Кіріспе

Ирланд мифтік жаратылысы Добар ку (; ), немесе Су егесі, ирланд халық мұрасының жаратылысы. Ол итке де, сусарға да ұқсайды, бірақ кейде жарты ит, жарты балық деп сипатталады. Суда өмір сүреді және қорғау қасиеттері бар жүні болады. Добхар ку туралы жазбада қалған мәліметтер өте аз, себебі оның жырлары ауыз әдебиеті мен дәстүрге көп сүйенген.

Сипаттама

Добхар Чудың дене бітімі сусарға ұқсайды, бірақ шамамен бес есе ірі, ақ түсті терісі, құлақтарының ұштары қара және арқасында қара крест пішіні болады. Дегенмен, оның тұратын суларының лайлы болуына байланысты, терісі қараңғырақ сипатталуы мүмкін.

Этимология

Добхарчу – «су сор» сөзінің ең көп таралған екі ирланд сөзінің бірі. Қазіргі ирланд тілінде «су» деген сөз uisce (виски) болып табылады, бірақ dobhar да жер-су атауларында қолданылады. Добхар – көне форма, және басқа кельт тілдерінде де туыс сөздер кездеседі (мысалы, уэльс тілінде dŵr немесе dwfr, корн тілінде Dowrgi – «су иті / су сор»). Cú – ирланд тілінде «ит» дегенді білдіреді (мысалы, Cúchulainn, «Culainn иті»). Добхар чу сондай-ақ dobracu деп аталады, ал ағылшын тілінде doyarchu, dhuragoo, dorraghow немесе anchu деп аударылады. Осы тас 18 ғасырда Добхар чудың өлтірген әйелдің қабірінің басты тасы деп есептеледі. Ескерткіш – құмтастан жасалған, көлемі шамамен бір метрдей болатын, жатқан тақта. Онда ит тәрізді денесі мен аяқтары, терең қабырғасы мен мықты жамбасы бар, жатқан жануар бейнеленген. Ұзын және иілген құйрығында анық түбір бар. Артқы жағы, әсіресе құйрығы, өте төмен рельефте бейнеленген, бұл тақта бетінен жұқа қабыршақ сынып қалғандықтан болған. Қазіргі уақытқа дейін сипаттама итке сай келеді. Жазу мен ою-өрнек рельефте жасалған.

Аңыз

1722 жылы Грейс Макглоглин, жергілікті тұрғындар Грейс Коннолли (оның қыздық аты) деп білген, Глендейд-Лоудың солтүстік-батыс бұрышындағы Кривелиа ауылында тұрды. Бір күні таңертең ол көлге киім жууға барды. Кейбір деректерде күйеуі Терренс оның айқайын естіп жағаға асықты, ал басқалары ол кешке оралмағандықтан іздеуге келді дейді. Екеуі де Макглойглинның денесін қанағаттандырарлық жағдайда тапқанын айтады. Терренс үйге қайтып, Добхар Чуды өлтіру үшін пышақ алып қайта оралды. Аң өлгенде, ол серігіне естілетін дауыспен айқайлады, сосын екіншісі көлден шықты. Екінші аң оны көлден қуды, ұзақ және қанды шайқастан кейін, кейбір деректерде ол жалғыз болмады, ол екінші Добхар Чуды өлтірді.