Кіріспе

Фиджи – Тынық мұхитындағы арал мемлекет. Географиялық тұрғыдан меланезиялық болғанымен, Фиджи музыкасы көбінесе полинезиялық сипатқа ие. Дегенмен, фиджилік халықтық стильдер полинезиялық және меланезиялық дәстүрлердің үйлесімді қосылуымен ерекшеленеді. Халықтық музыкада ән шіркеу музыкасы басым, сондай-ақ толық және қарапайым гармониямен және ойылған барабандардан немесе барабан сияқты табиғи материалдардан жасалған күрделі ырғақтармен сипатталатын билер де көп кездеседі.

Халықтық музыка

Полинезиялық көршілері сияқты, қазіргі фиджиліктер гитара, укулеле және мандолинамен қатар түрлі жергілікті аспаптарды таратады, ең көп таралғаны – лали барабандары, олар қазіргі кезде аудан халқын шақыру үшін қолданылады. Лали барабандары Фиджидің дәстүрлі мәдениетінің маңызды бөлігі болды, туғандар, қайтыстар және соғыстар туралы хабар беру үшін байланыс құралы ретінде пайдаланылды. Лали барабанының кіші нұсқасы (lali ni meke) музыкалық аспаптар құрамында қолданылады. Меке – рухани халық биінің бір түрі, онда бишілердің денелеріне рухтар кіреді деп есептеледі. Басқа да соққылы аспаптарға бамбуктан жасалған деруа түтікшелері жатады, олар кілемге немесе жерге ұрылады. Басқа билердің ішінде жау тұтқындарын қорлаған әйелдердің деле немесе вате билері, ал найза мен таяқтарды қолданған ерлердің сиби биі бар.

Үнді-Фиджи музыкасы

Үнді музыкасы Солтүстік Үндістанның ауылдық аймақтарынан және Үндістанның кейбір Оңтүстік штаттарынан үлкен ықпал алған. Ең танымалдары – бхаджан – гармония мен дхолак (дауыл) қосылған діни музыка. Көптеген үндістер қазір Канада, АҚШ, Австралия және Жаңа Зеландиядағы фиджилік үнді диаспорасы үшін бхаджан дискілерін экспорттап жүр. Жаз музыкасы да мәдени көкжиеңінің кеңеюімен бірге үнемі танымал болып келеді.

Қауали

Қауали/ғазал әншісі Устад Шейх Мохьюдеан (1 тамыз 1920 – 1 қаңтар 2015) және үнді классикалық музыканты Кассиус Хан айтуынша, Фиджиде қауали үлкен өзгеріске ұшырады. 1900 жылдардың соңында Фиджиге келген классикалық білімі бар табла ойнаушылардың жетіспеуіне байланысты, олар қайтыс болғаннан кейін, кейбір қауали музыканттары тек бажанға 伴奏 (伴奏 - akompanyement) білетін dholak ойнаушылармен ойнай бастады, нәтижесінде ерте джазға едәуір ұқсас жаңа стиль пайда болды. Бұл тенденцияға еліктегенде, кейбір бажан әншілері де қауалиде өзін сынап көрді және Бихардың ежелгі бажан ән салу стилі "Пагуа гаяки" деп аталатын бихари элементтерін музыкаға енгізді. Классикалық қауали стилі осы жаңа ән салу стиліне бірте-бірте көшті, бірақ қауалимен байланысы болмағандықтан, тазашылар тарапынан сынға ұшырады. "Қауали" сөзі "Алланың атынан айтылған сөз" дегенді білдіреді. Фиджидегі қауали лирикалық мазмұнына қарағанда, перкуссияға айқын баса назар қойылып, ритмикалық жағынан күрделірек.

Ғазал мен Түмри

Муштари Бегум (25 желтоқсан 1934 – 14 наурыз 2004) – Фиджиде тұратын Лакхнау қаласынан шыққан алғашқы үнді ғазал/тумри сазгері. Ол әкесі, түмри сазгері Устад Амджад Алидің шәкірті болған. Кейін ол Үндістанда Устад Файяз Хан және Бангалор қаласынан Шамла Бхаве сияқты көрнекті шеберлерден тәлім алды. Оның дауысының диапазоны шамамен 4 октаваны құрады және өркенді кезеңінде Фиджи музыка индустриясының хит-парадтарында жеңіліссіз биледі. Мансабында 1947 мен 1973 жылдар аралығында 36 кубок пен көптеген марапаттарға ие болды. 1973 жылы Үндістанның Жоғары комиссариаты оған «Малика-и Ғазал» – «Ғазал патшайымы» деген құрметті атақ берді. Фиджидің Лаутока қаласында туған, әлемге әйгілі таблашы және ғазал шебері Кассиус Хан көптеген әйгілі музыканттармен бірлесіп жұмыс істеді және әлемдегі жалғыз музыкант ретінде табла тартып, бірден ғазал шырқата алады. Кейінгі Муштари Бегумның аға шәкірті Кассиус Хан қазір Ванкуверде тұрады және «Үздіктерге салауат» сыйлығын алғандықтан Канаданың қазынасы саналады, сонымен қатар ол көптеген альбомдардың авторы. Хан 2008 жылы Техас штатының Остин қаласында өткен SXSW фестивалінде және 2009 жылы Канаданың Торонто қаласында өткен Канада музыка апталығы фестивалінде өнер көрсеткен алғашқы үнді классикалық ғазал/табла орындаушысы болып тарихқа енді. Оның бірлескен жұмыстарының бірі 2007 жылы Juno сыйлығына ие болды. Сондай-ақ Хан туған қаласы Нью-Вестминстерде (Британдық Колумбия, Канада) Муштари Бегум атындағы үнді классикалық музыкасы мен би фестивалін ұйымдастырады, ол 2012 жылы алғаш рет өтті.

Дхолак музыкасы

Белгілі dholak ойнаушысы Саши Рой Фиджидің Нади қаласында туған, dholak ойнаудың жетекші шеберлерінің бірі. Ол "dholak tarang" стилінде жаңа техника енгізді – әртүрлі ноталармен келістірілген бірнеше dholak-ты бір уақытта ойнау арқылы, және бұл өнер түріндегі ең танымал жеке орындаушылардың бірі болып табылады. Қазіргі уақытта ол Канаданың Эдмонтон қаласында тұрады. Заманауи кезеңде Шайлендра Пракаш Шарма осы өнерде ерекше көзге түсіп тұр. Ол концерттерде түрлі әртістермен (жергілікті және Болливудтан) бірге өнер көрсеткен, сондай-ақ Фиджи бхаджан және Фиджи киртанына арналған жергілікті альбомдарда көптеген музыка орындаған.

Халықтық музыка

1980 жылдары Фиджидің Лайса Вулакоро және Лагани Рабукавака сияқты әртістері Тынық мұхитының жұлдыздарына айналды. Вулакоро ең әйгілісі диско, кантри және арал музыкасын (әсіресе меке ырғағы), рок-н-ролл мен джазды (аралдар осымен танымал) біріктіретін "вуде" атты танымал стильді жасаудағы рөлімен танымал. Басқа да қазіргі заманғы орындаушылардың қатарында Нуку Катудрау, Каруна Гопалан, Розилоа (Қара Роза), Дэнни Костелло, Мишель Раундс, Серу Сереви және The Freelancers тобы бар. Регги де, джаз да Фиджиде танымал музыка жанрлары болып табылады.