Кіріспе

2004 жылғы жапондық визуалды роман.

Clannad – Key компаниясы жасаған және 2004 жылдың 28 сәуірінде Windows жүйесі үшін шығарылған жапондық визуалды роман. Key компаниясының алғашқы екі жұмысы – Kanon және Air алдымен ересектерге арналған ойын ретінде шығарылып, кейін жас көрермендерге сәйкес цензураланған болатын. Ал Clannad барлық жас санатына арналған. Кейін PlayStation 2, PlayStation Portable, Xbox 360, PlayStation 3, PlayStation Vita, PlayStation 4 және Nintendo Switch консольдарына портталды. 2015 жылы Sekai Project компаниясы Windows нұсқасын Steam платформасында ағылшын тілінде шығарды. Оқиға Томоя Оказакидің өмірін, жасөспірім шағынан бастап ересекке дейінгі кезеңін қамтиды. Орта мектептің соңғы курсында орташа оқушы Томоя көптеген адамдармен танысады, оның ішінде бес қызбен, олардың жекелеген мәселелерін шешуге көмектеседі. Орта мектепті бітіргеннен кейінгі өмірі де толыққанды көрсетіледі. Clannad ойынының геймплейі ойыншының әрекеттеріне байланысты түрлі сценарийларға бөлінетін сюжет бойынша құрылған. Ойын шыққан кезде Жапониядағы ең көп сатылған ПК ойыны атанды және кейін бірнеше рет ұлттық топ-50 тізіміне енді. Key компаниясы 2005 жылдың қараша айында Clannad-тың бес қаһарманның бірі – Томойо Сакагами туралы «Tomoyo After: It's a Wonderful Life» атты ересектерге арналған спин-офты шығарды. Clannad басқа да медиа форматтарында қолданылды. ASCII Media Works, Flex Comix, Fujimi Shobo және Jive баспаларында төрт манга адаптациясы жарық көрді. Комикстер жинақтары, жеңіл романдар, көркем альбомдар, аудиодрамалар және бірнеше музыкалық альбомдар да шығарылды. 2007 жылдың қыркүйегінде Toei Animation студиясы Clannad анимациялық фильмін шығарды. Одан кейін 2007 мен 2009 жылдар арасында Kyoto Animation студиясы жасаған екі түпнұсқа бейнеанимациялық (OVA) эпизодтарымен бірге екі аниме телесериалы көрсетілді. Екі аниме сериалы мен оларға қоса жасалған OVA-лар Sentai Filmworks компаниясымен лицензияланды және 2009 жылы Солтүстік Америкада шығарылды. Анимациялық адаптациялар Жапонияда жоғары сатылым көрсетті және шетелде де сыншылардың жоғары бағасын алды.

Ойын процесі

Clannad – драмалық және романтикалық визуалды роман, онда ойыншы Томоя Оказаки рөлін ойнайды. Ойынның көп бөлігі оқиғаның баяндауын және диалогтарын оқуға жұмсалады. Clannad бірнеше тармаққа бөлінетін сюжет желісін ұстанады; ойыншы ойын барысында қабылдаған шешімдеріне байланысты сюжет белгілі бір бағытта дамиды. Ойыншы алты негізгі сюжет желісін көре алады, олардың бесеуі бастапқыда қолжетімді. Ойын барысында ойыншыға бірнеше таңдау ұсынылады, ал мәтін осы нүктелерде таңдау жасалмайынша тоқтайды. Барлық сюжет желілерін толық көру үшін ойыншы ойынды бірнеше рет қайталап, сюжеттің дамуын өзгерту үшін әртүрлі таңдау жасауы керек. Ойынды алғаш ойнағанда, барлық бес қаһарманның сценарийлері және қосымша кішкентай сценарийлер «Мектеп өмірі» сюжеттік аркасында қолжетімді. Ойыншы кейіпкердің сценарийін аяқтағанда, ол жарық шар алады. Сегіз жарық жиналғанда, ойынның екінші сюжеті, «Оқиғадан кейін» деп аталады, қолжетімді болады. Бір жарық «Мектеп өмірінде» жоғалып кетеді, бірақ «Оқиғадан кейін» қайта пайда болады. Алты басты кейіпкердің ішінде Томоя, Нагиса және Котомиде бауырлары жоқ, бірақ олардың ата-аналары олардың оқиғаларында маңызды рөл атқарады. Нагисаның оқиғасы Маэданың «үлгілі отбасы» деп сипаттаған нәрсені қамту үшін жазылды. Ойынның бастапқы нұсқасымен бірге шыққан, ойын әндерінің ремикстелген нұсқаларын қамтитын қысқа музыкалық CD-ге арналған аранжировка альбомы Mabinogi деп аталды, ол ортағасырлық Уэльс қолжазбаларынан алынған прозалық әңгімелер жинағы болды.

Негізгі кейіпкерлер

Ойыншы Clannad-тың басты кейіпкері Томоя Оказакинің рөлін атқарады. Томоя бұрынғы қылмыскер ретінде танымал; оқиғаның басында ол тіпті Clannad оқиғасы өтетін қалаға деген жеккөрушілігін білдіреді, онда ол өмірінің барлық уақытын өткізген. Ол өзгелермен сөйлескенде өте тікелей болады және тіпті осы кезде бейшара көрінсе де, өз ойын айтудан тартынбайды. Бұл тұрғанға қарамастан, Томоя достарына адал және мұқтаж жандарға көмек немесе қолдау көрсету үшін өзін толығымен бергені мәлім. Ол көбінесе өзімшіл емес, өзгелерден өте көп талап етпейді. Clannad-тың соңғы кейіпкері – бірінші курс студенті Фуко Ибуки, ол аса белсенді және балағат. Томоямен танысқанға дейін ол көбінесе жалғыз жүріп, кішкентай пышақпен теңіз жұлдыздарының ағаштан оюларын жасап, оларды сыйлық ретінде тарататын. Фуко теңіз жұлдыздарына немесе жұлдыз тәрізді заттарға қатты құмар, және көбінесе қысқа ғана шаттыққа толы күйге түседі, онда ол айналасындағы оқиғалардан мүлдем хабарсыз болып қалады. Микипон, Мочисуке, На Га және Шинори компьютерлік графиканы толықтырды. Турино фондық суреттерді жасады. Маэда Clannad-тың көптеген сценарийларын жазғанда өзінің жазу қабілетінің шегіне жеткенін айтты және Clannad сценарийлерін жазу процесін "мен ешқашан қайтадан басып өте алмайтын қабырға" деп сипаттады. Басында Маэда өзін дайын сезінгенмен, ойынның сюжеті оның күткеннен әлдеқайда кеңейіп, ұзақтығы еселеп өсті, деп Сузумото атап өтті. Сузумото бұл өзгерісті ойынның негізгі сценарийінің ұзартылуымен байланыстырды, нәтижесінде тармақталған сценарийлер де көбейді.

Шығару тарихы

Key 2001 жылы Clannad-тың 2002 жылы шығатын күнін жариялады, ал бірнеше кешігулерден кейін Clannad 2004 жылдың 28 сәуірінде шектеулі нұсқада шықты, оны Windows PC-де DVD ретінде ойнауға болады. Бұл шектеулі нұсқаға визуалды романдағы фонограммалық музыка тректерін ремикстеген Mabinogi ремикс-альбомы қоса берілді. Clannad Full Voice Key компаниясы 2009 жылдың 31 шілдесінде Clannad деген атпен қайта шығарды, ол бес басқа Key визуалды романы бар Key 10th Memorial Box жинағында келді. Windows 7 компьютерлеріне арналған Clannad Memorial Edition жаңартылған нұсқасы 2010 жылдың 28 мамырында жарық көрді. Clannad 2015 жылдың 23 қарашасында Sekai Project компаниясы Windows үшін Steam платформасында ағылшын тілінде шығарды. 2014 жылдың қарашасында Sekai Project Clannad-тың ағылшын тіліне аудармасын жасау үшін қаржы жинау мақсатымен Kickstarter платформасын пайдаланды. 24 сағаттан аспайтын уақыт ішінде жоба 140 000 АҚШ долларын жинап, мақсатына жетті. Kickstarter кампаниясы 320 000 АҚШ долларын жинағаннан кейін Sekai Project Windows үшін Hikari Mimamoru Sakamichi de қосымшаларын да аударып шығаратынын мәлімдеді. Барлығында Kickstarter кампаниясы 541 161 АҚШ долларын жинады, бұл барлық мақсаттарын асып түсті. Ойынның тұңғыш консольдік нұсқасы Interchannel компаниясымен 2006 жылдың 23 ақпанында PlayStation 2 (PS2) үшін шығарылды. PS2 нұсқасы 2009 жылдың 30 шілдесінде "Best" нұсқасы ретінде қайта шығарылды. PS2 нұсқасы 2009 жылдың 30 шілдесінде бірге шығарылған Kanon және Air ойындарының PS2 нұсқаларымен бірге "Key 3 Part Work Premium Box" жинағына енді. Xbox 360 нұсқасы Prototype компаниясымен 2008 жылдың 28 тамызында шығарылды. Prototype 2011 жылдың 21 сәуірінде PlayStation 3 (PS3) нұсқасын шығарды. PS3 нұсқасының PlayStation Store арқылы жүктеліп алуға болатын нұсқасын Prototype 2013 жылдың 14 ақпанында жариялады. NTT DoCoMo FOMA ұялы телефондарында ойналатын нұсқасын Prototype VisualArt's Motto арқылы 2007 жылдың 26 қарашасында шығарды. Prototype кейіннен 2008 жылдың 16 қаңтарында SoftBank 3G телефондарында ойналатын нұсқасын шығарды. Android құрылғыларына арналған нұсқа 2012 жылдың 18 қыркүйегінде жарық көрді. Ойынның PlayStation Portable (PSP) нұсқасы Prototype компаниясымен 2008 жылдың 29 мамырында Жапонияда шығарылды, ол Windows толық дауыстық нұсқасының қосымшаларын қамтыды. PSP және Xbox 360 нұсқаларының шектеулі шығарылымы Prototype шығарған драмалық CD сериясының "қорытынды" нұсқасымен бірге келді, әрбір дискіде бес жеке оқиға бар; PSP нұсқасымен бірге келген CD Xbox 360 нұсқасымен бірге келген CD-ден өзгеше. Prototype 2018 жылдың 14 маусымында жапон және ағылшын тілдерін қолдайтын PlayStation 4 портын шығарды. Prototype 2019 жылдың 4 шілдесінде жапон және ағылшын тілдерін қолдайтын Nintendo Switch портын шығарды, ал ойынның цифрлық нұсқасы сол күні Nintendo eShop дүкенінде қолжетімді болды. Switch портының физикалық нұсқасы 2020 жылдың 14 сәуірінен 29 мамырына дейінгі алты апталық алдын ала тапсырыс кезеңінде Limited Run Games арқылы тұрақты және коллекционерлік нұсқада шектеулі санда шығарылады.