Дингири Банда Виджетунга – Шри-Ланканың 4-президенті (1993-1994). Өмірбаяны, саяси мансабы, премьер-министрлік қызметі туралы ақпарат. Шри-Ланка тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1993 жылдан 1994 жылға дейін Шри-Ланка президенті
President of Sri Lanka from 1993 to 1994
Шри-Ланкабихиня Дингири Банда Виетунга (15 ақпан 1916 – 21 қыркүйек 2008) – 1993 жылдың 7 мамырынан 1994 жылдың 12 қарашасына дейін Шри-Ланканың төртінші президенті, 1989 жылдың 3 наурызынан 1993 жылдың 7 мамырына дейін Шри-Ланканың премьер-министрі және 1988 жылдан 1989 жылға дейін Шри-Ланканың Солтүстік-Батыс провинциясының губернаторы болды. Ол 1993 жылы президент Ранасинг Премадасадан Шри-Ланканың азаматтық адамға берілетін ең жоғары наградасы – Шри-Ланкабихиня орденімен марапатталды.
Sri Lankabhimanya Dingiri Banda Wijetunga (; ; 15 February 1916 – 21 September 2008) was the fourth President of Sri Lanka from 7 May 1993 to 12 November 1994, Prime Minister of Sri Lanka from 3 March 1989 to 7 May 1993 and the Governor of North Western province, Sri Lanka from 1988 to 1989. He was awarded Sri Lanka's highest award to a civilian Sri Lankabhimanya in 1993 by President Ranasinghe Premadasa.
Ерте өмір және білім
Виджетунга 1916 жылдың 15 ақпанында Виджетунга Мудиянселаге Делгахапития Араччила мен оның әйелі Манампери Мудиянселаге Палингуманике Манампери отбасында, орта тапқа жататын сингалы буддалық отбасының үлкен баласы ретінде дүниеге келді. Олар сол кездегі Орталық провинцияның Канди ауданындағы Удунувара парламенттік округінің шетінде тұрған. Ол бастауыш білімін Валигалла орталық колледжінде аяқтады, содан кейін Гамполадағы Сент-Эндрю колледжіне оқуға түсті.
Wijetunga was born on 15 February 1916 to Wijethunga Mudiyanselage Delgahapitiya Arachchila and his wife Manamperi Mudiyanselage Palingumanike Manamperi, as the eldest in a middle class Sinhala Buddhist family living on the outskirts of the then Udunuwara parliamentary seat in the Kandy District of the Central Province in Sri Lanka. He completed his primary education at Waligalla Central College and thereafter moved on to St Andrew's College in Gampola.
Ерте мансап
Мектепті бітіргеннен кейін 1939 жылы ол Сейлон полициясына қарапайым полицей (констебль) болып қабылданып, Борелла, Форт және Мараданада қызмет етті, ал 1942 жылы қызметтен кетті. Содан кейін ол кооперативтік бөлімге кооперативтік инспектор болып 1947 жылдан 1959 жылға дейін жұмыс істеді.
After completing his schooling, he joined Ceylon Police as a constable in 1939 and served in Borella, Fort and Maradana and left service in 1942. Subsequently, he joined the Co operative Department as a Co operative Inspector thereafter from 1947 to 1959.
Саяси мансап
Ол Джордж Э. де Силва және А. Ратнайака сияқты тәжірибелі саясаткерлермен жақын байланыста болды. Д. С. Сенанаяке кабинетінде азық-түлік және кооперативтер министрі болған А. Ратнайаке оны жеке хатшысы етіп тағайындады. 1946 жылы Біріккен Ұлттық партияға қосылып, 1956 жылғы жалпы сайлауда Кадуганнава сайлау округінен, 1960 жылғы наурыздағы жалпы сайлауда Ятинувара сайлау округінен және 1960 жылғы шілдедегі жалпы сайлауда Удунувара сайлау округінен сайлануға тырысып, сәтті болмады. Ол 1965 жылғы жалпы сайлауда Удунувара сайлау округінен жеңіске жетіп, алғаш рет парламентке өтті. 1970 жылы Удунувара сайлау округінен жеңіліске ұшырады, бірақ 1977 жылғы ҰБП-ның үлкен жеңісімен парламентке қайта оралды, содан кейін Ж.Р.Джайвардене басқаруында Ақпарат және хабар тарату министрі болып тағайындалды. Осы кезеңде Вижетунга почта және телекоммуникация, энергетика, тас жолдар және ауыл шаруашылығын дамыту салаларындағы министрлік портфельдерді басқарып, түрлі министрлік қызметтерде жұмыс істеді. 1988 жылы ол Солтүстік-Батыс провинциясының губернаторы болып қызмет етті, бірақ бірнеше айдан кейін парламенттік саясатқа оралды. Соңғы жалпы сайлауда ол Канди округінде ең көп дауыс жинады.
He was closely associated with veteran politicians like George E. de Silva and A. Ratnayaka. A. Ratnayake who was then Minister of Food and Co operatives in the D. S. Senanayake Cabinet took him as his Private Secretary. He joined the United National Party in 1946 and unsuccessfully contested the Kadugannawa electorate in the 1956 general election, the Yatinuwara electorate in the March 1960 general election and the Udunuwara electorate in the July 1960 general election. He entered parliament for the first time when he successfully contested the Udunuwara electorate at the 1965 general election. He lost the Udunuwara electorate in 1970, but was returned to Parliament in the 1977 UNP landslide, being appointed Cabinet Minister of Information and Broadcasting in the J. R. Jayewardene administration. During this regime, Wijetunga functioned in various ministerial capacities holding the portfolios of Posts and Telecommunication, Power, Highways and Agricultural Development. He served briefly as the Governor of North Western province in 1988 before returning to Parliamentary politics a few months later. In the last general election he contested he secured the largest number of preferential votes in the Kandy District.
Премьер-министр
Виджетунга 1989 жылы президент Ранасинг Премадаса тарапынан премьер-министр қызметіне таңғаларлықтай тағайындалды. Премадаса әкімшілігінде қорғаныс мемлекеттік министрі болумен қатар, ол қаржы, еңбек және кәсіптік оқыту министрліктерін де басқарды. 1993 жылдың сәуір айында Лалит Атхулаттмудали провинциялық кеңес сайлауы үгіті кезінде атып өлтірілді. Бұл кісі өлтіруге байланысты үкіметке қарсы кең ауқымды наразылықтар болды және президенттің бұл қастандыққа қатысы бар деген айыптар тағылды. Бір аптадан кейін президент Премадаса да 1993 жылдың 1 мамырында Коломбодағы жанкешті шабуылда қаза тапты, бұл шабуыл Тамил жолбарыстарының ісі деп есептелді. Виджетунга Конституцияның талаптарына сәйкес, парламент өлтірілген президенттің орнын толтыру үшін шақырылғанға дейін президент міндетін атқарушы болды. Виджетунга Премадасаның қалған мерзімін аяқтау үшін Парламенттің бірауыздан қолдауымен сайланды және 1993 жылдың 7 мамырында үшінші атқарушы президент ретінде қызметке кірісті.
Wijetunga was surprisingly appointed Prime Minister in 1989 by President Ranasinghe Premadasa. He also held the Ministries of Finance and Labour and Vocational Training in addition to being the State Minister of Defence in the Premadasa administration. Lalith Athulathmudali was shot dead in April 1993 while campaigning for the Provincial Council elections. The killing provoked widespread protests against the government and allegations were hurled at the President for complicity in the assassination. A week later President Premadasa was also murdered in Colombo on May Day 1993 in a suicide bombing widely considered to be an act of the Tamil Tigers. Wijetunga became acting president until parliament convened to elect a successor to the slain president under the terms of the Constitution. Wijetunga was elected unanimously by Parliament to complete the remainder of Premadasa's term and was sworn in as the third executive President on 7 May 1993.
Төрағалық
Виджетунга бұрынғы президент Жаявардананың жақын туысы Ранил Викрамасингхеді өзінің премьер-министрі етіп тағайындады. Оның билігі Чандрика Кумаратунганың СЛФП қатарындағы өсуімен бірге жүрді. Ол ТТТИ-мен келіссөздер арқылы бейбітшілікке қол жеткізуге болатынына сенбеді. Оның кезеңінде Шығыс провинциясы Топпигаладан басқа ТТТИ-ден босатылды. 1994 жылы Оңтүстік провинциялық кеңес сайлауындағы шешуші жеңілістен кейін ол сол жылдың маусым айында парламентті мерзімінен бұрын таратып жіберді. Бірақ оның партиясы 1994 жылғы жалпы сайлауда жеңіліске ұшырады және Виджетунга Кумаратунганы премьер-министр етіп тағайындады. Конституция бойынша Виджетунгаға кең өкілеттіктер берілгенімен, ол ел істерін басқаруды премьер-министрге тапсырып, көп билікті пайдаланбауды жөн көрді. Президенттік сайлауға қатыспауға шешім қабылдады және Лакки Джаяварденаны өзінің Удунувара сайлау округінің ұйымдастырушысы етіп тағайындады. Кумаратунга бұрын-соңды болмаған көп дауыспен президент болып сайланғаннан кейін 1994 жылдың қараша айында ол лауазымынан кетті. Оның саяси мансабын Жаявардена (депутат) жалғастырды.
Wijetunga appointed Ranil Wickramasinghe as his prime minister a close relative of former president Jayawardana. His rule coincided with the rise of Chandrika Kumaratunga within the ranks of the SLFP. He did not believe that peace could be achieved by negotiating with the LTTE. The Eastern Province was liberated from the LTTE during his tenure except for Thoppigala. After a decisive defeat in the Southern Provincial Council Election in 1994, he dissolved parliament prematurely in June of that year. However his party was defeated in the 1994 general election and Wijetunga appointed Kumaratunga as Prime Minister. Even though under the constitution, Wijetunga was bestowed with wide powers, he chose not to exercise much authority, letting the Prime Minister manage the affairs of the country. He decided not to contest the presidential election and he appointed Lucky Jayawardena as the organizer for his electorate Udunuwara. He relinquished office in November 1994 after Kumaratunga was elected President by an unprecedented majority. His political career was succeeded by Jayawardena (MP).
Өлім
Д. Б. Виетунга 2008 жылдың 21 қыркүйегінде сағат 9:30 шамасында Канди қалалық ауруханасында ұзаққа созылған аурудан кейін қайтыс болды. Ол 92 жасқа толыпты.
D. B. Wijetunga died after a prolonged illness around 9.30 am on 21 September 2008 at Kandy General Hospital. He was 92.