Кіріспе

Сесил Б. Демилдің 1915 жылғы фильмі

Сюжет

Эдит Харди – күйеуі Ричард оған барлық ақшасын қор жұмысына салғанын, акциялар өскенше оның шоттарын төлей алмайтынын айтса да, қымбат киімдерді сатып алуын тоқтатпайтын әуескер қоғам әйелі. Ол тіпті үй қызметшісіне жалақысын төлеуді кешіктіреді, сондықтан Ричард ұялып, өзі төлейді. Эдит сондай-ақ Бельгиялық босқындарға арналған жергілікті Қызыл Крест қорының қазынашысы, ол бай жапондық пил сүйегі саудагері Хишуру Торидің (немесе 1918 жылы қайта басылғанда, бай бірмалық пил сүйегі саудагері Хака Араку) үйінде гала-кеш өткізеді. Ол – сәнді, бірақ қауіпті секси ер адам, Эдит оған қызығушылық танытады; ол оған қазыналарға толы бөлмесін көрсетеді және оның біреуіне оған тиесілі екенін көрсету үшін ыстық таңба қояды. Хардилердің танысы Эдитке Ричардтың салымдары табыс әкелмейтінін, және ол жақсырақ білетінін айтады; содан кейін ол оған ұсынған кәсіпке инвестиция салса, ақшасын бір күнде екі есеге көбейтіп береді дейді. Эдит зәулім өмір сүргісі келіп, Ричардтың салымдарының нәтижесін күте алмай, Қызыл Крест жинаған 10 000 долларды жатын бөлмесіндегі сейфтен алып, танысына береді. Бірақ ертесі күні досы қатты қорқып, ақшаның жоғалып кеткенін айтады. Қызыл Крест әйелдері босқындар қорына ақшаны тапсыруды ертеңгі күні жоспарлап отыр. Эдит Тори/Аракуға ақшаны қарызға алуын сұрап барады, ол келесі күні оның жыныстық қатынасына баға ретінде чек жазуға келіседі. Ол бұған қарсылық білдірмей келіседі, чекті алып, ақшаны Қызыл Крестке бере алады. Содан кейін Ричард өзінің инвестицияларының табыс әкелгенін, олардың өте бай болғанын қуана жариялайды. Эдит одан «көпір қарызы» үшін 10 000 доллар сұрайды, ол оған ешқандай сөкпестен чек жазып береді. Ол оны Тори/Аракуға апарады, бірақ ол олардың келісімінен бас тарта алмайтынын айтады. Ол оның қарсылығына төтеп бергенде, өзінің иелігін белгілеу үшін қолданатын ыстық таңбасын алып, оны иығына таңбалайды. Одан кейінгі күрес барысында ол еденнен тапанша тауып, онымен атып өлтіреді. Ол қашады, Ричард дауды естіп, үйге кіреді. Ол әйеліне жазған чекті табады. Тори/Аракуа тек иығына жараланған, өлмеген; оның қызметшілері полицияны шақырғанда, Ричард оны өзі атқанын мәлімдейді, ал Тори/Аракуа бұл туралы дау көтермейді. Эдит Тори/Аракуадан айып тақпауын сұрайды, бірақ ол Ричардты кешіруден бас тартады. Ол Ричардқа түрмеде барып, бәрін мойындайды, ал ол оған ешкімге айтпауға және кінәні өзіне алуға бұйырады. Сотта ол және Тори/Аракуа, қолы сүлгіде, өзі атқанын айтады, бірақ себебін айтпайды. Төрешілер Ричардты кінәлі деп табады. Бұл Эдитке тым ауыр, ол куәгерлер орындығына жүгіріп барып, Тори/Аракуаны өзі атқанын айқайлайды: «Бұл менің қорғанысым». Ол иығын ашып, сот залындағылардың барлығына иығындағы таңбаны көрсетеді. Ер адамдар ашуланып, Тори/Аракуаны өлтіруді көздеп, алға жүгіреді. Төреші оны қорғап, оларды тоқтатуға тырысады. Содан кейін ол үкімді жоққа шығарады, ал прокурор айыптаудан бас тартады. Ричард сүйіспеншілікпен және қорғанышпен жазаланған Эдитті сот залынан шығарып алып кетеді.

Өндіріс және шығару

"Шымылдық" фильмінің көркемдік шешімдерін Уилфред Бакланд жасады. Фильм шыққаннан кейін Хишуру Тори кейіпкері жапон пил сүйегі саудагері ретінде сипатталды. Жапон-американдықтар фильмде жапон адамын жамандыққа толы етіп көрсеткеніне қарсылық білдірді. Әсіресе, Лос-Анджелестегі "Рафу Симпо" жапон газеті фильмге қарсы күрес жүргізіп, Хаякаваның бейнесін ауыр сынап бақты. 1918 жылы фильм қайта экранға шыққанда Хишуру кейіпкерінің аты "Хака Аракау" деп өзгертіліп, титрлерде "Бірма пил сүйегінің патшасы" деп сипатталды. Кейіпкердің аты мен ұлтын өзгертуге себеп сол кезде Жапония Америкамен одақтас болғандықтан болды. Сесил Б. Демиллдің Голливуды кітабының авторы Роберт Бирчард кейіпкердің ұлты бірмалықтарға өзгертілгенін, себебі "елде наразылық білдіруге жеткілікті бірмалық болған жоқ" деп болжады. Бұл өзгерістерге қарамастан, фильм Ұлыбританияда көрсетілуге тыйым салынды және Жапонияда ешқашан шығарылмады. Сонымен қатар, фильм 2007 жылғы AFI-дың "100 жыл – 100 фильм" (10 жылдық мерекелік басылымы) тізіміне ұсынылды.

Қайта жасау және бейімдеулер

Фильм 1923 жылы Джордж Фицморис режиссерлігімен, Пола Негри мен Джек Холт басты рөлдерде қайта түсірілді. 1931 жылы Paramount "Ақалбасты" тағы да қайта түсірді, режиссерлік құрметі Бродвей саяхатшысы Джордж Эбботтқа берілді, ал басты рөлде Таллула Банкхед ойнады.