchanged for newly printed banknotes by a central bank, allowing the sovereign to "borrow" without needing to repay. Monetary seigniorage is sovereign revenue obtained through routine debt monetization, including expansion of the money supply during GDP growth and meeting yearly inflation targets. A one ounce Gold American Eagle will have as much of the alloy as needed to contain a total of one ounce of gold (which will be over one ounce). Seigniorage is earned by selling the coins above the melt value in exchange for guaranteeing the weight of the coin. Under the rules governing the monetary operations of major central banks (including the United States Federal Reserve), seigniorage on banknotes is the interest payments received by central banks on the total amount of currency issued. This usually takes the form of interest payments on treasury bonds purchased by central banks, putting more money into circulation. If the currency is collected, or is otherwise taken permanently out of circulation, the currency is never returned to the central bank; the issuer of the currency keeps the seigniorage profit by not having to buy back worn out currency at face value.
Сейньораж, сондай-ақ сеньораж немесе сеньораж деп те жазылады, – ақшаның құны мен оны өндіру және тарату құны арасындағы айырмашылық. Бұл термин екі түрлі жолмен қолданылуы мүмкін:
the medieval land ownership system
Seigniorage '/s//eɪ//n//j//ər//ɪ//dʒ/, also spelled seignorage or seigneurage , is the difference between the value of money and the cost to produce and distribute it. The term can be applied in two ways:
Seigniorage derived from specie (metal coins) is a tax added to the total cost of a coin (metal content and production costs) that a customer of the mint had to pay, and which was sent to the sovereign of the political region. Seigniorage derived from notes is more indirect; it is the difference between interest earned on securities acquired in exchange for banknotes and the cost of printing and distributing the notes. "Monetary seigniorage" is where sovereign issued securities are exchanged for newly printed banknotes by a central bank, allowing the sovereign to "borrow" without needing to repay. Monetary seigniorage is sovereign revenue obtained through routine debt monetization, including expansion of the money supply during GDP growth and meeting yearly inflation targets. A one ounce Gold American Eagle will have as much of the alloy as needed to contain a total of one ounce of gold (which will be over one ounce). Seigniorage is earned by selling the coins above the melt value in exchange for guaranteeing the weight of the coin. Under the rules governing the monetary operations of major central banks (including the United States Federal Reserve), seigniorage on banknotes is the interest payments received by central banks on the total amount of currency issued. This usually takes the form of interest payments on treasury bonds purchased by central banks, putting more money into circulation. If the currency is collected, or is otherwise taken permanently out of circulation, the currency is never returned to the central bank; the issuer of the currency keeps the seigniorage profit by not having to buy back worn out currency at face value.
Металл монеталардан (специден) алынған сеньораж – монетаның жалпы құнына (металл құрамы мен өндіріс шығындарына) монетахана клиенті төлейтін және саяси аймақтың билеушісіне жіберілетін салық. Банкноталардан түсетін сеньораж көбінесе жанама болады; ол банкноталарға айырбастау үшін алынған бағалы қағаздар бойынша алынатын пайыздар мен банкноталарды басып шығару және тарату шығындары арасындағы айырмашылық. "Монетарлық сеньораж" – мемлекеттік бағалы қағаздардың орталық банк арқылы жаңа басылған банкноталарға айырбасталуы, бұл мемлекетке қайтару қажеттілігінсіз "қарыз алуға" мүмкіндік береді. Монетарлық сеньораж – ЖІӨ өсімі кезінде ақша ұсынымын кеңейту және жылдық инфляциялық мақсаттарды орындау сияқты, әдеттегі борышты монеталандыру арқылы мемлекеттік кіріс алу. Бір унциялық алтын «Американдық бүркіті» монетасында алтынның жалпы бір унциясын қамту үшін қажетті қорытпа мөлшері болады (бұл бір унциядан астам). Сейньораж монетаның салмағына кепілдік беру үшін, оның құйма құнынан жоғары бағамен сату арқылы қол жеткізіледі. Ірі орталық банктердің (АҚШ Федералдық резервтік жүйесі сияқты) ақша операцияларын реттейтін ережелеріне сәйкес, банкноталар бойынша сеньораж – орталық банктердің эмиссиядағы валютаның жалпы сомасы бойынша алатын пайыздық төлемдері. Бұл көбінесе орталық банктер сатып алған мемлекеттік облигациялар бойынша төленетін пайыздар түрінде болады, бұл айналымға көбірек ақша енгізеді. Егер валюта жиналса немесе айналымнан мұңкіндіксіз алынса, ол орталық банкке қайтарылмайды; валюта эмитені тозған валютаны номиналды құны бойынша қайта сатып алу қажеттілігінсіз сеньораж табысын сақтайды.
the medieval land ownership system
Seigniorage '/s//eɪ//n//j//ər//ɪ//dʒ/, also spelled seignorage or seigneurage , is the difference between the value of money and the cost to produce and distribute it. The term can be applied in two ways:
Seigniorage derived from specie (metal coins) is a tax added to the total cost of a coin (metal content and production costs) that a customer of the mint had to pay, and which was sent to the sovereign of the political region. Seigniorage derived from notes is more indirect; it is the difference between interest earned on securities acquired in exchange for banknotes and the cost of printing and distributing the notes. "Monetary seigniorage" is where sovereign issued securities are exchanged for newly printed banknotes by a central bank, allowing the sovereign to "borrow" without needing to repay. Monetary seigniorage is sovereign revenue obtained through routine debt monetization, including expansion of the money supply during GDP growth and meeting yearly inflation targets. A one ounce Gold American Eagle will have as much of the alloy as needed to contain a total of one ounce of gold (which will be over one ounce). Seigniorage is earned by selling the coins above the melt value in exchange for guaranteeing the weight of the coin. Under the rules governing the monetary operations of major central banks (including the United States Federal Reserve), seigniorage on banknotes is the interest payments received by central banks on the total amount of currency issued. This usually takes the form of interest payments on treasury bonds purchased by central banks, putting more money into circulation. If the currency is collected, or is otherwise taken permanently out of circulation, the currency is never returned to the central bank; the issuer of the currency keeps the seigniorage profit by not having to buy back worn out currency at face value.
Орталық банктердің төлем қабілеттілігін шектеу
Стандартты орталық банктің төлем қабілеттілігі шектеуі, оның ақшалай емес міндеттемелерінің (иелік ету талпыныстары арқылы туындаған ақшалай міндеттемелерден бөлек) болашақтағы дисконтталған құнының нөлге тең немесе одан кем болуын қажет етеді. Оның ақшалай міндеттемелері тек номиналды міндеттемелер болып табылады, себебі оларды өтеуге болмайды. Базалық ақшаның иесі берілген соманы сол сомадан басқа нәрсеге айырбастауды талап ете алмайды, егер базалық ақшаның иесі бастапқы пайызсыз қарызының құнын қайта алуға құқылы басқа орталық банк болмаса.
Салық ретінде сеньораж
Экономистер сеньоражды инфляциялық салықтың бір түрі ретінде қарастырады, ол валюта шығарушыға ресурстарды қайтарады. Жаңа валюта шығару, қолданыстағы ақшамен төленген салықтарды жинаудың орнына, қолданыстағы валюта иелеріне салынған салық ретінде қарастырылады. Ақша массасының инфляциясы, валютаның төмендеген сатып алу қабілетіне байланысты, бағалардың жалпы өсуіне алып келеді. Бұл еркін банкинг жүйесін, алтын немесе күміс стандартын, немесе (кемінде) орталық банктердің саяси бақылауын азайтуды қолдауға ұсынылатын себеп, олар ақшалай кеңеюді бақылау арқылы валюта тұрақтылығын қамтамасыз ете алады (инфляцияны шектеу). Қатты ақша жақтастары орталық банктердің тұрақты валютаға қол жеткізе алмағанын айтады. Ортодоксалды экономистер дефляцияның бір рет басталып кеткен соң бақылауы қиын екенін, ал оның салдары шағын, тұрақты инфляциядан гөрі зияндырақ екенін мәлімдейді. Сеньоражға және жартылай резервтік кірістер көздеріне көп сүйенетін банктер (немесе үкіметтер) олардың тиімсіз екенін анықтауы мүмкін. Инфляцияға қатысты рационалды күтулер банктердің сеньораждық стратегиясын ескереді, ал инфляциялық күтулер инфляцияны жоғары деңгейде ұстап тұруы мүмкін. Фиат ақша мен несиеден сеньораж табудың орнына, көптеген үкіметтер негізінен ресми салық салу және басқа да жолдармен кіріс табуды жөн көреді.
Қазіргі заманғы қолданысы
50 Штаттық монеталар сериясы 25 центтік монеталар 1999 жылы басталды. АҚШ үкіметі көптеген адамдар, АҚШ монетасы қадағаланған сайын жаңа монетаны жинап, монеталарды айналымнан шығарады деп ойлады. Әр монетаның толық жиынтығы (50 штат, бес АҚШ аумағы және Колумбия округі) 14,00 долларға тең. Бір монетаны шығаруға шамамен бес цент жұмсалатындықтан, біреу монетаны жинаған сайын үкімет пайдаға түсетін. Қаржы министрлігі бағдарлама барысында монеталардан 6,3 миллиард доллар сеньораж түсімдері болғанын есептейді. Кейбір елдердің ұлттық монетаханалары өз үкіметтеріне берілген сеньораж сомасын жариялайды; Корольдік Канада монетаханасы 2006 жылы Канада үкіметі үшін 93 миллион доллар сеньораж тапқанын хабарлады. 2000 жылы сеньоражтан ең көп пайда тапқан АҚШ үкіметі 25 миллиард долларға жуық табыс тапты. Тек монеталар бойынша АҚШ қазынасы 2011 қаржы жылында сеньораж бойынша шығарылған әр доллар үшін 45 цент алды. Кейде орталық банктер коллекциялау үшін арналған ерекше номиналдағы жоғары құнды банкноттарды шектеулі санымен шығарады; номиналы көбінесе ұлттық маңызы бар мерейтойға сәйкес келеді. Мұндай басылымдардан күтілетін сеньораж шектеулі болды, себебі ерекше номиналдағы банкноттарды айналымға енгізу қиын, және жоғары құнды банкноттарды жинаушылардың саны салыстырмалы түрде аз. 2008 жылы Зимбабве үкіметінің кірісінің жартысынан астамы сеньораж құрады. Содан бері елдегі инфляция жылдам өсті, 2008 жылдың шілдесіндегі жылдық көрсеткіш шамамен 24 000 пайызды құрады (бағалар 46 күнде екі есеге өсті).
Халықаралық айналымы
Банкноттардың халықаралық айналымы – сеньораждың пайдалы түрі. Банкноттарды басып шығару құны минимал болғанымен, шетелдік тарап банкноттың номиналды құнына тең тауарлар мен қызметтер ұсынуға міндетті. Банкнот құнды сақтау құралы ретінде сақталады, себебі тарап оны жергілікті валютадан жоғары бағалайды. Шетелдік айналым көбінесе жоғары номиналды банкноттарды қамтиды және жеке транзакциялар үшін қолданылуы мүмкін (олардың кейбіреуі заңсыз). Американдық валюта 20 ғасырдың көп бөлігінде жаһандық айналымда болды, ал айналымдағы валюта сомасы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірнеше есеге артты. АҚШ-тың 100 долларлық банкнотасын ірі көлемде басып шығару 1991 жылы Кеңес Одағының таралуынан кейін басталды; өндіріс төрт есеге өсті, ал алғашқы триллион долларлық банкнота басылды. 2008 жылдың соңында АҚШ-тың айналымдағы валютасының жалпы сомасы 824 миллиард долларды құрады, ал валютаның 76 пайызы 100 долларлық банкноталар түрінде болды (әрбір АҚШ азаматына 20 100 долларлық банкнотадан). Шетелде айналымға шығарылған АҚШ валютасының сомасы туралы пікірлер қарама-қайшы. Портер мен Джадсонның мәліметінше, 1990 жылдардың ортасында оның 53-67 пайызы шетелде болған. Фейдж шамамен 40 пайызы шетелде деп есептейді. Нью-Йорк Федералдық резервінің жарияланымда Голдберг «барлық банкноттардың шамамен 65 пайызы (580 миллиард доллар) елден тыс айналымда жүргенін» жазды. Бұл көрсеткіштер ФРБ Басқарушы кеңесінің ақша ағыны статистикасына қайшы келеді, онда 2009 жылдың наурыз айының соңында АҚШ валютасының 313 миллиард доллары (36,7 пайызы) шетелде сақталған. Фейджтің есебуынша, 1964 жылдан бері «шетелдіктер ұстаған валютадан АҚШ-қа түскен сеньораждың жиынтық кірісі 167–185 миллиард долларды құрады, ал соңғы екі онжылдықта шетелдіктерден алынған сеньораждың кірісі жылына орташа есеппен 6–7 миллиард долларды құрады». Американдық 100 долларлық банкнота 500 еуролық банкнотамен бәсекелеседі, ол ірі сомадағы ақшаны тасымалдауға мүмкіндік береді. 100 долларлық бір миллион доллардың салмағы 10 килограммды құрайды, мұндай ақшаны портфельсіз және физикалық күзетсіз тасымалдау қиын. 500 еуролық банкнотадағы осындай сома 1,4 килограммнан кем салмақтайды, оны киім мен багажға жасырып, назар аудармай немесе қауіпсіздік жүйелерін іске қоспай тасымалдауға болады. Заңсыз операцияларда валютаны тасымалдау, оның көлемі мен салмағына байланысты, кокаин тасымалдаудан логистикалық тұрғыдан қиын, ал банкноттарды тасымалдаудың қарапайымдылығы Латын Америкасының есірткі картельдері үшін еуроны тартымды етеді. Швейцарияның 1000 франктық банкноты, құны 1000 доллардан сәл жоғары, өзінің елінен тыс айналымда жүрген жалғыз банкнота болып саналады. Алайда, швейцариялық емес адамдар үшін 500 еуролық банкнотаға қарағанда оның айтарлықтай артықшылығы жоқ; айналымда 20 есе көп 500 еуролық банкнота бар және олар кеңінен танылады. Резервтік валюта ретінде ол ресми валюталық резервтердің валюталық құрамының шамамен 0,1 пайызын құрайды. Үкіметтер ірі банкноттарды шығаруда әртүрлі тәсілдерді қолданады; 2009 жылдың тамызында 1000 франктық банкноттардың саны Швейцария халқының санынан үш есе көп болды. Салыстыру үшін, айналымдағы 50 фунт стерлингтік банкноттардың саны Ұлыбритания халқының санынан сәл кем; 1000 франктық банкнота шамамен 600 фунт стерлингке тең. Ұлыбритания үкіметі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Бернхард» операциясы кезінде 5 фунттан жоғары номиналды барлық банкноттарды айналымнан алып тастауға мәжбүр болғаннан бері ірі банкноттарға күдікпен қарайды. Банк 1960 жылдардың басына дейін (10 фунт), 1970 (20 фунт) және 1981 жылдың 20 наурызына (50 фунт) дейін басқа номиналды валюталарды қайта енгізбеді.