Кіріспе
Испарта Түркияның басқа аймақтарымен жол желісі арқылы жақсы байланысты. Анталия оңтүстікке қарай 130 км, ал Ескішехир солтүстікке қарай 350 км қашықтықта орналасқан. Соңғы жылдары Сүлеймен Демирел университеті түрлі әлеуметтік ортадан келген мыңдаған жастарды қаланың көбінесе консервативті ортасына таныстырды. Қаланың футбол командасы, "Испартаспор", Түркияның аймақтық әуесқой лигасының 7-ші тобында өнер көрсетеді.
Рим дәуірі
Испарта – грек тіліндегі Спартаның түрікше әрпімен жазылуы, протез деглустеризация арқылы жасалған. Испарта ежелгі Барис қаласына сәйкес келеді деп айтылады, ол осы атпен Римнің Писидия провинциясының бір бөлігі болған. Кейінгі теория бойынша, ол Шығыс Римнің Сапорда бекінісі болған; мұсылман деректерінде Сабарта деп аталады. GE Bean жағдайды былай сипаттады: «Бұл үнемі өзгеріп отыратын түсініктер оқырманды қатты жаңылыстырады». Қазіргі ғалымдар Барис қаласын Килич маңындағы Кечиборлу ауданында, Испарта провинциясында орналастырады. Ол ерте кезеңде христиандық епископтық болып құрылды, Писидия Антиохиясының митрополиттік орталығына бағынышты болды, ал провинцияның астанасы – Антиохия болды. Оның екі епископының есімі нақты белгілі: Гераклий 325 жылы Никеяның бірінші соборына, ал Лео 787 жылы Никеяның екінші соборына қатысты. Сонымен қатар, Паулус 869 жылғы Константинополь соборына, ал Стефан 879 жылғы Константинополь соборына қатысты, бірақ олардың біреуі немесе екеуі де Рим провинциясы Геллеспонттағы Барис қаласынан болуы мүмкін. Кіші Азиядағы көптеген епископтықтар сияқты, ол да уақыт өте келе жоғалып кетті. 1071: Селжұқ түркілері басып алды. 13 ғасырдың соңы: Хамидидтер құрамына кірді. 1381: Испарта Хамидид әмірі Осман сұлтаны Мұрат I-ге сатылды. 19 ғасырдың соңы: Балқаннан келген мұсылман қашқындыры Испартаның төңірегіне қоныстанды. Болгар қашқындыры қазанлық роза суын өндіру туралы білімдерін әкелді, соның нәтижесінде Испарта «розалар қаласы» деген лақап атын алды. 1914: 1914 жылғы Осман халқының санағына сәйкес, Испарта ауданында барлығы 54 465 адам тұрды, олардың ішінде 46 698 мұсылман, 6 648 грек және 1 119 армян болды. 1923: Грек-түрік халқының алмасуы кезінде ауданның грек халқы Грекияға көшірілуге мәжбүр болды.
Белгілі ұшақ апаттары
1976 жылы 19 қыркүйекте Түрік әуе компаниясының 452 рейсі, Боинг 727 ұшағы, Испартадағы, сондай-ақ Қаратау тауы деп белгілі төбеде құлап, барлық 154 жолаушы мен экипаж мүшесі қаза тапты. 2007 жылдың 30 қарашасында Atlasjet 4203 рейсі Испарта Сүлейман Демирел әуежайына қонған кезде құлап, барлық 57 жолаушы мен экипаж мүшесі қаза тапты.
Атауы бойынша қараңыз
Бұрын тұрғын епископтық емес, «Писидиядағы Барис» қазір Католик шіркеуінің тізімінде Никомедияның титулдық епископтығы ретінде саналады, себебі епархия 1933 жылы шартты түрде қайта жаңартылды: Латын тіліндегі Baren(us) in Pisidia (латынша). Ол ондаған жылдар бойы бос тұрды және осы уақытқа дейін епископтық (ең төменгі) дәрежеде болған келесі иелері болды:
Альфред Бертрам Леверман (1948.04.24 – 1953.07.27) Галифакс (Канада) көмекші епископы (1948.04.24 – 1953.07.27) қызметін атқарды; кейін Сент-Джон, Нью-Брансуик (Канада) епископы (1953.07.27 – 1968.09.07) болды, Алтаваның титулдық епископы ретінде зейнеткерлікке шықты (1968.09.07 – 1972.04.28 күні қайтыс болды).
Жозе де Алмейда Батиста Перейра (1953.12.22 – 1955.11.07) Нитерой (Бразилия) көмекші епископы (1953.12.22 – 1955.11.07), Сете Лагос (Бразилия) епископы (1955.11.07 – 1964.04.02), Гуахупе (Бразилия) епископы (1964.04.02 – 1976.01.16 зейнеткерлікке шықты); 2009 жылы қайтыс болды.
Антониу Кардозу Кунья (1956.03.09 – 1967.01.10) Бежа (Португалия) көмекші епископы (1956.03.09 – 1965) қызметін атқарды, содан кейін Вила-Реал (Португалия) епископының көмекшісі (1965 – 1967.01.10) болды, одан кейін Вила-Реал епископы (1967.01.10 – 1991.01.19 зейнеткерлікке шықты), 2004 жылы қайтыс болды.
Alfred Bertram Leverman (1948.04.24 – 1953.07.27) as Auxiliary Bishop of Halifax (Canada) (1948.04.24 – 1953.07.27); later Bishop of Saint John, New Brunswick (Canada) (1953.07.27 – 1968.09.07), emeritate as Titular Bishop of Altava (1968.09.07 – death 1972.04.28)
José de Almeida Batista Pereira (1953.12.22 – 1955.11.07) as Auxiliary Bishop of Niterói (Brazil) (1953.12.22 – 1955.11.07), Bishop of Sete Lagoas (Brazil) (1955.11.07 – 1964.04.02), Bishop of Guaxupé (Brazil) (1964.04.02 – retired 1976.01.16); died 2009
António Cardoso Cunha (1956.03.09 – 1967.01.10), first as Auxiliary Bishop of Beja (Portugal) (1956.03.09 – 1965), then as Coadjutor Bishop of Vila Real (Portugal) (1965 – 1967.01.10), next succeeded as Bishop of Vila Real (1967.01.10 – retired 1991.01.19), died 2004.
Экономика
Испартаның негізгі экономикалық қызметтері – раушан суы мен қолмен тоқылған кілемдерді өндіру. Жергілікті және, «киелі кітап туризмі» арқасында, халықаралық туризм де маңызды кіріс көзіне айналуда. 20-шы ғасырдың басында кілем тоқу Испартадағы маңызды өнеркәсіп саласы болды.
Климат
Испартада ыстық жазғы Жерорта теңізі климаты (Кёппен климаттық жіктелімі: Csa) немесе қоңыржай континенттік климат (Треварта климаттық жіктелімі: Dc) басым. Қыстары суық, жаңбырлы және көбінесе қар жауады, ал жаздары ыстық және құрғақ болады. Қала маңындағы көлдер климатты жұмсартуға маңызды үлес қосады. Жауын-шашын көбінесе қыс айларында болады, жазда оның мөлшері айтарлықтай азаяды.