Кіріспе

1943 жылғы Бродвей мюзиклі «Кармен Джонс» – 1943 жылғы Бродвей мюзиклі, музыкасын Жорж Бизе жазған (Бродвей үшін Роберт Рассел Беннетт оркестрлеген), ал сөздері мен либреттосын Оскар Хаммерштейн II жазған. Бұл мюзикль «Бродвей театрында» қойылған. Концепциялық тұрғыдан алғанда, бұл Бизенің «Кармен» операсының екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі афроамерикандық ортаға бейімделген нұсқасы. Бизенің операсы, өз кезегінде, Проспер Мериме жазған 1846 жылғы повестің негізінде жазылған. Бродвей мюзиклін Билли Роуз өндірген, актер құрамында тек қара нәсілді актерлер болған, ал режиссері – Хассард Шорт. Роберт Шоу хор бөлімін дайындаған. Басты рөлді Мюриэл Смит (Мюриэл Ранмен кезектесіп) ойнаған. Бродвейдегі алғашқы қойылымның актерлерінің көп бөлігі сахнаға жаңа келгендер еді; Кеннеди мен Мьюр репетицияның бірінші күні осы мюзиклден бұрын сахнада бір ғана адам болғандығын жазды. 1954 жылғы фильмді Хаммерштейн мен Гарри Клейнер бейімдеген. Оны Отто Премингер режиссерлік еткен, ал басты рөлдерді Дороти Дэндридж мен Гарри Белафонте ойнаған. Мюзикль Лондонда қайта қойылды, 1991 жылы «Олд Вик» театрында бір маусым бойы, ал 2007 жылы Саутбанк орталығындағы «Корольдік фестиваль залында» қойылды. 2018 жылы Джон Дойл мен Аника Нони Роуздің режиссерлігімен «Классик Стейдж Компаниде» Бродвейден тыс қойылды, онда Аника Нони Роуз басты рөлді ойнады.

Сюжет

Парашют тігуші Кармен Джонс "ұшқыш бала" Әуе күштерінің адамы Джоға құда түсуге тырысады, ол әлдебір Синди Луға ғашық, және Кармен басқа әйелмен ұрысқанда оған бір күндік рұқсатпен үйленуге дайын еді. Кармен ұрыс салғаннан кейін Джоның рұқсаты алынып, оны әскери емес полицияға тапсыру үшін келесі қалаға апаруға мәжбүр болады. Бірақ Кармен оны өз сөзімен алдап, қашып кетеді, ал оны билік органдарына тапсырмағаны үшін түрмеге қамауға алады. Кармен Джо түрмеден босатылуын күтіп отырғанда, ол Билли Пастордың джив-кафесіне барады, онда боксшы Хаски Миллермен танысады, ол Карменге бірден ғашық болып, оны "қызу толқын" деп атайды. Кармен бастапқыда қызығушылық танытпайды, бірақ оның достары Фрэнки мен Мерт Хаскидің менеджерінің оны Чикагоға жекпе-жекке шақыруы Карменнің де сол жерде болуына байланысты екенін біледі. Джо түрмеден босап шыққан соң, сол күні кешке кафеге келеді. Бастапқыда оның жағдайы жақсаратын сияқты, өйткені оның байланыстары Джоны авиация мектебіне қайтадан жолға салады. Кармен оны кінәлі сезімге түсіріп, Джомен мектепте 400 миль (644 км) қашықтықтағы қарым-қатынас жасау оның ойлағандай емес екенін айтады. Ол дереу сержантымен ұрысады, ол Карменге көңіл білдіріп, Джоға қысым көрсетіп жатыр. Егер ұрыс басталса, Джоны бірнеше жылға әскери түрмеге қамауға алуға болар еді, бірақ жекпе-жек нашар аяқталады, және сержант көз жұмады. Кармен Джоны денені жасыруға көндіреді, себебі дезертир болу ұзақ мерзімге сотталудан жақсы көрінеді. Карменге берілген Чикагоға арналған пойыз билеті оларға әскери полициядан қашуға мүмкіндік береді. Бірнеше күн ақшасы жоқ, Джомен бірге болашағы жоқ, нашар қонақ үйде жасырынып жүргеннен кейін, Кармен екі досына, қазір алмаз-жұмыстар мен күнімен қапталған, Хаскидің жаттығу лагеріне барады. Ол тек қарыз сұрап келген, бірақ олар оны Джодан бас тартып, Хаскимен бірге қалып, "ақшаны қууға" тырысады. Кейін Хаскидің пәтерінде Фрэнки Карменнің "карталарын" оқып, тоғыз пиканы – өлім картасын ашады. Кармен өмірінің қысқа екенін сезініп, Хаскидің ұсынысын қабылдайды, Джоны Хаски ұсына алатын сәнді өмір үшін тастап кетеді. Синди Лу Джоны іздеуге келеді, бірақ ол әлі де Карменді жақсы көреді және Синди Луды мойын бұрады. Хаскидің титулдық жекпе-жегінің кешінде Джо Карменді өзіне қайтаруға тырысады, бірақ ол оны қабылдамағанда, оны өлтіреді, осылайша картаның болжамы орындалады.

Музыка

Оскар Хаммерштейн II Жорж Бизенің "Кармен" операсының либреттосын өзінің Бродвей қойылымы үшін француз тілінен кеңінен өңдеді. Өнер және ойын-сауық редакторы Элизабет Винсентелли былай түсіндіреді: "Музыка көбінесе өзгеріссіз қалды, бірақ Хаммерштейн оқиғаны Екінші дүниежүзілік соғыс Америкасына көшірді. Карменнің темекі фабрикасы Кармен Джонстың парашют фабрикасына айналды, тореадор Эскамильо боксшы Хаски Миллерге айналды, және т.б. Бұл жеткіліксіз болғандай, тағы бір "кішкентай" ерекшелік – қойылымда тек афроамерикалықтар ғана ойнады. Шоудағы көптеген әндер әлі де күшті әсер етеді. Мысалы, "Beat Out dat Rhythm on a Drum" әнінің құбылмалы қарқыны жылдар бойы басылмады, және бұл әнді Пёрл Бейли мен Марк Алмондтан бастап Манди Патинкинге дейін көптеген әртістер орындады". "Кармен Джонс" фильміндегі әндерді орындаған актерлердің көпшілігі дубляждалды. Тіпті әнші Гарри Белафонте да ЛеВерн Хатчерсонмен, ал Дороти Дэндридж Мэрилин Хорнмен дубляждалды (Хорн әйгілі опера әншісі болуының алдында).