Ертегілердегі Құдай аналар және олардың рөлі

Кіріспе

Архетип

Ертегілерде, періана – бұл сиқырлы күштері бар, біреуге кеңесші немесе ата-ана рөліндегі көмекші, көптеген қоғамдарда нақты тәрбиешінің ойнауы тиіс рөлді атқарады. Перроның "Зұңқырлаған Сұлу" ертегісінде ол әңгімені дұрыс байланыстар болмаса, жеке басының артықшылықтары жеткіліксіз деген оймен аяқтайды. Періана – донордың ерекше түрі.

Әңгімелер мен аңыздарда

Нағыз әулие-аналар ертегілерде сирек кездеседі, бірақ Мадам д’Оуной және басқа да «қымбаттылар» мен Шарль Перроның әдеби ертегілерінің танымалдылығының арқасында кеңінен танымал болды. Ертегілерде басқа да үстімізден қараушы күштер де кездеседі, олардың ішінде түрлі жануарлар мен қайтыс болған ананың рухы бар. Әулие-аналардың тамыры тағдыр иелерінен басталады, бұл әсіресе «Ұйқыдағы сұлуда» айқын көрінеді, онда олар оның тағдырын белгілейді және иірумен байланысты. «Қымбаттылар» ертегілерінде және кейінгі жазбаларда әулие-аналар халық сенімдеріндегі перілерге тән емес әрекет етеді; олар өздерінің адам баласының мінез-құлқы мен тағдырына қызығушылық танытады, ал халықтағы перілердің өздерінің мүдделері болады. Әдетте, әулие-ананың қорғаны – әңгіменің басты кейіпкері болып табылатын ханзада немесе ханшайым, ал әулие-ана оларға көмектесу немесе қолдау көрсету үшін өзінің сиқырын қолданады. Ең танымал мысал – Шарль Перроның «Сұлушаш» ертегісіндегі әулие-ана. Шарль Перроның «Ұйқыдағы сұлу» нұсқасында сегіз әулие-ана көрінеді, ал Гримм ағайындарының «Кішкентай бряжный роза» атты нұсқасында он үш әулие-ана «Дана әйелдер» деп аталады. Осы нұсқалардың танымалдылығы осы мотивтің ертегілерде жиі кездесетін нәрсе деп есептелуіне әкелді, бірақ ол басқа ертегілерде одан да сирек кездеседі. Шындығында, Перро «Ұйқыдағы сұлуға» әулие-аналарды қосты, ал оның бастауы – Джамбатиста Базиленің «Күн, Ай және Талия» шығармасында мұндай тұлғалар жоқ еді. Әдетте, әулие-аналар мейірімді, жайлы және сүйкімді болып бейнеленеді, бірақ ерекше жағдайлар да бар. «Ұйқыдағы сұлу» мен «Кішкентай бряжный роза» ертегілерінде патшалыққа шақырылмаған әулие-ана ханшайымды тігізгішпен сұғып өлтіруге қарғыс айтады, бірақ шақырылған әулие-аналардың бірі осы қарғысты жүз жылдық ұйқыға айналдырады. Габриэль Сюзанна де Вильнёвтің «Қарақ пен Аң» ертегісінде ханзаданың зұлым әулие-анасы оның неке ұсынысын қабылдамағаны үшін оны Аңға айналдырып қана қоймай, тіпті оның інісі, патшаны да азғыруға тырысады, ал оның қызы (Қарақ) жақсы әулие-ана туған кезде саудагердің қайтыс болған баласымен алмастырады, себебі зұлым әулие-ана ханшайымды өлтіруге тырысқан.

Actual fairy godmothers are rare in fairy tales but became familiar figures because of the popularity of the literary fairy tales of Madame d'Aulnoy and other précieuses, and Charles Perrault. Many other supernatural patrons feature in fairy tales; these include various kinds of animals and the spirit of a dead mother. The fairy godmother has her roots in the figures of the Fates; this is especially clear in Sleeping Beauty, where they decree her fate, and are associated with spinning. In the tales of précieuses and later successors, the fairy godmother acts in a manner atypical of fairies in actual folklore belief; they are preoccupied with the character and fortunes of their human protegees, whereas fairies in folklore have their interests. Typically, the fairy godmother's protégé is a prince or princess, who is the protagonist of the story, and the godparent uses her magic to help or otherwise support them. The most well known example is probably the fairy godmother in Charles Perrault's Cinderella. Eight fairy godmothers appear in Sleeping Beauty in Charles Perrault's version and in the Grimm Brothers' version titled Little Briar Rose, the thirteen godmothers are called Wise Women. The popularity of these versions of these tales led to this being widely regarded as a common fairy tale motif, although they are less common in other tales. Indeed, the fairy godmothers were added to The Sleeping Beauty by Perrault; no such figures appeared in his source, "Sun, Moon, and Talia" by Giambattista Basile. While fairy godmothers are traditionally portrayed as kind, gentle, and loving, there are exceptions. In Sleeping Beauty and Little Briar Rose, a fairy not invited to the royal christening curses the eponymous princess to die from pricking her finger on a spindle, only for one of the invited fairies to alter the spell into a century long slumber. In Gabrielle Suzanne de Villeneuve's fairy tale Beauty and the Beast, the Prince's evil fairy godmother had not only turned him into a Beast for rejecting her marriage proposal but had even attempted to seduce his uncle, a king whose daughter (Beauty) a good fairy switched at birth with a merchant's dead baby because said godmother tried to have the princess killed.

Қымбат бағалы заттар

Precieuses, француз әдебиетінің ертегілерінде, әулие аналар өздерінің әлеуметтік орталарындағы нақты аналар сияқты әрекет етеді, құдаларына пайда әкеліп, олардан сый-құрмет күтеді. Мадам д’Оуной өзінің «Көк құс» ертегісінде зұлым әпкесі үшін әулие ана жасады; осы рөлде әулие ананың құдасы мен батырдың үйленуіне қол жеткізуге жасаған тырысы, батырдың басты кейіпкермен үйленуіне кедергі келтіретін зұлымдық болып табылады. Сол сияқты, «Ақ бұлан» ертегісінде әулие ана зұлым ханшайымға басты кейіпкерге кек алуға көмектеседі. «Финетт Кендрон» ертегісінде әулие ана – басты кейіпкер, бірақ ертегідің басында оған көмектескеннен кейін, Финетт Кендрон оның кеңесін тыңдамағандықтан ренжіді, және Финетт екінші бөлігін оның көмегісіз өтуге мәжбүр болды. Генриетт Джули де Мураттың «Аю терісі» ертегісінде басты кейіпкердің әулие анасы бар, бірақ ол кейіпкердің онымен ақылдаспай үйленгеніне ренжіді және көмектесуден бас тартады.

Көркем шығармаларда

Әулие-әжелер ертегілердегі фантазияда жиі кездеседі, әсіресе «Күлдіршін» мен «Ұйқыдағы сұлу» туралы комикстерде және қайта жазылған нұсқаларында. Мерседес Лакки өзінің «Бес жүз патшалық туралы әңгімелер» сериясында осы тұжырымдаманың жұмсақ мазақтанған нұсқасын ұсынады, онда Әулие-әжелер – патшалықтардың барлық жерінде сиқырлы күштерді бақылайтын сиқырлы дарынды әйелдер. Әңгіме қайталануы үшін оқиғалар дұрыс болған кезде, тиісті Әулие-әже әңгіменің мүмкіндігінше аз өліммен аяқталуын қамтамасыз ету үшін кіріседі. Уильям Макепис Тэккерэйдің «Роза және сақина» романында қара сиқыршы өзінің сыйлықтары құда балаларына жақсылық жасамағанын айтады; атап айтқанда, ол екі құда қызына атақ сақинасы мен атақ рөлін берді, олар кімде-кім болса да, оларды әдемі етуге күшті, бұл құда қыздарының мінезін бұзды. Келесі ханзада мен ханшайыммен ол оларға «кішкене бақытсыздық» береді, бұл ең жақсы сыйлық болып табылады, өйткені олардың қиындықтары олардың кейіптерін қалыптастырады. К.С. Льюистің «Солдат ағасының немересі» еңбегінде Эндрю ағасы өзінің құс анасынан қалған шаңнан қалай сиқырлы сақина жасағанын түсіндіргенде, оның феялық қанға ие болуы мүмкін екенін және сондықтан ол феялық құс анасы болған соңғы адам болуы мүмкін екенін айтады. Хэллоуинге арналған анимациялық теледидардағы «Солқындар түні» атты арнайы бағдарламада екі бала: Кішкентай және Жігіт, сиқыршыны «әулие-әже» деп қате қабылдайды. Олардың күтушісі Базуи оларды «жаман сиқыршы» деп атау арқылы түзетеді. «The Fairly OddParents» – Космо және Ванда (әдемі емес) құда-құдасы болып табылатын әзіл-сықа анимациялық телесериал. «Shrek 2»-де пайда болған Фея-Крестная (Дженнифер Сондерс дауыстаған) – бұл өз мүдделерін арттыру үшін шантажға және/немесе кісі өлтіруге жүгінуге дайын болған, арам бизнесмен (Сәкешенедегі Өміршеңнің мінез-құлқына ұқсас). Қыздарға ханзадамен бақытты өмір сүруге көмектесудің басты себебі – ханзаданың ақсүйектің ұлы екендігі, ал неке арқылы ол таққа ие болады. Ол Шрекке, сондай-ақ, жыртқыштардың бақытты өмір сүрмейтіндігіне қатты сенетінін айтты. Диск әлеміне қатысты «Шетелдегі сиқыршылар» романында жұлдызшалардың құда аналары сиқыршының бір түрі. Негізгі антагонист – Генуя қаласын басқару үшін әңгімелер мен айна сиқырын қолданатын әже Лилит де Темпшир (Бабалық Уэзервокстың қарындасы) әжелі. Маграт Гарлик Дезидерата Холлоу қайтыс болғаннан кейін Элла Сэмбеттің (Генуяның заңды билеушісі) әулие әжесі болады, бірақ ақырында сиқырлы таяқты лақтырады (бұл ол заттарды құрғақ бақшаға айналдырудан басқа мақсатта пайдалана алмады). Дрезден файлдары романдарында (негізінен, «Қабірлік қауіп» және «Жазғы салт»), басты кейіпкер, Гарри Дрезден есімді заманауи сиқыршының, Гарриді бір жақты келісімдерге аударғанды ұнататын Леансидх есімді феялық құдайы бар екені анықталады. «Once Upon a Midnight» фильмінде Анжелика, көк фея, ашкөз феяның құдайы бейнеленген. Фея Кудматер веб-сериалда басты рөлді ойнайды «Wish It Inc». Оны Портал дауысты актрисасы Эллен Маклейн бейнелейді. Бірінші «King's Quest» ойынында басты кейіпкер Грэхамның жұлдызша құдайы бар, ол оған жеңімпаздық сыйлай алады. Отоме ойынында «My Candy Love» кездейсоқ пайда болып, ойыншыға сыйлықтар беретін жұлдызша бар. Ол сәл ерекше жағдай, өйткені ол тек жұлдыздай киінген эксцентрикалық әпке. «True Blood» телехикаясының 4-ші маусымы, 1-ші бөлімі, Суки кейіпкері өзінің жұлдыздық мұрасын, оның ішінде оның жұлдыздық жағынан қан туысы болған құдайын бар екенін біледі. Фильмде «Малефисента», Принцесса Аврора, «Ұйқыдағы сұлу», қателікпен Малефисента деп санайды, өйткені соңғысы оған кішкентай кезінен бастап назар аударған, бірақ Принцесса Аврора өзінің қарғысы туралы немесе оны жіберген адам туралы білмейді. «Ертеңгі аңыздар» сериясының төртінші маусымында команда Малюстың әлемінен қашып кеткен сиқырлы жаратылыстарды уақыт бойы аңшылыққа шығады. Олардың бірі – Табита (Жейн Карр бейнелеген), Салемде (Массачусетс штаты) 1692 жылы болған қыздың феялық құдайы. Кейінірек ол Неронның сүйіктісі екені анықталады, ал кейінірек Нора Даркты жаңа жұлдызша болуға алдап алады. Табита Неронға тозаққа портал ашуға көмектеседі және Хейверлде жас Зари Томаздың қолында пайда болған Викстебл атты айдаһармен аңыздарға шабуыл жасайды. Жас Зари Уикстеблді қайтадан қолға алған кезде, айдаһар Табитаны жеп, кейіннен бала айдаһарға айналады.

Fairy godmothers appear frequently in fairytale fantasy, especially comic versions and retellings of Cinderella and Sleeping Beauty. Mercedes Lackey presents a gently lampooned version of the concept in her Tales of the Five Hundred Kingdoms series, in which Fairy Godmothers are magically gifted women who monitor magical forces across the kingdoms. Whenever events are right for a fairy tale to recur, the relevant Fairy Godmother steps in to make sure that the tale in question runs its course with as few fatalities as possible. In William Makepeace Thackeray's The Rose and the Ring, the fairy Blackstick concludes that her gifts have not done her godchildren good; in particular, she has given two of her goddaughters the title ring and the title role, which have the power to make whoever owns them beautiful, which have ruined the character of those goddaughters; with the next prince and princess, she gives them "a little misfortune", which proves the best gift, as their difficulties form their characters. In C. S. Lewis's The Magician's Nephew, when Uncle Andrew explains how he made the magical rings from dust left to him by his godmother, he points out that she may have had fairy blood, and so he might have been the last man to have a fairy godmother. In the television animated Halloween special Witch's Night Out, the witch is mistaken for a "fairy godmother" by the two children, Small and Tender. Their sitter, Bazooey corrects them by addressing the fairy godmother as a "wicked witch". The Fairly OddParents is a humorous animated TV series where the fairies Cosmo and Wanda are (rather incompetent) godparents. In Shrek 2, the Fairy Godmother (voiced by Jennifer Saunders) who appears is a conniving, crooked businesswoman (with a personality rather like that of the Stepmother in Cinderella), who is quite willing to resort to blackmail and/or murder to further her interests. The pure reason for helping princesses gain a happily ever after with Prince Charming is the fact that Prince Charming is the Fairy Godmother's son, and through the marriage, he will gain the throne. She also said to Shrek that she strongly believes that ogres don't live happily ever after. In the Discworld novel Witches Abroad, fairy godmothers are a type of witch. The main antagonist is a plotting fairy godmother, Lady Lilith de Tempscire (Lily, the sister of witch Granny Weatherwax), who uses the power of stories and mirror magic to control the city of Genua. Magrat Garlick becomes fairy godmother to Ella Saturday (the rightful ruler of Genua) following the death of Desiderata Hollow but throws away the magic wand at the end (as she was unable to use it for any purpose other than turning objects into pumpkins). In The Dresden Files novels (primarily Grave Peril and Summer Knight), the main character, a modern wizard named Harry Dresden is revealed to have a faerie godmother by the name of Leanansidhe who enjoys ensnaring Harry in one sided deals. Once Upon a Midnight features the character of Angelica, the Blue Fairy, an overzealous fairy godmother. Fairy Godmother plays a leading role in the web series Wish It Inc. She is portrayed by Portal voice actress Ellen McLain. The first King's Quest game features a fairy godmother of the main character Graham who can grant him invincibility. The otome game My Candy Love features a fairy godmother who will appear randomly and give the player gifts. She is a bit of an odd case in that she is implied to be an eccentric aunt who merely dresses as a fairy godmother. In the TV series True Blood, Season 4, Episode 1, the character Sookie learns of her fairy heritage, including that she has a godmother who is a blood relative on her fairy side. In the film Maleficent, Princess Aurora, the Sleeping Beauty, mistakenly assumes Maleficent to be this, as the latter had been watching out for her since she was little, though Princess Aurora doesn't know about her curse or the person who cast it. In the fourth season of the superhero series Legends of Tomorrow, the team hunts magical creatures across time that have escaped from Mallus' realm. One of the creatures is Tabitha (portrayed by Jane Carr), the fairy godmother of a girl in 1692 in Salem, Massachusetts. She is later revealed to be a lover of Neron and later tricks Nora Darkh into becoming the new fairy godmother. Tabitha helps Neron in his plan to open a portal to hell and attacks the Legends with a dragon called Wickstable, which originally hatched in young Zari Tomaz's possession, at Heyworld. When young Zari regains control of Wickstable, the dragon eats Tabitha before regressing to a baby dragon.