Кіріспе

Айдағы кратер – Айдың орталық бөлігіне жақын, шығыс Mare Insularum-дағы айлық соққы кратері. Ол неміс астрономы Иоганн Иероним Шрётердің құрметіне аталған. Кратер Сомеринг және Мёстинг кратерлерінің солтүстігінде жатыр. Кратер шетінің оңтүстік-шығысында Рима Шрётер деп аталатын айлық сай бар. Бұл жарық теңіздің кішкентай кратерінен басталып, оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай созылады. Шрётердің шеті қатты тозып, эрозияға ұшыраған, оңтүстік қабырғасында кең жарық және оңтүстік-шығыста терең ойыс бар. Кратердің ортасында орталық төбесі жоқ. Шағын кратерлердің сиреп орналасқан қатары Шрётердің солтүстік шетінен батысқа қарай созылып жатыр. Профессор В. Х. Пикеринг осы кратердің суреттерін жасаған, онда ол өз көзімен көргендей сезінген будың атқылауын бейнелеген. Бұл уақытша ай құбылысы басқа бақылаушылармен расталмаған. Шрётердің солтүстігінде, Шрётер W серік кратерінен басталатын, ретсіз жер бедері аймағы орналасқан. Бұл аймақ қиылысып жатқандай көрінетін, сызықты қараңғы беттік белгілерден тұрады. 19 ғасырда Франц фон Паула Груйтюзен кішкентай рефрактор телескопы арқылы жасаған байқауларына сүйене отырып, бұл аймақта Айдағы қала (ол оны Валверк деп атаған) бар екенін мәлімдеген. Бұл болжам сол кездегі астрономдар тарапынан күдікпен қабылданды, және кейіннен жасалған, күшті құралдармен жүргізілген байқаулар бұл тек табиғи құбылыс екенін көрсетті. Шрётерден батыс-солтүстікке қарай шамамен 100 км жерде "Сервейер-2" ғарыш аппаратының құлау орны жатыр.

Спутник кратерлері

Конвенция бойынша бұл ерекшеліктер ай карталарында әріпті Шрётерге ең жақын кратер ортасының жанына орналастыру арқылы анықталады. Шрётер ені ұзындығы диаметріА4.8° Т7.8° Б4 кмC8.3° Т9.8° Б8 кмД4.5° Т9.5° Б5 кмЕ2.4° Т6.8° Б3 кмF7.4° Т5.9° Б34 кмG3.2° Т9.4° Б5 кмH3.2° Т8.6° Б4 кмJ8.5° Т6.1° Б6 кмK3.1° Т7.9° Б5 кмL1.8° Т7.4° Б4 кмM7.0° Т11.6° Б5 кмS7.1° Т9.2° Б3 кмT7.0° Т8.0° Б4 кмU4.1° Т6.6° Б4 кмW4.8° Т7.7° Б10 км