Кіріспе

Колин Мур (Colleen Moore; 1899 жылғы 19 тамыз – 1988 жылғы 25 қаңтар) – американдық актриса, карьерасын нұсқаусыз кино дәуірінде бастаған.

Ерте өмір

Мур 1899 жылғы 19 тамызда (ресми деректердің көп бөлігіне сәйкес; ол өзінің «Silent Star» атты автобиографиясында дұрыс деп көрсеткен күні – 1902 жыл) Мичиган штатының Порт-Хурон қаласында дүниеге келді. Мур Чарльз Р. және Агнес Келли Моррисонның үлкен баласы еді. Мурдың өмірінің алғашқы жылдары отбасы Порт-Хуронда тұрды, бастапқыда әжесі Мэри Келлимен (көбінесе Келли деп жазылады), содан кейін Мурдың кем дегенде бір әпкесімен бірге өмір сүрді. 1905 жылы отбасы Мичиган штатының Хиллсдейл қаласына көшіп, екі жылдан астам уақыт тұрды. 1908 жылы олар Джорджия штатының Атланта қаласына қоныс аударды. Атлантада болған кезеңде олар үш түрлі мекенжайда тіркелген (Атланта Фултон қалалық кітапханасының анықтамалықтарынан): 301 Капитолий авенюсі – 1908 жыл; 41 Линден авенюі – 1909 жыл; 240 N. Джексон көшесі – 1910 жыл. Содан кейін олар қысқа ғана уақытқа – шамамен бір жылға дейін – Пенсильвания штатының Уоррен қаласында тұрды, ал 1911 жылы Флорида штатының Тампа қаласына көшіп келді. 15 жасында ол алғаш рет Голливудқа қадам басты. Оның туысы режиссер Д.У. Гриффитпен экрандық сынақ ұйымдастырды. Ол екінші Лилиан Гиш болғысы келді, бірақ оның орнына Том Микс сияқты актерлермен бірге вестерн фильмдерінде басты рөлдерді ойнады. Мурдың екі басты құмарлығы – қуыршақтар мен кино; олардың әрқайсысы оның болашақ өмірінде маңызды рөл атқарды. Ол әкесімен бірге өз акционерлік компаниясын құрып, пианино қорабынан жасалған сахнада өнер көрсетті. Оған деген қамқорлығын аямайтын әпкелері оның тағы бір құмарлығын қанағаттандырып, көптеген сапарларында оған кішкентай жиһаз сатып алып, оның алғашқы қуыршақ үйін жасауға көмектесті. Мурдың отбасы жазда Чикаго қаласында демалысқа шығар еді, онда ол бейсбол ойнаған және Либ (Елизавета, ол өз атын «Либерти» деп өзгертті, ал оны қысқаша Либ деп атады) әпкесімен және Либтің күйеуі Уолтер Хоуимен бірге уақыт өткізді. Хоуи «Chicago Examiner» газетінің бас редакторы және Уильям Рэндольф Херсттің баспа империясындағы маңызды газет редакторы болды, сонымен қатар «The Front Page» пьесасы мен фильміндегі ойдан шығарылған Чикаго газетінің редакторы Уолтер Бернс кейіпінің прототипі болды.

Алғашқы жылдар

Эссанай студиясы Хоуидің үйінен жаяу арақашықтықта орналасқан Солтүстік-Батыс L желісінің бойынан өтетін. (Олар 1910 және 1916 жылдар аралығында кем дегенде екі тұрғын үйді иеленді: 4161 Шеридан және 4942 Шеридан.) Кейінгі үнсіз кино мансабындағы сұхбаттарында Мур бірнеше Эссанай фильмдерінің аясында, көбінесе көпшілік арасындағы бір жүз ретінде пайда болғанын айтты. Бір әңгіме бойынша, ол Эссанай студиясына кіріп, Хелен Фергюсонмен бірге қосымша рөлге тұру үшін кезекте күткен: көп жылдар өткен соң Кевин Браунлоумен сұхбаттасқанда Фергюсон осы мәлімдеменің көптеген егжей-тегжейін растайтын әңгіме айтты, бірақ ол Мурдың фондық рөлдерде (егер ол шынымен де болса) немесе 1917 жылғы қарашада Голливудқа кетуі алдындағы фильмдік сынағына қатысты екені белгісіз. Фильм продюсері Д.У. Гриффит "Ұлттың Тууы" мен "Тәуелсіздік" фильмдерін Чикаго цензуралық кеңесінен өткізуге көмектескен Хоуиге қарыз болды. Гриффиттің "Үшбұрыш Көркем Өнер" компаниясымен жасасқан келісімі оның гетерохромиясының (оның бір көзі қоңыр, бір көзі көк) жақын кадрларда көңіл бөлмеуіне себеп болмайтынын қамтамасыз ету үшін киносынақтан өтуіне байланысты болды. Оның көзі сынақтан өтті, сондықтан ол әжесі мен анасының сүйемелдеуімен Голливудқа кетті. Мур 1917 жылы "Triangle Fine Arts" үшін түсірілген "Жаман бала" фильмінде алғашқы ресми рөлін ойнады. Келесі бірнеше жыл бойында кішкентай, қосалқы рөлдерде ойнап, бірте-бірте көпшіліктің назарын аударды. "Жаман бала" 18 ақпанда шықты, онда Роберт Харрон, Ричард Каммингс, Жозефин Кроуэлл және Милдред Харрис (кейін Чарльз Чаплиннің бірінші әйелі атанды) өнер көрсетті. Екі айдан кейін Роберт Харронның қатысуымен "Ескі дәстүрдегі жас адам" фильмі шықты. Мурдың үшінші фильмі "Қолдарыңды көтер!" фильмінің бір бөлігі "Жеті емен" (драмалық көріністерді талап ететін түсірілімдер үшін танымал орын) маңында түсірілді. Бұл оның алғашқы нағыз вестерні болды. Фильмнің сценарийін Уилфред Лукас 1907 жылы Теодор Рузвельт президентінің кешірімімен түрмеден босатылған атақты заңсыз Ал Дженнингстің әңгімесінен жазған. Монте Блю актерлік құрамда болды және Мурдың атқа міне алмайтынын байқады, бірақ рөл үшін атқа міну қажет болды (кастинг кезінде ол атқа мінуді білмейтінін айтпады). Блю оған атқа қалай мінуге және қалай ұстап тұруға болатынын жылдам үйретті. 1917 жылғы 3 мамырда "Chicago Daily Tribune" газетінде былай деп жазылды: "Колин Мур таңқаларлық актерлік шеберлігін көрсетті. Ол өзінің бандит батырына сеніммен бара жатқанда өте әдемі, ал кейіннен адамның мінезін түсінгенде, қорқыныштан истерияға түсіп, "Әке, әке, әке!" деп айқайлап, жабық есікті күшпен ашуға тырысады, бұрын әлемде тек мейірімділік пен жақсылықты ғана білген қорқып қалған кішкентай жануар". Оның алғашқы алты айлық келісімшарты тағы алты айға ұзартылған кезде ол "Universal Bluebird" бөлімшесі үшін түсірілген "The Savage" фильміне түсу үшін бес апталық рұқсат сұрап алды. Бұл оның төртінші фильмі болды және ол тек екі аптаға ғана қажет болды. "Көркем өнер" студиясына оралғаннан кейін ол үш апта бойы "Triangle" компаниясы үшін жұмыс істегені үшін жалақысын алуға тырысты (соңында сол жылдың желтоқсан айында алды). Бірақ көп ұзамай "Triangle" компаниясы банкротқа ұшырады, келісімшарты орындалса да, ол келесі жұмысын табуға тырысты. "Қол көтеру" фильміндегі рөлінің катушкасын қолтығының астына алып, Колин Кэмпбелл оны "Selig Polyscope" компаниясымен келісімшартқа отыруға көмектесті. Ол "The Savage" фильмі қарашада шықпас бұрын "Хузиерлік романс" фильмі бойынша жұмыс істеді. "Хузиерлік романс" фильмінен кейін ол "Кішкентай жетім Энни" фильмінде жұмыс істеді. Екі фильм де Джеймс Уиткомб Райлидің өлеңдеріне негізделген және екеуі де өте танымал болды. Бұл оның танымалдылықтың алғашқы дәмі болды. "Кішкентай жетім Энни" желтоқсанда шықты. "Chicago Daily Tribune" газеті Мур туралы былай деп жазды: "Мен оны соңғы рет көрген кезде ол сүйкімді және таза бала еді. Мадақтау оның басын бұрмаламайды деп үміттенеміз". Жақсы пікірлерге қарамастан, "Selig Polyscope" компаниясы банкротқа ұшырағаннан кейін оның бақыты өзгерді. Мур тағы да жұмыссыз қалды, бірақ 1919 жылға қарай ол өзін таныстыра бастады. Оның түсіріліміне бірнеше фильмдер енгізілді. Ол "Дала жолы" фильмінің түсірілімі үшін Флагстаффқа, Аризонаға барды, бұл тағы бір вестерн, бұл жолы Том Микстің қатысуымен. Оның анасы оны сүйемелдеді. Мур Микке ғашық болғанын айтты, бірақ оның көзі тек оның анасына қарады. "Дала жолы" фильмі "Fox Film Corporation" өндірісі болды, және түсірілім ертерек басталса да, ол 18 мамырда шыққан "The Busher" фильмінен кейін ғана шықты. "The Busher" фильмі "H. Ince Productions Famous Players–Lasky" өндірісі болды; бұл бейсбол туралы фильм, оның батырының рөлін Джон Гилберт ойнады. "Дала жолы" 6 шілдеде, тағы да "Fox" фильмі ретінде шықты. "Айшығындағы адам" фильмі, "Universal Film Manufacturing Company" фильмі, бірнеше аптадан кейін 28 шілдеде шықты. "Жұмыртқа қапшығының соққысы" "Famous Players–Lasky" өндірісі болды және "Paramount Pictures" компаниясымен 28 қыркүйекте шықты.

Жетістік

Оның мансабының келесі кезеңі Кристи кинокомпаниясында болды, ол комиктерге оқыну қажет деп шешкен кезде жасады. Кристимен бірге ол «Оның қалыңдыққа арналған қасқыры», «Римдік аңыз» және «Осылай ұзақ Летти» фильмдерін түсірді. Осы фильмдерде жұмыс істеген уақытта ол «Жұрттың талабы» фильмінде Сессу Хаякавамен бірге (онда ол парсы әйелін ойнады), «Таң атқанда» және «Сыйлық Сауда» (1921) фильмдерінде жұмыс істеді. Осы уақыт ішінде Маршалл Нилан Мурды келісімшарттан босатып, оған жұмыс істеуге тырысты. Ол сәтті болды және Динтиді Мурмен бірге 1920 жылдың соңында шығарды, содан кейін «Таң атқанда». Мурды Кристиден тартып алуға тырысқан Нейлан Мурды басқа студияларға көбінесе қарыз берген. Ол оны 1921 жылы мамыр айында шыққан «Аспан ұшқышы» фильмінде Видор патшаға жалға берді. «Аспан ұшқышы» фильмінде Труки қарлы аймағында жұмыс істегеннен кейін, ол Джон Бэрримормен «Лотос жегіш» фильмінде жұмыс істеу үшін Каталина аралына кетті. 1921 жылдың қазан айында «Нисс» түсірілді, ол сол жылы «Аспан ұшқышынан» басқа жарық көрген жалғыз фильмі болды. «Нисс Нибс» фильмінде Мур фильмдегі фильмде көрінді; кадрлық фильм Chic Sales үшін комедиялық көлік болды. Ол кездегі фильмдердің пародиясы. 1922 жыл Мур үшін оқиғалы жыл болды; ол өзінің танымалдылығын мойындау үшін жыл сайынғы оқиғаға айналған Амбассадор қонақ үйіндегі «сұмдық» кезінде WAMPAS Baby Star атанды. 1922 жылдың басында Руперт Хьюздың әңгімесінен түсірілген және режиссері Альфред Э. Грин режиссерлік еткен Come On Over жарық көрді. Хьюз Мурды сол жылы жарық көрген «The Wallflower» фильмінде өзі режиссерлік етті. Сонымен қатар, Нейлан оны Джон МакКормикке таныстырды, ол Мурды алғаш рет суретін көрген кезден бастап көзді аударған. Ол Маршаллға таныстыруды ұсынды. Екі жігіт бір-біріне жақын болып, көп ұзамай-ақ бір-біріне айтты. Сол жылдың соңына қарай оның тағы үш фильмі жарық көрді: «Барлық басқаларды тастау», «Тоқсан тоғыз» және «Сынған шынжырлар». Look Your Best және The Nth Commandment фильмдері 1923 жылдың басында жарық көрді, содан кейін екі Cosmopolitan Productions, The Nth Commandment және Through the Dark фильмдері жарық көрді. Осы уақытқа дейін Мур МакКормикке деген уәдесін ашық растады, бұл факт бұрын ол баспасөзге жасырын болған. Жылдың ортасына дейін ол First National Pictures компаниясымен келісімшартқа қол қойды, ал оның алғашқы екі фильмі «Аңшы» және «Жалынды жастық» болды. Маусым айында «Слиппи МакГи» жарық көрді, содан кейін «Бродвейдің сынған жүректері» шықты. Мур мен Джон МакКормик «Жалынды жастық» әлі де өндірісте болған кезде және «Дикая» түсірілімінен бұрын үйленді. 1923 жылы жарық көрген «Жалынды жастық» фильмінде ол актер Милтон Силзбен бірге ойнаған. Дауылды оқиға Мурды флэппер ретінде назарға алды, бірақ желтоқсан айында Клара Боу «Black Oxen» сахнасына шыққаннан кейін ол бірте-бірте өз серпініне ие болды. 1924 жылдың көктемінде ол «The Perfect Flapper» романында Боуды жеңуге жақсы, бірақ сәтсіз күш салды, көп ұзамай ол бүкіл флэпперді жоққа шығарды; «Басқа флэпперлер адамдар сода поп махаббат істерінен шаршады». Онжылдықтар өткеннен кейін Мур Боу өзінің «бас бәсекелесі» екенін айтты. «Тарк арқылы» (Through the Dark) - алғашқыда «Мама МакГинннің қызы» деген атпен түсірілген фильм, 1924 жылдың қаңтарында жалынды жастық шашуының шыңы кезінде жарық көрді. Үш аптадан кейін «Painted People» жарық көрді. Содан кейін ол «Қалтақ» фильміне қатысады. Фильм тамыз айында «Flirting with Love» деп аталып шыққанға дейін бірнеше рет атау өзгертілді. Қазан айында First National компаниясы Мурдың келесі фильміне арналған «Салли» фильмінің құқықтарын сатып алды. Бұл қиындық тудыратын еді, себебі «Салли» музыкалық комедия. Желтоқсан айында First National компаниясы Desert Flower фильмінің құқығын сатып алды және Мурдың 1925 жылға арналған кестесін белгіледі: Sally бірінші түсірілетін, содан кейін Desert Flower. 1920-ші жылдардың аяғында ол Мур онжылдықтар бойы қартайған «So Big» сияқты фильмдерде драмалық рөлдерді орындады, сондай-ақ «Айрин» сияқты жеңіл комедияларда жақсы қабылданды. Еуропадағы «So Big» альбомының шығуына сәйкес келетін шетелдік турне жоспарланған болатын, ал Мур турнеге күйеуі Джон МакКормикпен уақыт өткізудің алғашқы шынайы мүмкіндігі ретінде қарады. Ол да, Джон МакКормик те өздерінің мансабына берілген, ал олардың тығыз кестелері оларды бірге уақыт өткізуден сақтап қалды. Мур отбасын құруды қалады, бұл оның мақсаттарының бірі еді. «Шөл гүлін» түсіру кезінде ол мойнын жарақаттағаннан кейін сапар жоспарлары қатерге ұшырады. Оның жарақаттануы өндірісті тоқтатуға мәжбүр етті, ал Мур алты апта бойы төсекке жатуды қажет етті. Одан кейін ол фильмді аяқтады және Еуропаға салтанатты турнеге кетті. Оралғаннан кейін ол First National компаниясымен жаңа келісімшарт жасасты. Оның фильмдері үлкен сәттілікке ие болғандықтан, оның шарттары өте жомарт болды. Отанына оралғаннан кейін оның алғашқы фильмі We Moderns болды, ол Англияда түсірілді және турне кезінде Лондонда түсірілді. Бұл комедия, негізінен ағылшын көзқарасынан қараған Жалынды жастықтың қайта айтуы. Одан кейін «Айрин» (өте танымал «Салли» стиліндегі тағы бір музыкалық фильм) және комедиялық актер Гарри Лэнгдонның эпизодтық қатысуымен «Элла Синдерс» түсірілді. It Must Be Love романтикалық комедия болды, онда драмалық мәнерлер бар, содан кейін Мур Лондондағы Лаймхаус ауданындағы бұрынғы ғасырдағы жас биші ретінде ойнаған Twinkletoes түсірілді. Orchids and Ermine 1927 жылы шықты, жартылай Нью-Йоркте түсірілді, бұл жұқа қылықты Күнделікті әңгіме. 1927 жылы Мур күйеуі кенеттен жұмыстан кеткеннен кейін студиядан бөлінді. Джон МакКормик ішімдікке байланысты жұмыстан шығарылатын болғандықтан, ол күйеуін First National компаниясына қайтару үшін студиядан кеткені айтылады. Бұл сәтті болды және МакКормик Мурдың жалғыз өндірушісі болды. Мурдың танымалдылығы оның өндірісінің өте үлкен және сәнді болуына мүмкіндік берді. Lilac Time сол дәуірдегі үлкен өндірістердің бірі болды, Бірінші дүниежүзілік соғыс драмасы. Бір миллион долларлық фильм, ол шығындардың әр тиынын бірнеше ай ішінде қайтарды. Оның шығуына дейін Warner Bros. First National компаниясын бақылауға алды және Lilac Time үшін шарттарды сақтауға қызығушылық танытпады, бірақ Lilac Time үшін сандар түсе бастағаннан кейін. Фильмнің сәттілігі Мурдың келесі келісімшартында жомарт шарттарды сақтауына және күйеуін өндіруші ретінде сақтауына мүмкіндік берді.

Коллин Мурдың әжелер сарайы (кукша үйі)

1928 жылы әкесінің ықпалымен және бұрынғы декоратордың көмегімен 9 шаршы фут (шамамен 0,84 шаршы метр) ауданында, ең биік мұнарасы 3,66 метр болатын қуыршақ үй салынды. Гарольд Грив жобалаған Коллин Мурдің қуыршақ үйінің ішкі жағы кішкентай аю терісінен жасалған кілемдермен, мұқият жасалған жиһазбен және өнер туындыларымен безендірілген. Мурдің қуыршақ үйі 1949 жылдың 30 қазанынан бері Чикаго ғылым және өнеркәсіп мұражайында танымал экспонат ретінде көрсетілуде. Мұражай мәліметінше, оны 1,5 миллионнан астам адам көрген. Мур өмірінің соңына дейін оны жетілдіріп, заттар қосып отырды. Бұл Мурдің иеленген сегізінші қуыршақ үйі еді. Алғашқы қуыршақ үйі, ол өзінің "Silent Star" (1968) автобиографиясында жазғандай, кішкентай жиһаз коллекциясын сақтаған шкафтан пайда болды. Ол сигара қорабынан жасалған деген болжам бар. Китти Лорнет 1938 жылдың 13 тамызындағы "The Evening News" (Тампа, Флорида) газетінде алғашқы қуыршақ үйін 1916 жылы Мур (сол кезде Кэтлин) Тампаны тастап кеткен кезде Орализ О'Брайен (Фрэнк Джей Найттың әйелі) сатып алғанын жазды. Алайда, Орализ қуыршақ үйіне тым үлкен болды, сондықтан мысығы балалағаннан кейін оны қайта сатты және содан кейін оның жайын білмей қалды. Үшінші қуыршақ үй Мурдың жақын досы, жазушы Адела Роджерс Сент-Джонстың қызына сыйланған болуы мүмкін. Төртінші қуыршақ үй бүгінге дейін сақталған және туысының тұрғын бөлмесінде қойылған.

Дыбысты фильмдер

1929 жылы дыбысты фильмдердің пайда болуымен Мур актерлік мансабынан уақытша шықты. 1930 жылы Маккормиктен ажырасқаннан кейін, Мур 1932 жылы Нью-Йорктегі танымал қор брокері Альберт Паркер Скоттқа тұрмысқа шықты. Олар сол кезде Бель-Эйрдегі 345 Сент-Пьер-роудтағы зәулім үйde тұрды. 1932 жылы Лос-Анджелесте өткен жазғы Олимпиада ойындарында АҚШ-тың Олимпиада командасын, әсіресе яхтинг командасын қолдады және олар үшін кештер ұйымдастырды. 1934 жылы Мур, бұл кезде Альберт Паркер Скотттан ажырасқан, Голливудқа қайта оралды. Ол үш фильмде түсті, бірақ ешқайсысы сәтті болмады, содан кейін Мур актерлік қызметтен толығымен бас тартты. Оның соңғы фильмі – 1934 жылы түсірілген "Қызыл әріп" фильмі. Кейін ол жесір Гомер Харгрейвке үйленді және оның бұрынғы некесінен болған балаларын өсірді (өзінің балалары болған жоқ), олармен өмір бойы жақын қарым-қатынаста болды. Өмірі бойы үнсіз фильмдер дәуіріндегі әріптестерімен, мысалы, Кинг Видор және Мэри Пикфордпен тығыз достық байланысын сақтап келді.

Кейінгі жылдар

1960 жылдары Мур 1920 жылдары бірге жұмыс істеген Кинг Видормен бірге теледидарлық өндіріс компаниясын құрды. Ол 1960-шы жылдардың соңында екі кітап жариялады: "Қор нарығында әйелдер қалай ақша табуы мүмкін" (1969) және "Үнсіз жұлдыз: Коллин Мур Голливуд туралы әңгімелейді" (1968) атты автобиографиясы. Ол Видормен бірге Сидни Д. Киркпатриктің "Қылмыскерлер тобы" кітабында да маңызды рөлде бейнеленеді, онда Видор Уильям Десмонд Тейлордың өлімін фильмге түсіріп, оның шешілуіне тырысады. Сол кітапта ол Чикагодағы сәтті жылжымайтын мүлік брокері және кино мансабынан кейін "Меррилл Линч" инвестициялық фирмасының серіктесі болғаны еске түсіріледі. Ол өзінің ең жақсы кезеңінде аптасына 12 500 доллар табатын. Ол көреген инвестор болды және инвестициялары арқылы өмірінің соңына дейін байлығын сақтап қалды. Өмірінің соңғы жылдары ол жиі кинофестивальдерге қатысып, Голливудтағы мансабы туралы әңгімелесуге әрдайым дайын болғандықтан, сұхбат алушылар үшін танымал тұлғаға айналды. Ол "Голливуд" (1980) деректі фильмдер сериясына қатысып, Голливудтың үнсіз фильмдер дәуірі туралы естеліктерін бөлісті.

Жеке өмір

Мур төрт рет үйленген. Оның алғашқы некесі First National Studios-тың Джон МакКормикімен болды. Олар 1923 жылы үйленді және 1930 жылы ажырасты. 1932 жылы Мур биржа брокері Альберт П. Скоттқа үйленді. Олардың одағы 1934 жылы ажырысумен аяқталды. Мурдың үшінші некесі 1936 жылы тағы бір биржа брокері Гомер Харгрейвке үйленуімен болды. Ол оның қуыршақ үйіне қаржы жұмсады, сондай-ақ оның ұлы Гомер Харгрейв кіші және қызы Джуди Харгрейвті асырап алды. Жұбайлар Харгрейв 1964 жылы қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді. 1982 жылы ол құрылысшы Пол Магеноға үйленді және Мур 1988 жылы қайтыс болғанға дейін олар бірге болды.