Вышогруд: Тарихы мен тағдыры

Кіріспе

Вышогруд – Польшаның орталық бөлігіндегі қала, Мазовия воеводствосында, Плоцк ауданында, Висла өзенінің жағасында орналасқан. 2004 жылы Вышогрудтың халқы 2793 адамды құрады.

Тарих

Елді мекеннің тарихы 7 ғасырға дейін жетеді, сол кезде оның орнында славян дінінің пұтханасы болған. 11 ғасырда Вишогрод бекітіліп, аймақтық сауда орталығы ретінде даму алды. 12 ғасырда ол жергілікті кастеляндыққа айналды және жақын арада Польшаның Пяст әулетімен басқарылған, бөлінген аймағында Мазовия герцогтарының бірінің резиденциясы болды. 1398 жылы Магдебург құқығы бойынша қайта құрылған Вишогрод аймақтағы маңызды ішкі порт пен тоқыма өндірісінің орталығына айналды. Сыра қайнату және қолөнер де дамыды. 16 ғасырда король Сигизмунд II Август тігіншілер мен терішілердің гильдия ережелерін бекітті, ал Сигизмунд III Ваза бірнеше гильдияларға жаңа жеңілдіктер берді. Қалаға еврейлер де қоныстанды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Польша тәуелсіздігін қайтарып алып, қаланы өз бақылауына алды. Польша-Совет соғысы кезінде 1920 жылдың тамызында Висла өзеніндегі көпірді болжамды советтік шабуылдан қорғау үшін поляк әскері жақын маңда орналасты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1939 жылдың қыркүйегінде Польшаға неміс шабуылы барысында қала ауыр зақымдарға ұшырады. Неміс оккупациясы кезінде поляктар мен еврейлер қалада қатыгездікке ұшырап, мәжбүрлі еңбекке алынды. 1941 жылдың наурыз айында шамамен 120 поляк қаладан қуылды, уақытша Дзяльдоводағы лагерьке депортацияланды, онда олардан ақша мен құнды заттары алынды, содан кейін Бас губернаторлыққа депортацияланды, ал олардың үйлері Lebensraum саясатының аясында неміс отарлаушыларына берілді. 1941 жылдың наурыз айынан бастап еврейлер басқа геттоларға, содан кейін 1941 жылдың қазан айында жаппай қырғын болған Треблинкаға және 1942 жылдың қарашасында көпшілігі өлтірілген Освенцимге депортацияланды. Бұл депортациялар мен басқа геттоларда өткізген уақыттарында олар аштық пен аурулармен қатар, көзге көрінбейтін қорқыныштарды бастан өткерді. Холокосттың салдарынан Вишогродтың 2700 еврейінің бар болғаны 250-і ғана тірі қалды. Қаланың ішінде де, жақын орман аймақтарында да бірнеше Польшаның астыртын қарсылық топтары жұмыс істеді. Соғыстан кейін қала қайта жаңартылды, бірақ халық саны соғысқа дейінгі деңгейге жетпеді. 1997-1999 жылдары Висла өзені арқылы көпір салынды, ол 2007 жылы Плоктағы "Солидарлық" көпірі ашылғанға дейін Польшадағы ең ұзын көпір болатын.

The settlement dates back to the 7th century, when there was a Slavic pagan temple at the site. In the 11th century Wyszogród became fortified and started to act as a local centre of commerce. In the 12th century it became the seat of local castellany and soon it became one of the seats of the Dukes of Masovia within fragmented Piast ruled Poland. Relocated on Magdeburg Law in 1398, Wyszogród became one of the most important inland ports and centres of textile production in the area. Brewing and crafts also developed. In the 16th century, King Sigismund II Augustus approved the statutes of the guilds of tailors and furriers, and Sigismund III Vasa issued new privileges for several guilds. The town also experienced an influx of Jews. After World War I, Poland regained independence and control of the town. During the Polish–Soviet War, in August 1920, Polish troops were stationed nearby to defend the crossing over the Vistula River against a possible Soviet attack. During World War II, the town was heavily damaged during the course of the German invasion of Poland in September 1939. During the German occupation, Poles and Jews were brutalized in the town and conscripted for forced labor. In March 1941, around 120 Poles were expelled from the town, temporarily deported to a camp in Działdowo, where they were stripped of money and valuables, and afterwards deported to the General Government, while their houses were handed over to German colonists as part of the Lebensraum policy. Beginning in March 1941, Jews were deported to other ghettos and then on to Treblinka were they were murdered in October 1941 and to Auschwitz, where most were murdered in November 1942. During these deportations and the time spent in other ghettos, they suffered unimaginable horrors along with starvation and disease. These experiences of the Holocaust resulted in the deaths of all but 250 of Wyszogrod's 2,700 Jews. There were several Polish underground resistance groups operating both within the city and in the forests nearby. The town was rebuilt after the war, though its population did not recover to pre war levels. In 1997–1999 a bridge was built over the Vistula River, which was the longest bridge in Poland until the opening of the Solidarity Bridge in Płock in 2007.

Көлік

Қаладан 50 және 62 нөміріндегі Польшаның республикалық жолдары өтеді.

Спорт

Жергілікті футбол клубы — Стегни Вышогрод. Ол төменгі лигаларда өнер көрсетеді.