Кіріспе
RWD 8 – RWD компаниясы жасаған поляк парасол қанатты моноплан жаттығу ұшағы. Ол 1934 жылдан 1939 жылға дейін Польша әуе күштері мен азаматтық авиациясында пайдаланылды.
Даму
RWD 8 ұшағы 1931 жылы Польша әуе күштерінің негізгі оқу-жаттығу ұшағына қойған талабына жауап ретінде жобаланды. Оны Станислав Рогальский, Станислав Вигура және Ежи Држевецкий құрамындағы RWD командасы жасады. Бірінші прототип (SP AKL тіркеу белгісі) 1933 жылдың басында ұшырылды. Ол PZL 5bis және Bartel BM 4h бипландарына қарсы жаңа поляк әскери оқу-жаттығу ұшағына арналған сайыста жеңіске жетті. Ұшақ өте тұрақты және басқаруға оңай деп есептелді. RWD жобаларын өндіруші DWL (Doświadczalne Warsztaty Lotnicze) шеберханаларының өндірістік қуаты шектеулі болғандықтан, поляк әскерилері ұшақты мемлекеттік PWS (Podlaska Wytwórnia Samolotów) зауытында шығаруды шешті. DWL жобалау шығындарын өтеу мақсатында лицензияны тегін берді. PWS әскери және азаматтық авиацияға арналған ұшақтар өндірді, ал DWL тек азаматтық қолдануға арналған ұшақтар өндірді. 1934 жылдың қыркүйек айында PWS зауытында жасалған алғашқы RWD 8 ұшағы ұшырылды. Бұл ұшақтар RWD 8 PWS (немесе RWD 8 pws) деп аталды және бастапқы RWD 8 DWL (немесе RWD 8 dwl) ұшақтарынан ұшқыштардың серіппелері жұқарақ болуы және сәл ауыррақ болғандықтан, жылдамдығы төмендеуі сияқты шағын ерекшеліктерімен ерекшеленді. Стандартты нұсқадан басқа, қанаттың орталық бөлігінде қосымша 95 литрлік (25 АҚШ галлоны) жанармай бакі бар 50 RWD 8a PWS ұшағы жасалды, бұл ұшу қашықтығын арттырды. Жалюзимен жабылатын артқы кабинасы бар шағын сериялы ұшақтар соқыр ұшқыштарды дайындау үшін пайдаланылды. Ұшаққа жолбас ұшағын сүйреуге арналған ілгек бар тіреу құрылғысын орнатуға болады. RWD 8 ұшағының келесі дамуы RWD 17 оқу-жаттығу және акробатикалық ұшағы болды. Барлығы 550-ден астам RWD 8 ұшағы жасалды (шамамен 80-і DWL, ал 470-і PWS зауытында). 1939 жылдың басында өндіріс тоқтатылды. RWD 8 сол кезге дейін Польшада ең көп салынған ұшақ болды. 1935 жылы Рогожарский Белград компаниясы лицензия бойынша шағын серияда (үш ұшақ) өндірді.
Техникалық сипаттама
RW 8 конструкциясы дәстүрлі болды және аралас құрылымнан (болат және ағаш қаңқасы, мата және фанерамен қапталған) тұрды. Екі адамдық экипаж тікелей отырып, жеке-жеке желғары бар ашық кабинада орналасқан. Екі басқару пульті орнатылған. Қозғалтқыш 4 цилиндрлі, ауамен салқындатылатын 90 кВт (120 а.к.) PZInż, Junior (Walter Junior лицензиясы бойынша) (номиналды қуаты 82 кВт / 110 а.к.) тік қозғалтқышынан қуат алды. 120 а.к. Walter Major немесе de Havilland Gipsy Major қозғалтқыштары да қолданылған. Екі қанатты ағаш винт орнатылған. Ұшақта дәстүрлі шасси, артқы тіреуімен жабдықталған. Фюзеляждағы жанармай бакі 75 л (18 АҚШ галлоны) (RWD 8 PWS) немесе 85 л (21 АҚШ галлоны) (RWD 8 DWL) сыйымдылыққа ие болды. Қанаттары артқа қарай бүгілді.
Пайдалану тарихы
RWD 8 ұшақтары 1934 жылдан бастап поляк әскери оқу авиациясында қолданылды, бастапқы оқу ұшағының стандартты түріне айналды. 1938 жылдың қараша айында Әуе күшінде 349 RWD 8 болды. RWD 8 ұшақтары поляк азаматтық авиациясында да пайдаланылды, әсіресе аймақтық авиаклубтарда. 80-нен астам ұшақ ұшқыштарды даярлау үшін қоғамдық жинау қорларына сатып алынды. Олар поляк авиация спортында да қолданылды. Шамалы саны экспортталды: үшеуі Палестинаға, біреуі Испанияға, Мароккоға және Бразилияға сатылды. RWD 8 құрастыруға лицензия Эстонияға (ES RWD белгісімен бір ұшақ шығарылды) және Югославияның Рогозарски компаниясына (радиальды қозғалтқыштармен шағын серияда жасалды) сатылды. Испания Азамат соғысы кезінде кем дегенде бір RWD 8 Португалия арқылы Испанияға сатылды. Ол ұшқыштарды даярлау және барлау ұшағы ретінде Ұлтшыл күштер үшін қолданылды. 1939 жылы Польшаға жасалған шабуыл кезінде RWD 8 ұшақтары 13 байланыс рейсінде қолданылды, әр рейсте үш ұшақтан, Армияларға бекітілді. Науқан кезінде көптеген басқа ұшақтар да жұмылдырылып, жедел құрылған байланыс бөлімшелерінде пайдаланылды. RWD 8 ұшағының артықшылығы – дайын емес алаңдарда қысқа ұшу және қону мүмкіндігі болды, бірақ оның экипажының миссиясы қауіпті болды. Полесье операциялық тобының RWD 8 ұшақтары науқан кезінде Польшаның әуедегі соңғы ұшақтары болды. Олар Кок шайқасы кезінде барлау миссияларын орындады және тіпті қол гранаталарын лақтырды. Көптеген RWD 8 ұшақтары немістердің әуе базаларында бомбаланды (поляк жауынгерлік ұшақтарынан айырмашылығы) немесе шегініп келе жатқан поляктар тарапынан өртелді. Барлығы 57 ұшақ Румынияға, шамамен 40 Латвияға және 2 Венгрияға шығарылды. Неміс әскерлері тек онға жуық ұшақты ұшуға жарамды күйде түсірді. Румыния мен Венгрияда олар 1940 жылдардың соңына дейін пайдаланылды. Соғыстан кейін Польшаға қайтып келген жоқ, және бүгінгі күні аман қалғандары жоқ.