Кіріспе

12 ғасырдағы француз рыцары және Госпитальдік рыцарьлардың Ұлы Мастері Раймонд дю Пю (1083–1160) – Францияның Дофине аймағынан шыққан рыцарь және шамамен 1121 жылдан 1160 жылға дейін Иерусалимнің Киелі Иоанн ордені деп те аталатын Госпитальдік рыцарьлардың екінші Ұлы Мастері.

Госпитальерлердің өзгеруі

Реймондтың Ұлы магистр болып сайланған алғашқы жылдары Госпитальерлердің қызметі туралы мәліметтер шектеулі, және сол жылдары Госпитальерлер әлеуметтік миссияға бағытталған. Олардың әскери рөлге көшуі туралы алғашқы айғақ 1135 жылы Иерусалимнің Фульк патшалығын қорғау мақсатында Бетгибелинде салынған крестонос қамалымен байланысты. Бұл қамал Аскалоннан Хебронға дейінгі жолды бақылап тұрды, ал 1136 жылы патша қаланы Орденге, оның жұмыс істеуін және күтімін қамтамасыз ету үшін сыйға берді. Реймонд басшылығымен Орден көбірек әскери сипатқа ие болды. 1126 жылдың 17 қаңтарындағы құжат Госпитальерлердің констеблі, Дюран есімді тұлғаның атын атайды, ол әскери жауапкершіліктерді атқарғанға ұқсайды. XIX ғасырдың суреттерінде Реймонд 1130 жылдан бастап шайқаста суреттелген (төмендегі бейнелеулерді қараңыз). 1137 жылдан бастап Орден Иерусалим патшалығының әскерлері мұсылмандарға қарсы жүргізген соғыстарға қатысты. Барлық жағынан шабуылға ұшыраған Иерусалим патшалығы жауларына қарсы тұруға шамасы келмеді. Аскалон, Мысырға қарайтын теңіз жағалауындағы орналасуының арқасында, христиандар үшін үнемі қауіп тудырып, жау патшалықтың оңтүстік бөлігіне үздіксіз шабуылдар жасады. Фульктің кеңесімен франктар Аскалонның шығысында орналасқан және Госпитальерлерге тиесілі Хисн ибн Аккар бекінісін нығайтуға шешім қабылдады. Жұмыс Иерусалимнің латын патриархы Вильгельм Малинскийдің жедел басшылығымен жүзеге асырылды және, әрине, Госпитальерлерге тапсырылды, олар алдыңғы қатарда орналастырылды.

Испаниямен қарым-қатынас

1140 жылы Рамон Испанияға Арагон және Наварра патшасы Альфонсо Соғыскерден алған жер иелігін реттеу үшін барды. Альфонсо мұрагерсіз болғандықтан, госпитальерлерді, тамплиерлерді және қасиетті қабірдің рыцарьларын өзінің өкілдері етіп тағайындады. 1134 жылдың күзінде қайтыс болғаннан кейін, оның өсиеті орындалмады. Үш орденнің өкілі ретінде Рамон Испанияға келіп, Рамон Беренгер IV-пен келіссөздер бастады. Олар жер иелігінен бас тартты, егер Беренгер ұрпақсыз қайтыс болмаса. Қарсылығында, олар Барбастро, Калатаюд, Дарока, Уэска, Хака, Сарагоса және Арагон кейіннен бағындыратын барлық қалаларда, сондай-ақ патшалықтағы отыздан астам шаруасы бар барлық қамалдар мен қалаларда патшалық құқықтарды алды. Госпитальерлер Хакада шіркеу және елді мекен салу үшін қажетті жерді сақтап қалды. 1158 жылдың 24 маусымында папа Адриан IV Беренгердің өтініші бойынша осы келісімді бекітті. 1157 жылдың сәуір айында Рамон Альфонсоның өсиетін жаңарту үшін Португалияға барды. Орденнің бас ұстазының қатысуы оған 17 жыл бұрын алғаннан өзге, Рамон Беренгер IV және Лерида епископынан құнды сыйлықтар әкелді. Жыл соңында ол Арагондағы Эстопиньан-дель-Кастильода және Францияның оңтүстігінде болды, онда Сен-Жиль аббаты Бертран шіркеу салуға рұқсат берді. Лодев епискобы Пьер II де Поскьер оған Сент-Жулиан және Сент-Винсент де Небиан шіркеулерін табыстады. 1158 жылдың шілдесінде ол Лион архиепискобы Гвишар Понтиньскиймен және Форц графы Гай II-мен кездесті, 1158 жылдың 16 шілдесінде құрлық және су жолымен баж салығынан босату туралы келісімге келді. 1158 жылдың 25 қазанында Рамон Верона маңында болды, онда Фредерик Барбароссадан босату туралы жалпы растау алды.

Қасиетті жерде

1143 жылы папа Селестин II Иерусалимдегі Санта-Мария-Алеманна (Германдардың Әйкен Мария шіркеуі) ауруханасын госпитальерлерге басқару құқығын берген бұйрық шығарды. Бұл аурухана 1128 жылдан бері неміс паломниктері мен крестоносшыларын қабылдап келген, олар жергілікті тілді де, латын тілін де білмейтін. Формальды түрде госпитальерлердің мекемесі болғанымен, папа домус Тевтоникорумның (неміс үйінің) приоры мен бауырларының әрқашан неміс болуын қажет етті, осылайша 12 ғасырда Иерусалим Корольдығында неміс басқаратын діни мекеме дәстүрі қалыптасуы мүмкін болды. 1190 жылы тәуелсіздік алғандары 1229 жылға дейін госпитальерлердің жауапкершілігінде қалды. Олар, Темплиерлердің үлгісін алғандай, паломниктерге қасиетті жерлерге сапарларында қауіпсіздікпен қамтамасыз ету арқылы қорғаныш жасады. Бірте-бірте олар жалдамалы сарбаздар мен қарулы күштерді жалдап, делдалдар арқылы Иерусалим Корольдығын қорғауға қатысты. 1148 жылдың маусымында Акра кеңесінде Дамаскты қоршауға алу туралы шешім қабылдаған князьдердің бірі болғандықтан, Ұлы магистрдің саяси маңызы артты. Киелі жерде госпитальерлердің ықпалы Ремондтың үкіметі кезінде әскери операцияларда маңызды рөл атқарды. Сондай-ақ, ол Иерусалимнің сыртындағы арақхананы басқарды, ол кейіннен Орденнен бөлініп, Әйкен Лазар Орденіне айналды, ол өлімінен бұрын оның жетінші Ұлы магистрі болды. 1153 жылы Аскалонды қоршау кезінде екі тарапқа да өлгендерін жерлеуге мүмкіндік беру үшін бітім жасалды. Иерусалимнің Балдуин III-і өзінің шатырында Киелі Крест реликвиясымен кеңес өткізді. Бес айлық қоршаудан кейін франктардың жағдайы жақсармады. Мысыр флоты латын флотын таратып, шабуыл кезінде Темплиерлер ауыр жеңіліске ұшырады, ал көптеген рыцарьлар қаза болды. Керісінше, жеңіліске ұшыраған дворяндар қоршаудан бас тартуды қалады, бірақ Иерусалимнің латын патриархы Ангулемдік Раймонд пен Фульк корольды жалғастыруға көндірді, бұл барондарды қозғады. Шабуыл бұрынғыдан да күшті қайта басталды және үш күннен кейін, 19 тамызда 1153 жылы қоршаудағылар капитуляциялады, ал келесі күні қаладан шығып кетті. 1156 жылы Нұр әд-Дин мен оның інісі Наср әд-Дин Баниасқа жақын орналасқан Калаат әл-Маркаб бекінісі жанында госпитальерлер күшін талқандады. 1157 жылы ақпанда Балдуин III бейбіт келісімді бұзғаннан кейін, Иерусалимнің констеблі, Баниас пен айналасындағы елге ие болған Торонның Хамфри II, Зенгидтерге қарсы тұруға мәжбүр болды. Ол өзінің күштері жеткіліксіз екенін тез түсініп, госпитальерлерді шақырды. Ол олардың қатысуын Баниастың жартысына және осы қалаға тәуелді қамалдарға айырбастады. Оның 700 сарбаздан тұратын үлкен жаяу әскерінің арасында госпитальерлер де болды. Бірақ бұл 24 сәуірде Рас әл-Ма маңындағы жеңіліске кедергі болмады, бұл 10 мамырда 1157 жылы Баниастың басып алынуына әкелді, оны Хамфри мен госпитальерлердің тоқтатуға күші жетпеді. Олар тек қаланы қорғауға қабілетті болды, оны Балдуин III ұстап тұру үшін және онда гарнизон қалдыру үшін жабдықтады. 19 маусымда король Якоб Форды арқылы қайтып келе жатқанда шабуылға ұшырады. Ол Сафедке, содан кейін Акраға қайта оралды. Кейін Хамфри Баниас пен Кастель-Нёф қамалын госпитальерлерге сатты. Қоршаудан кейін Реймонд пен Ангулемдік Фульк арасында жанжал туды. Соңғысы госпитальерлер оның шіркеулік құқықтарын құрметтемейтініне шағымданды. Ол оларды қауымнан шығарылғандарды қабылдауда, соңғы рәсімдерді орындауда және оларды өз зираттарында жерлеуде, "тыйым салынған жерлерде немесе уақытта" қоңырау шалуда, қайыр-садақа алуда, епархиялық келісімсіз Орденнің емделуін қамтамасыз етуде және олардың тауарлары мен кірістерінен ондық төлеуден бас тартуда айыптады. Патриарх өзінің және бүкіл патриархаттың мүддесін қорғады, өйткені олардың құқықтары бұзылған еді. Бұған қоса, жеке мәселелер де қарастырылды. Қасиетті қабірге қарсы орналасқан Орденнің ауруханасы ғимараттарының сұлулығы мен биіктігімен онымен бәсекелесті, сонымен қатар патриарх уағыз айтқанда оның дауысы госпитальерлердің қоңырауларымен жасырылды. Госпитальерлер Қасиетті қабірге қарулы күштермен шабуыл жасап, жауап беруді жөн көрді. Фульк Адриан IV-ке барып, 1154 жылдың 21 қазанында папа Анастасий IV-тің Орденнің құқықтарын растаған бұйрығын қайтаруды сұрауға шешім қабылдады. 1155 жылдың көктемінде Фульк Тир мен Кесарияның архиепископтарымен, Акро, Сидон, Лидда, Себаст және Тиберияның епископтарымен бірге Римге жолға шықты. Көптеген қиындықтардан кейін, оларды тағы бір көңілі толмады, өйткені папа Римді тастап Ферентиноға кеткен еді. Олар, ақыры папаны көргенде, олар оларды салқын күймен қарсы алды, бірақ олар оны діни мерекелерде сүйемелдеді. Олардың ісі папа алдында қарастырылды, соңында шексіз дебаттармен аяқталды. Фульк өзінің әрекетінің нәтижесіз екенін түсініп, 1155 жылдың күзінде Иерусалимге қайтып келді.

Крестоносныйлар қамалдарының басқаруы

Оның басшылығымен Орденге көптеген сыйлықтар түсті, әсіресе Триполи графынан, қасиетті жерді мұсылмандардан қорғау үшін. Оның билігімен Госпитальерлер алғашқы қамалдарды алды: 1136 жылы Бетгибелин, Калаат әл-Марқаб, Шастель-Нёф және кейіннен 1142/1144 жылдары Крак де Шевалье. Орден Пападан көптеген жеңілдіктер мен бостандықтар да алды, бұл оның тәуелсіздігі үшін қажетті қаржылық ресурстармен қамтамасыз етті және оған діни басшылықтан тәуелсіздік берді, олардың наразылығына қарамастан. Реймонд дю Пюй Госпитальерлердің алғашқы жарғыларын жасады, ол оның атымен аталады. Одан бұрын ереже болған немесе оның орнында ереже қызмет еткен болуы мүмкін, бірақ мұндай жазба жоқ. Бірақ ол 1153 жылға дейін жазылғаны белгілі. Шындығында, ол 1145 жылдан кейін және 1153 жылдың 7 шілдесінен бұрын, яғни оның қайтыс болған күнінен бұрын Папа Евгений III-тің бекітуін алды. Осы кезде ғана Госпитальерлер Орден ретінде қалыптасқан деуге болады. Реймонд сондай-ақ Орденнің Ұлы мөрін немесе қорғасыннан жасалған булласын енгізді, ол 12 ғасырдан бастап 1798 жылға дейін, кейбір өзгерістермен қолданыста болды. 1278 жылға дейін, Николай де Лорнье жеке монастырлық булланы енгізгенге дейін, Ұлы магистрдің мөрі мен Орденнің мөрі арасында ешқандай айырмашылық болған жоқ. Мөрдің жалпы дизайнында алдыңғы жағында Патриархтық крест алдында тізе бүгіп дұға оқып отырған Ұлы магистр бейнеленген. Бұл сурет көбінесе Мәсіхтің екінші келуіне сілтеме жасайтын қасиетті "альфа" және "омега" әріптерімен бірге келтірілді. Орталық бейне магистрдің атымен және одан кейін "CVSTOS" ресми атауымен жазылған жазумен шеңберленген.

Соңғы жылдар

Реймонд дю Пьюидің соңғы айтылуы 1158 жылдың 25 қазанында Веронада, ал оның ізбасары туралы алғашқы мәлімет 1160 жылдың 29 қарашасында тіркелген. Cartulaire général de l'Ordre des Hospitaliers, № 70, 136 және 527 нөмірлері бойынша:

Тарих оның соңы туралы бізге ештеңе жеткізбеді. Ол саяхаты барысында немесе Киелі жерге қайтып келгенде қайтыс болған жоқ па, біз бұл туралы ештеңе білмейміз. Оның орнын Аугер де Балбен иеленді.

Өкілдіктер

Версаль сарайындағы Salles des Croisades (Крестонос залы) бөлмелерінде 1842 жылы залдағы Үшінші бөлмеде Александр Лемлейн салған Реймонд дю Пюйдің толық бой суреті бар. Екінші бөлмеде екі шайқас көрінісі: Эдуард Сибоның 1844 жылы салған Реймонд Дюпуйдың Селесирияны қорғауы; және белгісіз суретшінің Реймонд Пюйдің түркілерді тұтқынға алуы. Екі көрініс те шамамен 1130 жылғы Сириядағы әскери қимылдарды бейнелейді. Реймонд дю Пюйдің барлық бейнелері – қиял туындылары, олар ешқандай тарихи деректерге негізделмеген. Сондай-ақ, Крестонос залының бөлмелерінде оның гербі былай берілген: Écartelé aux 1 et 4 de gueules à la croix d’argent et aux 2 et 3 d’or au lion de gueules (qui est du Puy). Бұл атрибуция да ешқандай тарихи деректерге негізделмеген, өйткені он екінші ғасырдың ұлы шеберлері туралы түпнұсқа құжаттар жоқ. Оныншы ғасырда оның құрметіне медальда «ROGATE LEGES AUSPICE» деген жазу ойылып жазылған. Мальтаның егемендік орденінің Poste Magistrali төрт марка басып шығарды: 1969 жылы, Жан-Франсуа Карстың 1725 жыл шамасындағы бейнесінен Реймонд дю Пюйдің кеудесін бейнелейтін марка; 1976 жылы, Босионың бейнесінен Реймонд дю Пюйдің тұрған түріндегі 90 гранийлік марка; 1979 жылы, Версаль мұражайының Крестонос залының көшірмесінен Реймонд дю Пюйдің болжамды гербын бейнелейтін марка; 2004 жылы, Л. Ф. де Вильнёв Баргемонт сипаттаған қабірді өңдеу арқылы Реймонд дю Пюйге арналған тари маркасы. Бұл пошта маркаларын Дүниежүзілік пошта одағы (UPU) мойындамайды. Реймонд дю Пюйдің қайда және қашан қайтыс болғанын білмейміз, сондықтан оның қабірі туралы да ештеңе белгілі емес. Л. Ф. де Вильнёв Баргемонт қабірдің немесе кенотафтың бейнесін ұсынды, онда ол отырған күйде бейнеленген және төмендегі жазу бар: MCLXXXVIII. A RAYMOND DU PUY, PREMIER GRAND MAITRE DE L'HÔPITAL, APRÈS DE FAIBLES COMMENCEMENS, IL INSTITUA POUR SON ORDRE LES CEREMONIES DU CULTE, ET LUI DONNA LE MANTEAU NOIR PORTANT LA CROIX BLANCHE A HUIT POINTES. Яғни, «Аурухананың алғашқы бас ұстазы, әлсіз бастамалардан кейін, ол өзінің ордені үшін құлшылық рәсімдерін орнатып, оған сегіз ұшты ақ крестпен әшекейленген қара плащты берді».