Кіріспе

Британдық бомбаға бағытталған жүйе Oboe – британдық бомбаға бағытталған жүйе, ұшақтарына кез келген ауа райында, күндіз немесе түнде нысаналарды дәл бомбалауға мүмкіндік берді. Oboe радиолокациялық бақылауды радио транспондер технологиясымен үйлестірді. Бағыттау жүйесі ұшақты бақылау үшін екі жақтан алыс орналасқан радар станцияларын пайдаланды. Миссияға дейін әр станцияның айналасында екі шеңбер салынды, олар бомба тасталатын нүктеде қиылысты. Операторлар радарлар мен ұшақтағы транспондерлердің көмегімен бомбалаушыны екі шеңбердің бірімен бағыттап, қиылысқан жерге жеткенде бомба тастады. Жүйе 1942 жылы Ворстерширдегі Малверн қаласындағы Телекоммуникация зерттеулер институтында 109-шы эскадрильямен тығыз байланыста жұмыс істеп әзірленді. 1942 жылдың желтоқсанына дейін жұмыс істейтін жүйе құрылды. Oboe-ның алғашқы маңызды қолданылуы 1943 жылдың наурыз айында болды, ол Эссен қаласына жасалған шабуыл кезінде Крупп зауытын белгілеу үшін қолданылды. Ай ішінде жүйе Рур өңіріндегі неміс өнеркәсіптік орталығына және Кельнге қарсы шабуылдардағы нысаналарды белгілеуде үлкен жетістікке жетті. 1943 жылдың қараша айына дейін Oboe 250 мильдік қашықтықтағы нысаналарға қарсы сәтті қолданылды. 1943 жылдың желтоқсанында Бомбалау командасы Берлин шайқасымен соғыс жеңісіне қол жеткізеді деп үміттенді. Берлин тіпті ең биік ұшатын RAF ұшағы үшін де горизонттың сыртында болды, демек Oboe-ның қашықтығынан тыс қалды. Науқан тікелей навигация мен H2S жүйесіне тәуелді болды. Бомбалау командасының келесі төрт айда Берлинге қарсы күш-жігері нәтижесіз аяқталды. Наурыздың соңында Бомбалау командасы бағыныштылығын ШАЕФ-ке беріп, оккупацияланған Еуропаға шабуылға дайындық жұмыстарын бастады. Солтүстік Францияға жасалған осы миссиялар Oboe-ның ауа райына және нысананың көрінуіне қарамастан, маркерлерді немесе бомбаларды дәл жеткізудегі құндылығын көрсетуге мүмкіндік берді. H2S немесе Gee H Oboe-ның дәлдігін қамтамасыз ете алмады. Жеке ұшақтарды бағыттау арқылы Oboe негізгі күштің маркерлік ұшақтарын бағыттауға және жоғары құнды нысаналарды дәл бомбалауға қолданылды. Бұл соғыс кезінде қолданылған ең дәл бомбалау жүйесі болды.

Өмірбаян

Жердегі объектілерге қатысты өз орныңызды дәл анықтау үшін сізге екі дерек нүктесі қажет: екі бұрыш (үшбұрыштау), екі қашықтық (трилатерация) немесе бұрыш пен қашықтық (VOR/DME). Осы өлшемдердің бірін немесе барлығын радиоарқылы беру соғыс басталғанға дейін үнемі дамып келген сала еді. Немістер бұл тәсілді Лоренц сәулесі және X Gerät сияқты операциялық жүйелермен бастады, олар аспандағы бір нүктеде кесісетін екі тар сәулелі сигналдарды қолданып, үшбұрыштау арқылы нысананы көрсетті. Кейін, "Блитц" кезінде немістер Y Gerät-ті ұсынды, ол бір Лоренц сәулесін транспондерге негіделген қашықтық өлшемімен біріктіріп, орналасуды анықтады. Бұл жүйелердің кемшілігі – олар тек тар сәулелерінің ішінде ғана ақпарат беретін, ал жалпы навигация үшін тиімді болмады. RAF-тың Gee жүйесінде екі уақыттық сигналдар қолданылды, бұл бомбалаушы ұшақтағы навигаторға трилатерация арқылы өз орнын анықтауға мүмкіндік берді. Оны Ұлыбританиядағы хабар тарату станцияларының көру қабілеті шегінде кез келген жерде қолдануға болады және әдетте ұшақтың биіктігіне байланысты шамамен 500 шақырымға дейін сенімді сигнал берді. Gee шамамен екі дюймдік осциллоскоп экранынан оқылды, бұл уақыт өлшемінің дәлдігін шектеді. Осының салдарынан Gee-дің дәлдігі шамамен километрлерге жететін, бұл навигация және аумақтық бомбалау үшін өте пайдалы болды, бірақ нақты нысананы алуға қажетті дәлдікті қамтамасыз етпеді. Gee-дің дәлдігі индикатордың физикалық өлшемдеріне байланысты болғандықтан, үлкен экранды пайдалану арқылы оны жақсартуға болады. Алайда, катодты сәулелі түтіктердің (CRT) пайда болған алғашқы кезеңдерінде мұндай экрандар өте қымбат және үлкен болды, сондықтан оларды Бомбалау командованиесінің көптеген ұшақтарына орнату мүмкін болмады.

Бастапқы ұсыныс

Дисплейді жерге орналастырып, ұшақтағы хабар таратушыны көрсету концепциясы айқын болды. Оны алғаш рет 1940 жылы Standard Telephones and Cables компаниясының Алек Ривз ұсынған, ал 1941 жылдың көктемінде Фрэнсис Джонстың көмегімен ресми түрде таныстырылған. Негізгі идея – екі жердегі станцияның жүйелі түрде ұқсас, бірақ бөлек жиіліктерде сигналдар жіберуі. Ұшақтарда әр сигналға бірден транспондер орнатылған, олар сигналдарды қабылдағаннан кейін қайта таратуға мүмкіндік берді. Сигналды таратудан қабылдауға дейінгі жалпы уақытты есептеу және оны жарық жылдамдығының екі есесіне бөлу арқылы (сигнал ұшаққа және кері жолға жүреді) ұшаққа дейінгі қашықтықты анықтауға болады. Бұл, негізінен, радарға ұқсас болды, бірақ транспондер кері сапарға арналған сигналдарды күшейтетін, бұл күшті және анық сигнал импульстарын беру арқылы дәлдікті арттырды. Практикалық мәселе – осы қашықтық өлшемдерін пайдаланып бомбалаушыны нысанаға бағыттау. Y Gerät жағдайында бомбалаушының ұшу жолына табиғи бағыт беретін бір ғана сәуле қолданылды. Тек осы жолдың қашықтығын өлшеп, бомбалаушы экипажына жеткізу қажет болды. Екі қашықтықты өлшеуді қолданатын жүйеде ұшақ үшін аспанда нақты бағыт болмады. Орналасқан жері мен бағыты екі қашықтықты өлшеуді графикалық бөлмеге жеткізіп, осы өлшенген қашықтықтарда станциялардан доғалар сызып, содан кейін қиылысу нүктесін табу арқылы анықталуы мүмкін. Алайда, бұл уақытты қажет етті, ал осы уақытта ұшақ қозғалып, қажетті дәлдікті қамтамасыз етуге жеткіліксіз болды. Обо (Oboe) жүйесі бұл мәселені шешу үшін қарапайым тәсілді қабылдады. Миссияға дейін екі станцияның бірінен өлшенген радиусы нысанадан өтетін шеңбердің доғасын көрсететін жол анықталды. Бұл станция "Мысық" (Cat) деп аталды. Ұшақ, егер жабдықталған болса, дәстүрлі навигациялық әдістерді – инерциялық навигацияны немесе Gee жүйесін қолданып, мақсатқа солтүстік немесе оңтүстік бағытта жақын жерде орналасады. Содан кейін олар мақсатқа қарай ұша бастайды, ал "Мысық" станциясының операторы ұшақты станцияға жақындату немесе алыстату туралы түзетулерді береді, осылайша оны дұрыс шеңберде ұстайды. "Мысық" станциясы ұшақты нысанаға қарай ұшу кезінде дәл осы қашықтықта ұстап тұрады, нәтижесінде ұшақ алдын ала белгіленген доға бойынша ұшады. "Егеуқұйрық" (Mouse) деп аталған екінші станция да миссия алдында нысанаға дейінгі қашықтықты есептейді. Бомбалаушы осы алдын ала белгіленген қашықтыққа жақындағанда, бомбалауды бастау үшін "дабыл беріңдер" (heads up) ескертуін береді, содан кейін бомбаны түсіру үшін дұрыс уақытта екінші сигнал жіберіледі. Бұл әдіспен екі станцияға өлшемдерді салыстырудың немесе кеңістікте нақты орынды анықтау үшін тригонометриялық есептеулер жасаудың қажеті болмады. Олар екеуі де тікелей экрандарынан қарапайым қашықтық өлшемдерін орындап, өз түзетулерін ұшаққа жіберді. Іс жүзінде қашықтықтарды дауыспен ұшаққа жібермейтін. Оның орнына, тон генераторы операторлардың басқаруымен Морзе кодын нүктелер мен сызықтар түрінде шығарды. Бұл Лоренц сияқты сәулелік жүйелерге ұқсас болды, оны Ұлыбританияның әуе экипажы соғыстан бұрын соқыр қонуға көмек ретінде пайдаланған. Егер ұшақ станцияға тым жақын болса, оператор нүкте сигналын беретін, ал тым алыс болса – сызықтарды. Екеуі де араласып, дұрыс қашықтыққа жақындағанда нүктелер сызықтар арасындағы бос орындарды толтырып, тұрақты дыбыс құрайтын. Белгілі бір уақыт аралығында станция "Мысық" X, Y және Z әріптерін жіберіп, олардың дұрыс қашықтықтан қаншалықты алыс екенін көрсететін, ал "Егеуқұйрық" станциясы жақындауды көрсету үшін S, ал ұшақ жақындағанда A, B, C және D әріптерін жіберетін.

Даму және сынау

Алайда бұл тәсілде бірнеше айқын мәселелер болды. Олардың ең айқынсы – әрбір жердегі станция бір уақытта тек бір ғана ұшақты қадағалай алатындығы, ал Gee жүйесінде кез келген бомбалаушы Ұлыбританиядан сигналдарды қабылдап, қажетті есептеулерді орындай алатын. Бұл жүйені бірден пайдасыз деп есептеуге мүмкіндік бермеді, себебі Y Gerät-тің де сондай шектеулері болды. Сондықтан, ол бір ұшақты басқару арқылы, ал келесі ұшақ үшін нысананы белгілеу үшін жарықшақтарды тастау үшін пайдаланылды. Британдықтар да осы шешімді қабылдады. Көбірек алаңдатарлық нәрсе – бомбалаушы ұшақтың нысанаға қарай ұшып бара жатқанда, жердегі станция оның қашықтығын бақылап, тура және тегіс, бірақ сәл қисық жолмен ұшуға мәжбүр болары еді. Осы уақыт ішінде ұшақ шабуылға ұшырауы мүмкін, бұл кейбір адамдар қатерлі деп санайтын. Сонымен қатар, британдықтар неміс Y Gerät жүйесін оны кеңінен қолданудан бұрын-ақ тосқауылдау қиындығын сезінбеді. Немістер сигналдарды анықтағанда, Oboe жүйесіне де солай істемейтініне себеп жоқ еді. Oboe-ны қолдануға қарсылық көрсетілгеніне қарамастан, А. П. Роу оны әзірлеуді бұйырды. Әзірлеу 1,5 м толқын ұзындығында, бұл толқын ұзындығын Ұлыбританияның көптеген алғашқы радар жүйелері бөліседі, сонымен қатар қуыс магнитронмен қамтамасыз етілген жаңа, «көшпенді» 10 см микротолқын ұзындығында басталды. Соңғысы жоғары дәлдікті ғана емес, сонымен қатар немістер өздерінің жоғары қуатты микротолқынды құрылғыларын жасамайынша, тосқауылға қарсы тұрақтылықты қамтамасыз етеді. Мұндай құрылғылар соғыстың соңғы күндерінде ғана пайда болды. Екі станция мүмкіндігінше шығысқа қарай орналастырылды, біреуі Дуверде (Уолмерде), екіншісі Кромерде (RAF Тримингемде). Әрбір миссияда бір станция «Мысық», ал екіншісі – «Тышқан» рөлін атқаратын. 1941 жылдың қыркүйек айындағы алғашқы сынақтарда Дуверден дуал бойымен ұшқан ұшақ көрсеткен дәлдік , сол кезде қолданылған барлық бомбалау әдістерінен жақсы болды. Бомбалардың дәлдігі одан да нашар болды, себебі бомбалардың өзі бірдей емес және траекториялары сәл өзгеше болды. 1942 жылдың 2 шілдесінде жоғары лауазымды шенеуніктерге көрсетілгенде, жүйе нақты жағдайдағы дәлдікті көрсетті. Ал, Норден сияқты жетілдірілген визуалды бомбалау көздерін қолданғанда да, 1942 жылғы орташа дәлдік Oboe деңгейінде болды. Бұл ұшақтардың қызмет ету биіктігі шектеулі болды және олар Ұлыбританияға көру қашықтығында болатын жақын қашықтықтағы нысаналарды ғана шабуылдай алатын. Сол кезде Бомбалаушылар бас қолбасшылығында «жол көрсетушілер» – нысаналарды табуға және шабуыл үшін жарықшақтармен белгілеуге арналған арнайы ұшақтар мен экипаждарды қолдану туралы қызу пікірталас жүрді. Осы тәсілді Blitz кезінде немістер алғаш рет қолданған, әсіресе Kampfgruppe 100 тобы, бірақ британдықтардың тосқауылдары оның тиімділігін күрт төмендетті. Дегенмен, бұл идея жеткілікті қолдауға ие болды, сондықтан Москито ұшақтарынан кішкентай күш құрылып, қалыпты оптикалық көздерді пайдалана отырып, жол көрсетуші күш ретінде жұмыс істеуге бағытталды. Бұл тәжірибеде көңіл көншітпеді, дәлдікке елеулі жақсару әкелмеді. Бірақ Москито ұшақтары ғана Германияда Oboe сигналдарын қабылдай алатын биіктікте ұшуға қабілетті болды. 1942 жылдың жазында өткен келісімде Москито ұшақтары Oboe жүйесімен жабдықталуы шешілді. Бұрын қарсылыққа тап болғандықтан, Oboe-ны қосу арнайы рөлге қарсы аргументтерді жойды және Pathfinder Force құрыла бастады, қарсылықтарға қарамастан.

Қызметке қосу

Германиядағы жауынгерлік жағдайдағы «Обо» жүйесімен алғашқы тәжірибелер 1942 жылдың 20-21 желтоқсанында басталды, сол кезде Германия шекарасындағы Нидерландыдағы Луттердедегі электр стансасын бомбалау үшін алты «Обо»мен жабдықталған «Москито» ұшақтарының шағын тобы жіберілді. Үш ұшақ сәтсіз орындалды, бірақ қалған үш ұшақ дұрыс бомба тастады. Келесі күні жүргізілген барлау миссиясы бомбалық кратерлердің тоғызын анықтады, олардың барлығы нысанаға жақын орналасқан, бірақ кейбіреулері нысанадан алшақ болды. Желтоқсан және қаңтар айларында бірнеше «Обо» ұшақтарымен ұқсас сынақтар жасалды, кейде олардың артынан ұшып келе жатқан «Авро Ланкастер» ұшақтарына жарық шашу бомбалары тасталды. Бастапқыда немістер бұл шағын шабуылдарды өндірісті бұзуға бағытталған, жұмысшыларды бомбалаудан қорғану орындарына жіберу мақсатындағы зиянды рейдтер деп есептеді. Алайда, көп ұзамай өте ерекше жағдай болып жатқаны анық болды: ұшақтар көбінесе қалың бұлттар арасынан тек 6-10 бомба тастады және олардың 80-90% нысанаға тиді, әдетте доменді пештерге немесе электр станцияларына. Бұл процестің бір бөлігі ретінде бомбалаушылар фотожарық шашуларын жіберді, бұл ұшақтың астындағы жерді фотосуретке түсіру үшін жеткілікті жарық берді. 1943 жылдың 7 қаңтарында гауптман Александр Даль мұны байқап, олардың фотосуреттерді жаңа бомбалау жүйесінің өлшем қателерін түзету үшін пайдаланғанын болжады. Бұл дәл солай болды. Ұлыбританияда «Обо» жүйесі ондаған метрлік дәлдік көрсетті, бірақ континенттегі алғашқы сынақтар нашар нәтижелер берді. Бірақ көп ұзамай қателіктердің белгілі бір үлгісі бар екені анық болды, бұл континентте қолданылатын географиялық координаттардың айырмашылығынан туындаған деп болжалды. Бұл мәселенің шешімін немістердің өздері ұсынды: соғысқа дейін олар екі жүйені салыстыру үшін бірқатар өзара өлшемдер жасауға тырысты, бұл ақпарат Ұлыбританияның картаграфиялық қызметіне де жеткізілді. Осы түзетулерді қолдану арқылы олар қателерді дерлік бірден жоя алды. Көктемнің соңында бомбалаушылар командасының экипаждары нысаналық бомбалау техникасын жетілдірді және ірі операцияларды бастауға дайын болды. Харрис Рур шайқасы деп аталатын рейдтер сериясын бастады, 5 наурызда Эссенге жасалған шабуыл дұрыс нысана белгіленгеніне қарамастан, нашар нәтижелер берді. 12/13 наурызда Эссендегі Крупп зауытына қарсы жасалған келесі ірі шабуыл сәл сәттірек болды, содан кейін әртүрлі нәтижелерге қол жеткізген рейдтер араласып жүрді. Алайда мамыр айында техника жетілдірілді және әдетте 500-800 бомбалаушы ұшақтармен жасалған ірі рейдтер үнемі жақсы нәтижелер көрсетті. Олардың арасында мамыр айының соңында Дортмундқа жасалған шабуыл Хоеш болат зауытының өндірісін тоқтатуға әкелді, ал шілде айының соңында Круппке жасалған шабуыл Гёббельстің мәлімдемесі бойынша «Крупп зауытында өндірісті толық тоқтатуға» себеп болды. Нәтижелерді талдау көрсеткендей, нысанаға түскен бомбалардың саны «Обо» жүйесіне дейінгі кезеңмен салыстырғанда екі есеге өсті.

Германияның қарсы шаралары

Обо миссиялары неміс радар операторларына анық көрінетін; ұшақтар нысананың солтүстігінде немесе оңтүстігінде белгілі бір қашықтықта бастап, содан кейін олар "Бумеранг" деп атаған доға тәрізді жолмен жақындасатын. Операторлар осы ұшақтарға тез үйреніп кетсе де, жоғары биіктікте және жоғары жылдамдықта ұшатын ұшақтарды ұстау өте қиын болды. Немістерге жүйенің жұмысын түсінуге бір жылдан астам уақыт кетті, бұл жұмысты инженер Х. Виддра басқарды, ол 1940 жылы британдық "Пип сквик" – "дос немесе жау" (IFF) жүйесін анықтаған еді. Обоны тоқтатуға жасалған алғашқы әрекет 1943 жылдың тамыз айының соңында Эссендегі Бохумер Верейн болат зауытына жасалған шабуыл кезінде болды. Кеттвигтегі Майбаум бақылау станциясында орнатылған жүйе 1,5 м жиілік диапазонында жалған нүктелі және штрихты сигналдарды таратып, ұшқыштарға дұрыс позицияда екендерін анықтауды қиындауға тырысты. Бұл британдықтардың "Блиц" кезінде неміс жүйелеріне қарсы қолданған әдісі еді. Немістердің білмейтіні, Обо жүйесі 10 см (3 ГГц) микротолқынды жиілікке көшкен еді – Обо Mk. II, бірақ британдықтар бұрынғы сигналдарды алдау мақсатымен таратуын жалғастырды. Обоны тоқтату әрекетінің сәтсіз аяқталуы 1944 жылдың шілдесіне дейін құпия болып қалды, онда ескі сигнал бір нысананы дұрыс белгілемеген, ал жолбасшы басқа нысананы дәл көрсеткен. Немістер бірден басқа сигнал немесе жүйе қолданылып жатқанын түсінді. Немістер 10 см жиіліктегі британдық микротолқынды жүйелермен жақсы таныс болғанмен, 1944 жылдың сәуір айында RAF Обо Mk. III-ті енгізді, ол неміс кедергілеріне қарсы тұра алды. Mk. III сонымен қатар төрт ұшаққа жиіліктер (станциялар) жиынтығын пайдалануға және тек доға тәрізді емес, әртүрлі жақындау әдістерін қолдануға мүмкіндік берді.

Соғыстың соңғы кезеңдерінде қолданылған

Осы кезде Рур шайқасы аяқталып, RAF-тың бомбалау күш-жігерінің басым бөлігі Германияның ішінде, Oboe-ға көрінбейтіндей алыс мақсаттарға жұмсалды. Осы кезеңде H2S басты рөл атқарды. D күні шабуылы және одан кейінгі жарылыс, құрлықта жаңа Oboe станцияларын орнату арқылы бұл мәселені шешуге мүмкіндік берді. Соғыстың соңында Oboe, "Манна" операциясы аясында әлі неміс оккупациясы астында қалған голландтарға азық-түлік тастауға көмектесті. Тастау орындары голланд қарсыластарымен келісілді және азық-түлік контейнерлері Oboe арқылы мақсатқа шамамен дәлдікпен жеткізілді.

Техникалық мәліметтер

Обо екі станцияны Англияның қашық жерлерінде орналастырып, сигналды радиожөнелтушісі бар "Mosquito Pathfinder" бомбалаушысына жіберді. Жөнелтуші сигналдарды қайта жіберіп, оларды екі станция қабылдады. Әр сигналдың бара-қайта уақыты бомбалаушыға дейінгі қашықтықты көрсетті. Әр Обо станциясы белгілі бір радиустағы шеңберді анықтау үшін радио өлшеуді пайдаланды. Екі шеңбердің қиылысқан жері нысананы нақты анықтады. "Мысық" деп аталған станция анықтаған шеңбер бойымен Mosquito ұшып, "Тышқан" деп аталған екінші станция анықтаған шеңбермен қиылысқанда (миссияға байланысты бомбалар немесе нысананы белгілейтін шаралар) жүгін тастады. Англияның оңтүстігінде Обо станцияларының желісі болды және кез келген станцияны Мысық немесе Тышқан ретінде пайдалануға болатын. Mark I Oboe технологиясы Chain Home Low негізінде жасалған, 200 МГц (1,5 метр) жоғары жиілікті VHF диапазонында жұмыс істеді. Екі станция секундына шамамен 133 импульс жіберді. Импульстің ұзақтығын қысқа немесе ұзын етуге болады, сондықтан ұшақ оны Морзе кодінің нүктесі немесе сызығы ретінде қабылдады. Ұшақ тым жақын болса, Cat станциясы үздіксіз нүктелер жіберді, ал тым алыс болса – үздіксіз сызықтар жіберіп, осы арқылы ұшқыш бағытын түзетуге мүмкіндік берді. (Немістер Knickebein жүйесімен ұқсас әдіс қолданды.) Әртүрлі Морзе әріптерін де жіберуге болатын, мысалы, Mosquito экипажына нысанаға жақын екенін хабарлау үшін. Мысық станциясы бомба тастауды көрсету үшін бес нүкте және бір сызық жіберді. Мысық станциясы "Микстро" деп аталатын бомба тастау компьютерін қамтыды, ол дұрыс уақытта бомба тастауды анықтады; жер станциясының басқаруындағы Mosquito-да бомба тастау құрылғысын алып жүрудің қажеті болмады. Обо 1943 жылдың қаңтар айында Эссенге қарсы сынақтан өткенімен, Рур аймағындағы сияқты "ірі өнеркәсіптік объектілерге" сирек қолданылды. Денис Стопстың Обоны әзірлеудегі рөлі соншалықты құпия болғандықтан, ол өз жұмысын жүргізу үшін Корольдік әуе күштерінің "Патфайндер" эскадрильясына Wing Commander шенімен қабылданды. Оның негізгі міндеті – әуедегі жүйелерді жердегі радар жүйелерімен бірлесіп жетілдіру болды. Жүйе нысананы анықтау үшін триангуляция принципін пайдаланды. Доктор Стопс бір рет жүйенің күтпеген салдарының бірі – немістердің британдықтардың не бомбалауды жоспарлап отырғанын көбінесе білмейтіні болғанын айтқан.

Ұқсас жүйелер

Немістер шығыс майданында шектеулі масштабта бомбалау үшін, Oboe жүйесіне концептуалды жағынан ұқсас, «Эгон» деп аталған жүйені жасады. Ол екі өзгертілген «Фрейяны» «Мысық» және «Тышқан» рөлінде пайдаланды; бұл екі «Фрейя Эгон» жиынтығы шамамен бір-бірінен алыс орналастырылды және ұшақ оларға жауап беру үшін екі каналды IFF құрылғысын алып жүрді. Әр стансадағы оператор радио байланысы арқылы ұшқышқа бағытты түзету туралы нұсқаулар берді. Немістер басқа электрондық навигациялық жүйелерді жетілдіруге көп күш жұмсағанымен, бұл идеяны одан әрі дамыта алмады. Oboe-ның бір маңызды кемшілігі болды: оны бір уақытта тек бір ғана ұшақ пайдалана алатын. Бұл мәселені шешу үшін британдықтар сол элементтерді қолданатын, бірақ бергішті ұшаққа орнатып, жердегі станцияларға транспондерлерді орналастыратын жаңа басқару схемасын ойлап тапты. Кездейсоқ шуды әр ұшақтың бергіш импульсінің уақытына қосу арқасында екі стансаны бірден бірнеше ұшақ пайдалана алды. Ұшақтағы қабылдағыш жабдық өзінің бірегей импульс үлгісін транспондерлерден қайтарылған импульспен салыстыратын болды. Әрбір қабылдау-жауап циклы транспондерге 100 микросекунд уақыт алатын, бұл секундына 10 000 сұранысқа дейін өңдеуге мүмкіндік берді және «қақтығыстардың» болу ықтималдығын азайтатын. Бір уақытта екі стансаның басқаруында шамамен 80 ұшақ болуы мүмкін еді. Бұл жаңа схема «GEE H» (немесе «G H») деп аталды. «GEE H» атауы шатастыру тудыруы мүмкін, өйткені бұл схема Oboe-ның модификациясы болды. Атау қабылданған себебі жүйе GEE технологияларына негізделген, 15–3,5 метр / 20–85 МГц бірдей толқын диапазонында жұмыс істеді және бастапқыда GEE дисплейі мен калибрлегішін пайдаланды. «H» қосымшасы екі жердегі станциялардың транспондерлерінен қашықтықты өлшеудің қос диапазонды немесе «H» принципін қолдануынан туындады. Ол Oboe-дан дерлік дәл болатын.

Танымал мәдениетте

Обо BBC телехикаясының "Құпия армия" сериясының "Жоғалған қой" эпизодында сюжеттік маңызға ие кейіпкер ретінде көрінеді, онда жүйе туралы техникалық білімі бар құлаған ұшқышты іздеу оқиғасы баяндалады.